Hàng chục KCN lâu đời ở Đồng Nai trầy trật khi muốn chuyển mình thành KCN sinh thái, vì sao?

Thủ tục pháp lý chồng chéo đang cản trở quá trình chuyển đổi sang KCN sinh thái

Tại Diễn đàn hợp tác tăng trưởng xanh giữa tỉnh Đồng Nai và thành phố Kobe (Nhật Bản) do UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức ngày 20/11, nhiều chuyên gia và nhà quản lý cho rằng việc chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái tại Đồng Nai là xu hướng tất yếu.

Tuy nhiên, thực tế triển khai đang gặp nhiều vướng mắc về tiêu chí, cơ chế, thủ tục và môi trường pháp lý.

Theo ông Phạm Việt Phương - Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, KKT tỉnh Đồng Nai, hiện toàn tỉnh có 57 KCN được thành lập, diện tích hơn 21.500 ha, trong đó 43 khu đã đi vào hoạt động và hầu hết đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Ông Phương cho rằng mô hình KCN sinh thái không chỉ bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu mà còn tạo lợi thế thu hút vốn FDI chất lượng cao từ Nhật Bản, Mỹ và châu Âu. Nhưng từ chủ trương đến thực tế triển khai lại là chặng đường dài với hàng loạt rào cản.

Khó khăn lớn nhất nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa quy định pháp luật và thực tiễn triển khai cộng sinh công nghiệp và tái sử dụng chất thải.

Theo ông Phương, để trao đổi chất thải làm nguyên liệu đầu vào giữa các doanh nghiệp trong cùng KCN, hồ sơ pháp lý phải điều chỉnh từ quy hoạch, báo cáo đánh giá tác động môi trường đến giấy phép vận hành. Nhiều trường hợp không được chấp thuận do các cơ quan quản lý có quan điểm khác nhau trong việc phân loại chất thải.

Một nghịch lý khác là tái sử dụng nước thải. Dù nước thải xử lý đạt chuẩn vẫn không được dùng để tưới cây vì chưa có quy chuẩn quốc gia cụ thể. Luật cho phép sử dụng tiêu chuẩn quốc tế nhưng lại không chỉ rõ áp dụng tiêu chuẩn nào, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động.

Hạ tầng cũ khiến nhiều khu công nghiệp sinh thái tại Đồng Nai khó đạt tiêu chí theo quy định

Bên cạnh rào cản về thủ tục, yếu tố hạ tầng lịch sử cũng là 1 bài toán nan giải đối với công nghiệp Đồng Nai.

Phần lớn các KCN của Đồng Nai được xây dựng trước năm 2000 theo tiêu chuẩn cũ. Để chuyển sang mô hình sinh thái, tỷ lệ đất cây xanh, giao thông và công trình công cộng phải tối thiểu 25% diện tích.

Với các KCN đã lấp đầy nhà máy, việc mở rộng quỹ đất cho cây xanh gần như không thể. Ngay cả khi xây mới KCN sinh thái, nếu quy định về quản lý, xử lý chất thải và tái chế chưa thống nhất, việc triển khai cũng khó suôn sẻ.

Dù đối mặt với nhiều thách thức, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai vẫn thể hiện quyết tâm chính trị rất cao trong việc chuyển đổi. Ông Hồ Văn Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai cho biết, tỉnh ưu tiên phát triển xanh và xem hợp tác với thành phố Kobe (Nhật Bản) là nền tảng quan trọng.

Mối quan hệ này đã được cụ thể hóa bằng biên bản ghi nhớ hợp tác tăng trưởng xanh ký năm 2024 tại Tokyo. Thông qua hợp tác, Đồng Nai kỳ vọng sẽ tìm ra giải pháp kỹ thuật phù hợp, tháo gỡ vướng mắc về chính sách và đẩy nhanh tiến trình xây dựng mô hình KCN sinh thái.

“Mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy năng lượng tái tạo, tăng tái sử dụng chất thải và hướng đến phát thải ròng bằng 0, biến thách thức hiện tại thành động lực phát triển bền vững”, ông Hà chia sẻ kỳ vọng.

×