Bình luận
0
Gần đây, cả nước chấn động vì sai phạm nghiêm trọng ở Hà Giang với 330 bài thi của 114 thí sinh bị can thiệp điểm.
Tiếp đến, những địa phương khác như Sơn La, Lạng Sơn cũng có phản ánh về bất thường điểm thi. Bộ GD&ĐT phải cử tổ công tác đến rà soát.
Tìm hiểu việc xử lý sai phạm trong thi cử của các triều đại phong kiến Việt Nam cho thấy thời nào thi cử cũng là việc hệ trọng, nghiêm túc.
Bị xử tử vì nâng đỡ con người quen
Tháng 10 năm Bính Tí niên hiệu Chính Hòa thứ XVII (năm 1696), triều đình tổ chức khoa thi hương trong cả nước. Ngô Sách Tuân - người Từ Sơn, Bắc Ninh từng đỗ Hội nguyên Tiến sĩ khoa Bính Thìn (1676) - được cử làm Phó chủ khảo trường thi.
Quan đại thần Ngô Hải người Mỹ Văn, Hưng Yên đỗ tiến sĩ khoa Giáp Thìn (năm 1664) làm Chánh chủ khảo.
Dù lập công lao lớn, Ngô Sách Tuân vẫn bị khép tội chết vì liên quan gian lận thi cử. Lược trích theo Việt sử giai thoại của Nguyễn Khắc Thuần. Đồ họa: H.M.
Thời đó, Lê Hy, người đỗ tiến sĩ cùng khoa với Chánh chủ khảo, quê ở Đông Sơn, Thanh Hóa, đang làm tể tướng trong triều. Giữa Lê Hy và Ngô Sách Tuân, Ngô Hải vốn có hiềm khích, tố cáo lẫn nhau nhưng đã được triều đình phân xử.
Trước khi vào Thanh Hóa coi thi, Ngô Sách Tuân đến chào tể tướng Lê Hy và biết được các con của ông tham dự kỳ thi này. Lê Hy nhờ Ngô Sách Tuân giúp đỡ con mình.
Sử chép rằng: Đến kỳ đệ tứ phát hiện quyển văn của con tể tướng họ Lê không đúng cách, Ngô Sách Tuân bèn đưa riêng quyển thi đó cho khảo quan chấm lại cho đúng cách. Chánh chủ khảo Ngô Hải biết rõ chuyện nhưng hứa với Ngô Sách Tuân sẽ không tiết lộ.
Không hiểu sao Phan Tự Cường (người Đông Anh, Hà Nội đỗ tiến sĩ khoa Canh Tuất 1670) đang là Tham chính (chức quan giúp việc cho Tuyên chính người đứng đầu Thanh Hóa bấy giờ) biết chuyện, bèn phát giác. Triều đình đem việc tố cáo giao cho các quan luận tội. Khoa thi Hương năm ấy, sĩ tử bị đánh hỏng rất nhiều, gây dư luận xôn xao bất bình.
Ngô Sách Tuân là bậc đại khoa, từng giữ nhiều chức vụ trong triều đình. Trước đó, khi trấn giữ vùng Lạng Sơn, ông đã lập công trong việc bắt được dư đảng nhà Mạc lẩn tránh ở nước ngoài.
Dù có công to như vậy, Ngô Sách Tuân vẫn bị khép tội chết. Chánh chủ khảo Ngô Hải bị bãi chức. Các quan giám khảo, phúc khảo đều bị phạt, nhiều quan trường dính líu đều bị cách chức.
Cao Bá Quát bị khép tội chết vì sửa 24 bài thi
Một vụ gian lận thi cử chấn động khác trong lịch sử khoa bảng nước ta diễn ra vào năm 1841 dưới thời vua Thiệu Trị.
Năm đó, Cao Bá Quát được cử làm Sơ khảo trường thi Thừa Thiên. Trong lúc chấm thi, ông thấy một số bài văn hay nhưng phạm húy. Không muốn vì lỗi nhỏ mà đánh trượt người có tài, Cao Bá Quát cùng Phan Thời Nhạ ngầm lấy muội đèn làm mực chữa 24 bài.
Chân dung Cao Bá Quát.
Trong 24 người có bài được chữa này, 5 thí sinh đỗ cử nhân. Trương Đăng Trinh - cháu ruột của đại thần Trương Đăng Quế - có quyển văn thứ 2 bị nội trường đánh hỏng. Phần khảo là Nguyễn Văn Siêu đánh giá bài thi tốt đã nói với quan Ngoại trường Cao Bá Quát liệt Trinh vào hạng đỗ. Cao Bá Quát đồng ý.
Luật tổ chức trường thi quy định trong thời gian chấm thi, quan Nội trường và quan Ngoại trường không được gặp nhau.
Tuy nhiên, thấy Cao Bá Quát viết tốt, Chủ khảo Bùi Quỹ bèn gọi ông ra Ngoại trường viết bảng thí sinh thi đỗ. Viết xong, Cao Bá Quát được Nguyễn Văn Siêu giữ lại qua đêm để uống rượu.
Đến khi tra bảng, các sĩ phu xôn xao. Khi bị Bộ Lễ và Viện Đô sát điều tra, Cao Bá Quát nhận tất cả, nói: “Tôi thấy các bài hay sính bút làm vậy chứ không ai gửi gắm, dặn dò gì cả”.
Án được dâng lên vua, Cao Bá Quát và Phan Thời Nhạ bị tội tử hình. Nguyễn Văn Siêu bị tội phạt trượng (đánh bằng gậy) và tội đồ (đi đày). Chủ khảo Bùi Quỹ và giám khảo Phan Văn Nhã, Trương Hảo Hợp bị giáng chức.
Theo sách Đại Nam thực lục, nhà vua phán rằng: “Chọn người tài giỏi là một điển lễ long trọng, bọn Quát dám làm trái phép như thế, khép vào tội nặng cũng đáng. Song ta nghĩ do sự khờ dại mà làm ra, chứ không có tình tiết gì khác, còn có thể khoan tha cho tội xử tử. Siêu cho Quát ngủ ở phòng của mình, tuy không có tình tiết gì, nhưng phép trường không thể hỗn tạp như thế được. Đáng lẽ ra cứ theo như luật mà trị tội, nhưng ta tạm gia ơn tha cho tội đồ mà chỉ cách chức, cho gắng sức làm việc để chuộc tội".
Vua ban lệnh cho Thị lang Bộ hình Ngô Văn Địch, Chưởng ấn Cấp sự trung Lê Chân cho gọi 5 người được chấm đỗ cho thi lại. Nếu đúng văn khá, đáng được đỗ sẽ phong hạng cử nhân. Trong những người này, duy nhất cử nhân thứ 20 là Phan Văn Trị vì bài phú trùng vần, bị đánh hỏng.
Châu bản triều Nguyễn viết sau đó, Cao Bá Quát được giảm án từ “trảm quyết” - chém ngay - thành án “giảo giam hậu” - giam lại, đợi thắt cổ sau.
Nguyễn Văn Siêu truyền miễn đánh gậy, giao cho Bộ Lại hiệu lực chuộc tội.
Cuối cùng, án Cao Bá Quát được đổi sang tống ngục. Năm 1843, ông được cho đi “dương trình hiệu lực”, nghĩa là được phép lập công chuộc tội, theo đoàn Đào Trí Phú đến Indonesia.
Sau đó vài năm, ông vào Viện Hàn lâm, lo việc sưu tầm và xếp đặt văn thư rồi nhiều biến cố sau này.
Rõ ràng, để chọn được người tài, người thực sự có năng lực cho nước nhà, thời nào cũng vậy, chế độ thi cử thực sự rất nghiêm túc. Nghe chuyện người xưa mà ngẫm lại câu chuyện thi cử hôm nay để biết việc xử lý nghiêm những sai phạm là rất cần thiết.
Hàng chục hộ dân trên đường Trần Bình Trọng (phường Vườn Lài) chủ động tháo dỡ nhà cửa, bàn giao mặt bằng để mở rộng tuyến đường lên gấp gần 5 lần.
Chia sẻ
Mới đây, Nghệ sĩ Ưu tú Ngọc Huyền chia sẻ loạt hình ảnh về bữa tiệc được tổ chức tại biệt thự trị giá 2 triệu USD ở Mỹ nhằm chúc mừng con gái lớn Hà Tiên tốt nghiệp.
Chia sẻ
Từ ngày 1/7/2026, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi đi ô tô phải được sử dụng thiết bị an toàn (ghế trẻ em trên xe ô tô) phù hợp, tuy nhiên, tuy nhiên, Cục Đăng kiểm cho biết, vẫn chưa có tổ chức thử nghiệm, chứng nhận thiết bị này đủ điều kiện hoạt động.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP.HCM dừng tiếp nhận, giải quyết các thủ tục liên quan đến nghiệm thu, kiểm tra công tác nghiệm thu và phục hồi hoạt động từ ngày 20/6.
Chia sẻ
Sau khi nhận phiếu báo điểm thi vào lớp 10 Hà Nội năm 2026, thí sinh và phụ huynh cần lưu ý một số mốc thời gian quan trọng để đảm bảo quyền lợi xét tuyển.
Chia sẻ
Tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Học viện An ninh nhân dân, sáng 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ ba cho nhà trường, ghi nhận những đóng góp nổi bật trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và bảo vệ an ninh quốc gia.
Chia sẻ
Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, các chính sách đãi ngộ nhân lực y tế mà HĐND TP Hà Nội vừa thông qua, cùng với Nghị định số 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ về một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, là những bước đi rất kịp thời, đúng hướng và có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt. Muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế thì phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế gắn bó với địa bàn.
Chia sẻ
Kubi, con trai của Khánh Thi và Phan Hiển, vừa hoàn thành chương trình tiểu học và chuẩn bị bước vào một hành trình học tập mới. Từ nhỏ, cậu bé đã nhận được nhiều kỳ vọng sẽ tiếp nối sự nghiệp dancesport của bố mẹ.
Chia sẻ
Sau trận hòa 0-0 trước Ecuador tại lượt trận thứ 2 bảng E World Cup 2026, thủ môn kỳ cựu Eloy Room đã dành màn trình diễn xuất thần của mình để tưởng nhớ người đồng đội cũ Jairzinho Pieter, người đột ngột qua đời trong màu áo ĐT Curacao vào tháng 9/2019.
Chia sẻ
DJ Koo Jun Yup gây tranh cãi khi liên tục xuất hiện trên truyền thông với những câu chuyện về nữ diễn viên bạc mệnh Từ Hy Viên.
Chia sẻ
Hành khách đi 135 tuyến xe buýt nội tỉnh tại TP.HCM dự kiến được miễn vé hoàn toàn trong 3 tháng đầu không cần định danh, trước khi chuyển sang bắt buộc xác thực điện tử vào cuối năm.
Chia sẻ
Với việc phong tỏa cơ sở hạ tầng và các cuộc tấn công trực tiếp vào các trung tâm hậu cần ở eo biển Kerch, Ukraine đã áp dụng chiến lược tiêu thổ. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào ngày 21 tháng 6 đã làm tê liệt tuyến đường huyết mạch nối Crimea với đất liền. Không chỉ các tàu dân sự mà toàn bộ nguồn cung cấp nhiên liệu của bán đảo cũng bị đe dọa.
Chia sẻ
Sử dụng vốn sai mục đích huy động vốn lô trái phiếu mệnh giá 600 tỷ đồng, Tổng Công ty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã DIG, sàn HOSE) bị phạt 175 triệu đồng và buộc hoàn trả tiền cho trái chủ.
Chia sẻ
Từng đi vào lịch sử với tư cách đội bóng châu Phi đầu tiên tham dự World Cup, 7 lần vô địch châu Phi nhưng Ai Cập chưa thắng trận nào ở các VCK World Cup... Cho đến sáng 22/6/2026, đội bóng này mới có trận thắng đầu tiên trong lịch sử tham dự các VCK World Cup.
Chia sẻ
Công an xã Bà Điểm, TP.HCM đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương điều tra, truy xét nhóm đối tượng có hành vi đập phá ô tô của doanh nghiệp thực phẩm nông sản khu vực ngã tư Phan Văn Hớn – Nguyễn Ảnh Thủ.
Chia sẻ
CLB CAHN chiêu mộ tuyển thủ ĐT Iraq đang dự World Cup 2026?; Neymar hoàn thành buổi tập đầu tiên với ĐT Brazil; HLV Thomas Tuchel áp dụng kỷ luật sắt đá tại ĐT Anh.
Chia sẻ
Becamex (trực thuộc UBND TP.HCM) dự kiến làm Lễ khởi công cụm dự án nhà ở xã hội với tổng số 6.229 căn vào ngày 26/6, hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 – 2/7/2026).
Chia sẻ
Nhiều người tò mò về nguồn gốc và cấu tạo thực sự của chiếc vòng kim cô của Tôn Ngộ Không.
Chia sẻ
Kể từ lần đầu tham dự năm 1934, trận thắng trước New Zealand hôm nay chính là khoảnh khắc lịch sử, mang về chiến thắng đầu tiên cho Ai Cập tại sân chơi World Cup. Một khoảnh khắc mà họ đã chờ đợi 92 năm.
Chia sẻ
Xã Hùng Hòa, tỉnh Vĩnh Long mới (địa phận huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh cũ) vừa tổ chức hội nghị công bố, trao quyết định giải quyết chế độ nghỉ việc cho 18 người hoạt động không chuyên trách cấp xã, chế độ, chính sachhưởng theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Chia sẻ
Bộ Công Thương vừa khởi động đợt rà soát cuối kỳ đối với biện pháp chống bán phá giá áp dụng cho thép hình chữ H nhập khẩu từ Trung Quốc. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xem xét việc tiếp tục duy trì hay chấm dứt biện pháp phòng vệ thương mại này trong thời gian tới.
Chia sẻ
Theo AP, Đảng Cộng sản Cuba đã thông qua gói cứu trợ kinh tế khẩn cấp với các biện pháp tự do kinh tế chưa từng có tiền lệ, nhằm mở cửa nền kinh tế đang gặp khó khăn của hòn đảo này.
Chia sẻ
Bệnh nhân nam, 37 tuổi (Phú Thọ) bị dị vật lớn, là thanh xà beng dài khoảng 1,5 mét đâm xuyên vùng đùi trong quá trình lao động.
Chia sẻ
Thành phố Hà Nội vừa khởi công 3 dự án nhà ở cho thuê với tổng quy mô hơn 8.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư dự kiến trên 30.000 tỷ đồng; trong đó có 2 dự án sử dụng nguồn lực công để tạo lập quỹ nhà ở cho thuê phục vụ nhu cầu của người dân và 1 dự án do doanh nghiệp chủ động đề xuất đầu tư với quy mô lớn.
Chia sẻ
Với quyết tâm đua vô địch Giải Futsal HDBank 2026 ở giai đoạn lượt về, các tuyển thủ futsal đành "nhịn" xem World Cup 2026 để đảm bảo sức khỏe để tập luyện và thi đấu.
Chia sẻ
Quân đội Nga đã xâm nhập thành phố chiến lược Kostyantynivka ở miền đông Ukraine và hiện đang tìm cách bao vây thành phố này.
Chia sẻ
Từ 22/6, 3 con giáp đón vận may rực rỡ khi công việc thuận lợi, tài lộc khởi sắc, dễ gặt hái thành công, thu nhập tăng nhanh trong tuần mới.
Chia sẻ
Không chỉ mở rộng danh mục thuốc y học cổ truyền được bảo hiểm y tế chi trả, Bộ Y tế còn đang sửa đổi các quy định về đấu thầu, mua sắm nhằm tạo điều kiện cho tuyến cơ sở tiếp cận thuốc thuận lợi hơn, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.
Chia sẻ
Nhiều người sau khi uống cà phê cảm thấy tim đập nhanh, tay run, bồn chồn khó chịu. Đây không chỉ là phản ứng với caffeine mà còn có thể là dấu hiệu hệ thần kinh đang quá nhạy cảm.
Chia sẻ
Dù rất hận mẹ nhưng em khao khát mong ước mẹ sẽ trở về để gia đình em lại được sum vầy như bao gia đình khác, để em không phải chịu tai tiếng đứa con không có mẹ. Em biết mơ ước đấy không dễ thành hiện thực, nhưng em vẫn luôn tin và cố gắng mỗi ngày. Vì em tin rằng, chỉ cần không bỏ cuộc, một ngày nào đó, hạnh phúc sẽ mỉm cười với gia đình em. Dù cuộc sống có lấy đi của em nhiều thứ, em vẫn giữ lại cho mình một ước mơ về gia đình trọn vẹn.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Trần Trung Hiếu
