Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp, hạn chế xe xăng: Chuyên gia "hiến kế" ra sao?

Sáng 16/4 trong khuôn khổ Toạ đàm “HÀ NỘI THÍ ĐIỂM VÙNG PHÁT THẢI THẤP TỪ 1/7: KHỞI ĐỘNG GIAO THÔNG XANH, NGƯỜI DÂN THÍCH ỨNG RA SAO?”, các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách đã nêu một loạt các định hướng lớn của Hà Nội nhằm phát triển giao thông xanh.

Theo TS Trần Hữu Minh, Chánh văn phòng Uỷ ban An toàn Giao thông Quốc gia, với một siêu đô thị như Hà Nội, quy mô dân số khoảng tầm 8 đến 8,5 triệu dân (số liệu chính thức), cộng cả vãng lai thì khoảng 12 triệu người, vận tải công cộng và vận tải cá nhân cần xem như hai cái cánh của một chiếc máy bay.

Ông Minh cho rằng, thiếu vận tải công cộng hay cá nhân đều khiến máy bay không vận hành được. Chính vì vậy, cần rà soát tỷ lệ phương tiện cơ giới, công cộng như các đô thị thế giới, tất nhiên không có mô hình chuẩn mà chúng ta cần linh hoạt. 

Theo ông này, các đô thị tiên tiến, phát triển lâu đời, phương tiện cá nhân phi cơ giới như đi bộ, xe đạp chiếm tỷ trọng rất lớn. Chẳng hạn, một số đô thị Bắc Âu, Tây Âu, đi bộ chiếm 10-15%, xe đạp chiếm tới 20%, vận tải công cộng khác chiếm 20-30%. Tổng thể mảng giao thông xanh chiếm tới 60%, xe cá nhân chỉ đảm nhận 40%. 

Bởi vậy, vị này cho rằng sự phân bổ này rất hài hòa do nhu cầu thực tế xã hội đa dạng: chuyến đi phải dùng xe cá nhân, chuyến đi vận tải công cộng vượt trội. Cách lập luận xây dựng vùng phát thải thấp, phát triển vận tải công cộng, kết nối các phương thức vận tải tiếp cận rất đúng, hợp lý. 

Về tính lan toả ra các vùng phụ cận, theo ông Minh, với một siêu đô thị lớn như Hà Nội có nhiều vấn đề phức tạp, nếu áp dụng thành công, chắc chắn kinh nghiệm hoàn toàn có thể vận dụng phù hợp các thành phố khác Việt Nam.

“Điều kiện Hà Nội tương đối khó, giải quyết được vấn đề, thành công, việc áp dụng nhân rộng sang các thành phố khác hoàn toàn có thể”, ông Minh nhấn mạnh.

TS Trần Hữu Minh cho rằng, các giải pháp mang tính thể chế cực kỳ quan trọng, khẩu hiệu giao thông xanh là đúng nhưng để thực hiện được phải bằng các chính sách thực thi, phải bằng thể chế như giảm thuế, miễn phí hoặc xây dựng cơ sở cho xe xanh. 

“Tôi cho rằng, chúng ta cần giảm các loại thuế, phí, cung cấp không gian đỗ xe, chi phí gửi xe xăng ra sao, xe điện ra sao… Từ đó, chúng ta phân biệt đúng đối tượng cần khuyến khích và hoàn toàn áp dụng được. Nếu chúng ta tạo ra chênh lệch xe động cơ đốt trong và xe điện thì mục đích chính sách hoàn toàn thực hiện được và người dân sẽ tự động chuyển đổi”, ông Trần Hữu Minh nói.

Quay lại kinh nghiệm Hà Nội, ông Minh cho rằng, thời gian qua chúng ta làm rất thành công mô hình tuyến phố đi bộ. Ban đầu cũng bị phản đối, sau đó người dân ủng hộ rất lớn. 

“Với chúng ta hiện nay, khi nói phát thải thấp, giao thông xanh, chúng ta không chỉ nói đến chuyển đổi riêng với xe hơi, mà chúng ta còn cần chuyển đổi điều kiện và cơ sở hạ tầng cho người dân sử dụng xe đạp và đi bộ. Cần đồng bộ trong quy hoạch hệ thống”, Chánh Văn phòng ATGT Quốc gia nhấn mạnh.

Nói về kinh nghiệm quốc tế, ông Minh thừa nhận, hiện nhiều nước đã áp dụng mô hình xe xanh rất tốt rồi, chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm. 

“Tôi thấy các nước họ xây dựng giao thông - đô thị (mô hình TOD). Một số đô thị có mật độ xây dựng cao, bán kính đô thị chỉ 1-2km. Các trung tâm đầu mối giao thông cần kết hợp với đô thị, nơi tập trung người dân rất lớn, ở đó có nhà ga, siêu thị, trung tâm thương mại, từ đó xây dựng chuỗi giao thông hợp lý hơn. Với Hà Nội hiện nay, chúng ta chưa có TOD, trong bối cảnh chúng ta tái mô mình đô thị hiện nay, chúng ta cần kết nối giao thông xanh với đô thị theo mô hình này”, ông Trần Hữu Minh nêu.

Theo ông Minh, khi triển khai phát thải thấp, sẽ có tác động, tác động lớn, giờ cao điểm rất căng, có xáo trộn, thay đổi. “Tôi nhất trí với cách TP. Hà Nội tiếp cận về vùng phát thải thấp hiện nay là thực hiện ở quy mô nhỏ, sau đó mở rộng ra, chọn phù hợp để làm. Điều này cho phép cơ quan chức năng, người dân về khả năng thích nghi”, Chánh Văn phòng Uỷ ban ATGT Quốc gia nhấn mạnh.

Về công việc chuẩn bị, theo Chánh Văn phòng Uỷ ban ATGT Quốc gia, để thực hiện được phát thải thấp, TP. Hà Nội cần chuẩn bị rất nhiều, có một núi công việc để chuẩn bị. 

“Nhà hoạch định chính sách cần đứng vị trí người dân, nếu chúng tôi đi xe xăng, xử lý như thế nào? Hay nếu tôi là trẻ em đi học, sẽ xử lý thế nào? Trẻ em không phạt được thì bố mẹ ra sao? Chúng ta phải làm đồng bộ từ tuyên truyền, thuế, phí, nơi đỗ xe, chúng ta cần phân tích rà soát, mới có giải pháp”, ông Minh nêu.

Theo vị này, cơ quan chức năng cần liệt kê, trao đổi, đối thoại. “Va vào đâu” thì chúng ta mới xử lý được ở đó. Nhưng những giải pháp giai đoạn đầu có thể khuyến cao, nhắc nhở, giai đoạn sau có thể xử lý, hợp tình hợp lý”, ông Minh cho hay.

×