Giải mã "công thức làm giàu" của người dân xã vùng cao Bản Lầu, Lào Cai

Khi nông dân "thay máu" tư duy sản xuất

Về xã Bản Lầu những ngày này, màu xanh mướt mải của những nương chè, đồi dứa trải dài tít tắp đã thay thế hoàn toàn cho những vạt ngô, sắn gầy guộc năm xưa. Đó là kết quả của một cuộc cách mạng trong tư duy sản xuất hàng hóa của bà con các dân tộc nơi đây.

Gia đình ông Lý Văn Thán ở thôn Phẳng Tao là một minh chứng điển hình. Trước đây, cả gia đình ông chỉ trông vào vài sào nương trồng ngô, lúa. Năm nào thời tiết thuận thì đủ ăn, năm nào hạn hán là coi như trắng tay, cái nghèo cứ bám riết lấy gia đình ông.

Sau khi chính quyền địa phương vận động bà con chuyển đổi những diện tích đất đồi kém hiệu quả sang trồng chè - loại cây phù hợp với đất đồi, cho giá trị kinh tế cao và đầu ra ổn định. Được Nhà nước hỗ trợ cây giống, phân bón và đặc biệt là được tập huấn kỹ thuật canh tác bài bản, ông Thán mạnh dạn đầu tư gần 2 ha chè. Đến nay, mỗi năm vườn chè mang về cho gia đình ông nguồn thu ổn định khoảng 100 triệu đồng.

"Nhờ cây chè mà gia đình tôi không những thoát nghèo mà còn có điều kiện mua sắm phương tiện, sửa sang nhà cửa khang trang", ông Thán phấn khởi chia sẻ.

Không chỉ chè, cây dứa cũng là hướng phát triển mang lại sinh kế bền vững cho nhiều hộ gia đình. Chị Lục Thị Phương (thôn Na Mạ) - một người gắn bó với cây dứa hơn một thập kỷ, cho biết, bí quyết để bà con yên tâm phát triển và chăm sóc cây dứa chính là đầu ra ổn định.

Với diện tích dứa hiện có, mỗi vụ chị Phương thu về khoảng 40 triệu đồng. Điểm khác biệt so với trước đây là sản phẩm làm ra đến đâu được các hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua đến đó, không còn cảnh "được mùa mất giá" hay phải mang ra chợ bán lẻ từng gùi.

Sự phát triển của cây chuối đã góp phần quan trọng vào việc đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân xã Bản Lầu. Nhờ phù hợp với khí hậu nóng ẩm và thời gian thu hoạch ngắn, diện tích 136 ha chuối của địa phương (trong đó 86 ha đã cho thu hoạch) mỗi năm mang lại giá trị kinh tế hơn 10,7 tỷ đồng.

Nguồn thu ổn định này không chỉ giúp bà con giảm dần sự phụ thuộc vào các cây lương thực truyền thống mà còn tạo nền tảng vững chắc để tích lũy vốn, mở rộng và nâng cao quy mô sản xuất trong thời gian tới.

Kiến tạo vùng nguyên liệu hàng hóa bền vững

Xác định việc phát triển tự phát sẽ dẫn đến rủi ro về thị trường, xã Bản Lầu đã chủ động quy hoạch các vùng trồng trọng điểm, gắn sản xuất với chuỗi giá trị. "Kiềng ba chân" gồm chè, dứa và chuối được địa phương ưu tiên đầu tư phát triển theo hướng bền vững, lấy chất lượng làm tiêu chí hàng đầu để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các nhà máy chế biến xuất khẩu.

Số liệu thống kê cho thấy, sự tăng trưởng ấn tượng của các loại cây trồng này. Đối với cây chè, hiện toàn xã có trên 2.600 ha, trong đó có gần 2.000 ha chè kinh doanh đang thời kỳ sung sức nhất. Dự kiến sản lượng chè năm 2025 sẽ cán mốc 28.540 tấn, mang lại hơn 170 tỷ đồng cho người nông dân. Đặc biệt, nhu cầu mở rộng diện tích và sự chủ động của người dân thể hiện rõ qua việc diện tích trồng chè mới đạt 105 ha, vượt tới 40% kế hoạch tỉnh giao.

Cây dứa gắn bó với vùng đất Bản Lầu gần 30 năm, vẫn giữ vững vị thế trụ cột sinh kế với diện tích duy trì trên 2.000 ha. Việc hình thành các vùng trồng tập trung quy mô lớn là cơ sở để Bản Lầu thu hút các doanh nghiệp trong ngành chế biến nông sản tìm về.

Hiện nay, trên địa bàn xã đã hình thành hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa "4 nhà", trong đó vai trò của doanh nghiệp và Hợp tác xã là nòng cốt. Sự hiện diện của Công ty Cổ phần Thực phẩm Á Châu (chuyên chế biến rau quả xuất khẩu), Công ty Cổ phần Chè Thanh Bình cùng 10 hợp tác xã nông nghiệp đã tạo nên một bệ đỡ vững chắc cho sản xuất. Các đơn vị này không chỉ dừng lại ở việc bao tiêu sản phẩm mà còn hỗ trợ giống, phân bón và hướng dẫn quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn giúp bà con sản xuất hàng hóa đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường.

Ông Lê Thanh Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã Bản Lầu nhận định: "Việc kiên trì mục tiêu mở rộng cây trồng chủ lực đã tạo ra sự thay đổi căn bản từ tư duy "sản xuất cái mình có" sang "sản xuất cái thị trường cần". Chúng tôi tập trung chuyển đổi diện tích đất kém hiệu quả sang cây trồng giá trị cao và lấy liên kết doanh nghiệp làm chìa khóa. Nhờ đó, thu nhập người dân tăng rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh qua từng năm".

×