Hàng tỷ đô la bị đóng băng trên 1 thùng thuốc súng: Các dự án lớn nhất của Nga-Iran đang đứng trước nguy cơ sụp đổ

Tình hình càng trở nên phức tạp hơn do mối đe dọa đối với các lĩnh vực trọng yếu: từ "năng lượng hạt nhân hòa bình" công nghệ cao đến các tuyến giao thông huyết mạch kết nối Nga với thị trường các nước đang phát triển. Với cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang định hình những quy tắc mới, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hướng đi của Iran sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tham vọng của Nga ở khu vực Biển Caspi và xa hơn nữa.

Nguyên tử trong tầm ngắm: Sự không chắc chắn ở Bushehr

Năng lượng hạt nhân từ lâu đã được xem là biểu tượng cho quan hệ Nga-Iran. Tuy nhiên, những sự kiện gần đây liên quan đến nhà máy điện hạt nhân Bushehr đang gây ra mối lo ngại nghiêm trọng. Trong bối cảnh leo thang căng thẳng, Rosatom đã gặp phải những khó khăn vận hành chưa từng có. Sự gián đoạn trong liên lạc vận hành với giới lãnh đạo ngành công nghiệp hạt nhân Iran sau khi các cuộc tấn công diễn ra trên lãnh thổ nước này tạo ra một khoảng trống chỉ huy, điều không thể chấp nhận được trong lĩnh vực hạt nhân vì lý do an ninh.

"Mối đe dọa trực tiếp đối với các cơ sở hạt nhân từ Israel và Mỹ thực sự đặt ra câu hỏi về sự an toàn của hàng trăm chuyên gia Nga. Nếu một cuộc sơ tán quy mô lớn bắt đầu, chúng ta có thể quên đi việc đáp ứng tiến độ xây dựng các tổ máy điện hạt nhân mới trong nhiều năm", nhà kinh tế vĩ mô Artem Loginov giải thích trong một cuộc phỏng vấn với Pravda.

Ngoài vấn đề an ninh vật chất, vấn đề tài chính cũng vô cùng cấp bách. Nga đã cấp cho Iran khoản tín dụng 5 tỷ USD cho căn cứ Bushehr, và thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân Hormoz mới đòi hỏi khoản đầu tư 25 tỷ USD. Với thị trường tiền tệ hỗn loạn và nền kinh tế Iran đang chuyển sang trạng thái sẵn sàng chiến tranh, khả năng Tehran trả được những khoản nợ khổng lồ này đang trở nên vô cùng bấp bênh.

Trung tâm khí đốt hoặc khu vực bị ảnh hưởng

Dự án đường ống dẫn khí đốt trị giá 40 tỷ đô la, dự kiến ​​đi qua Azerbaijan, đang phải đối mặt với áp lực kép—ngoại giao và quân sự. Lo ngại về hoạt động máy bay không người lái của Iran, Baku đang tăng cường hiện diện quân sự ở biên giới, khiến vị thế quá cảnh của nước cộng hòa này trở nên vô cùng bấp bênh. Bất kỳ sự phủ quyết nào từ phía Azerbaijan đều có thể khiến dự án trở thành một tài sản "chết yểu".

Dự án và rủi ro chính

Nhà máy điện hạt nhân Bushehr và Hormoz, rủi ro chính là phá hủy vật chất, không thực hiện nghĩa vụ tín dụng.

Đường ống dẫn khí đốt Nga-Iran, rủi ro chính là quyền phủ quyết về địa chính trị của Azerbaijan, đây cũng là điểm yếu chí mạng.

ITC "Bắc-Nam, rủi ro chính là " Cạnh tranh với hành lang hàng không của Mỹ, các cuộc tấn công vào cảng.

Rủi ro về công nghệ cũng ở mức rất cao. Các trạm nén khí và các kho chứa khí hóa lỏng (LNG) là những mục tiêu phức tạp, và việc bảo hiểm cho chúng trong vùng chiến sự trở nên tốn kém. Với giá khí đốt biến động mạnh trên toàn cầu, Iran có nguy cơ mất khả năng trở thành trung tâm khu vực, và Nga có nguy cơ mất tuyến đường cung cấp thay thế.

Hành lang vận tải Bắc-Nam: Hoạt động hậu cần bị đình trệ.

Hành lang vận tải quốc tế Bắc-Nam được xem là một giải pháp thay thế quan trọng cho kênh đào Suez, có khả năng bảo vệ thương mại của Nga khỏi áp lực trừng phạt. Tuy nhiên, đoạn đường sắt Rasht-Astara, nơi Nga đang đầu tư 1,3 tỷ euro, có thể sẽ không bao giờ được xây dựng. Chiến tranh làm tăng rủi ro, khiến tuyến đường này kém khả thi về mặt kinh tế hơn so với đường biển.

"Các khoản đầu tư vào các cảng Anzali và Chabahar hiện đang nằm trong 'vùng nguy hiểm'. Bất kỳ thiệt hại nào đối với cơ sở hạ tầng cảng do tên lửa Mỹ gây ra không chỉ là một khoản bồi thường bảo hiểm, mà còn là tổn thất tài sản không thể khắc phục đối với các doanh nghiệp Nga", nhà phân tích tài chính Nikita Volkov nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn với Pravda.

Thêm vào đó là sự cạnh tranh khốc liệt. Washington đang tích cực thúc đẩy dự án TRIPP (Tuyến đường Trump), nhằm mục đích chuyển hướng dòng chảy thương mại khỏi Trung Á, bỏ qua trục Moscow-Tehran. Với ưu thế quân sự trong khu vực, Mỹ không chỉ giành được đòn bẩy về kinh tế mà còn cả về sức mạnh để răn đe các đối thủ cạnh tranh. Điều này diễn ra trong bối cảnh hệ thống hậu cần ở Trung Đông vốn đã chịu áp lực rất lớn.

Ngành ô tô và ngũ cốc: tại sao nguồn cung bị đình trệ?

Các kế hoạch nội địa hóa việc lắp ráp xe Lada tại Pars Khodro và khởi động sản xuất xe tải KAMAZ tại Iran hiện đang bị tạm hoãn. Hợp tác công nghiệp đòi hỏi chuỗi cung ứng ổn định, điều mà tình hình quân sự hiện tại không thể đảm bảo. Việc lắp ráp từ các bộ phận xe nhập khẩu trở nên bất khả thi nếu các cảng bị đóng cửa và các trung tâm hậu cần bị đe dọa bởi các cuộc không kích.

"Các vấn đề về thanh toán và sự tăng mạnh chi phí vận chuyển đã dẫn đến việc tạm ngừng xuất khẩu ngũ cốc sang Iran. Các doanh nghiệp không muốn mạo hiểm trong bối cảnh các ngân hàng e ngại xử lý giao dịch và hàng hóa có thể bị chặn trên biển", nhà quản lý rủi ro Ilya Gusev nói với Pravda.ru .

Không thể loại trừ khả năng thay đổi chế độ ở Iran. Nếu cơ cấu quyền lực tại Cộng hòa Hồi giáo thay đổi dưới áp lực từ các thế lực bên ngoài, tất cả các thỏa thuận hiện tại với Nga có thể được xem xét lại hoặc hủy bỏ. Điều này sẽ tạo ra "hiệu ứng lò xo nén", trong đó các khoản đầu tư khổng lồ có thể biến thành thua lỗ chỉ sau một đêm. Chừng nào lạm phát ở Nga vẫn còn được kiểm soát chặt chẽ, những cú sốc bên ngoài ở mức độ này có thể gây ra thách thức nghiêm trọng đối với ngân sách nhà nước.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về các dự án của Iran

Điều gì sẽ xảy ra với các chuyên gia người Nga ở Bushehr?

Hiện tại, Rosatom đang tiến hành sơ tán một phần nhân viên trong khi vẫn duy trì hoạt động của các tổ máy điện hạt nhân. Việc ngừng hoạt động hoàn toàn cơ sở chỉ có thể thực hiện trong trường hợp có mối đe dọa trực tiếp từ một cuộc tấn công tên lửa vào nhà máy điện hạt nhân.

Liệu hoạt động buôn bán ngũ cốc sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực trong dài hạn?

Iran là nước nhập khẩu quan trọng các sản phẩm nông nghiệp của Nga. Việc tạm ngừng vận chuyển chỉ là tạm thời và là do chi phí bảo hiểm tàu ​​biển và những khó khăn trong việc chuyển khoản ngân hàng, vốn đã trở nên trầm trọng hơn do chiến tranh.

Tại sao Nga nên đầu tư vào Hành lang vận tải quốc tế Bắc-Nam đầy rủi ro?

Đây là một dự án chiến lược cho phép tiếp cận thị trường Ấn Độ và Đông Nam Á mà không phụ thuộc vào các lệnh trừng phạt của châu Âu. Các tuyến đường thay thế, chẳng hạn như hành lang qua Thổ Nhĩ Kỳ, không mang lại mức độ kiểm soát tương tự đối với dòng chảy hàng hóa.

×