Bình luận
0
Từ thời Lý, Trần, ngoài Quốc Tử Giám ở kinh thành tuyển chọn con em các nhà quyền quý vào học, triều đình mở trường học ở các lộ để bồi dưỡng nhân tài. Sau khi đánh thắng quân Minh, vua Lê Thái Tổ cũng rất quan tâm đến vấn đề gây dựng nhân tài.
Di tích Trường Quốc Tử Giám trong kinh thành Huế. Ảnh tư liệu
"Đại Việt sử ký toàn thư" cho biết, ngay năm Thuận Thiên thứ nhất (1428), vua Lê Thái Tổ đã xuống chiếu cho ở kinh đô thì lập Quốc Tử Giám, lựa con cháu nhà các quan và những người tuấn tú trong nhân dân sung làm giám sinh; ngoài các lộ thì lập trường học ở từng lộ, lựa các con em những nhà lương thiện trong dân gian sung làm lộ hiệu sinh; cử những nhà nho đáng làm thầy đứng ra dạy dỗ.
Quy chế của khu Quốc Tử Giám – trường đại học của triều đình – vào thời vua Lê Thánh Tông, năm 1483, được mô tả trong "Toàn thư" như sau: "Đằng trước nhà Thái học dựng Văn Miếu. Khu vũ của Văn Miếu có: Điện Đại Thành để thờ tiên thánh; Đông vũ và Tây vũ chia ra thờ các tiên hiền và tiên nho; điện Canh phục để làm nơi thay trang phục; một kho để chứa đồ tế khí và một phòng học để làm nhà bếp. Đằng sau nhà Thái học, dựng cửa Thái học, nhà Minh luân.
Giảng đường phía Đông và giảng đường phía Tây thì để làm chỗ giảng dạy các học sinh. Lại đặt thêm kho bí thư để chứa ván gỗ đã khắc thành sách; bên Đông, bên Tây nhà Thái học làm nhà cho học sinh trong ba xá, mỗi bên ba dãy, mỗi dãy 25 gian, để làm chỗ nghỉ ngơi của học sinh; bên Đông, bên Tây mỗi bên đều có một nhà bia, quy mô có phần rộng lớn khang trang lắm".
Theo chế độ của triều Lê, con cháu các quan viên, người nào thi hương dự trúng 3 kỳ, được sung vào hiệu sinh trong phủ mình, dự trúng bốn kỳ được sung vào giám sinh ở Quốc Tử Giám, còn quân hoặc dân nếu có người nào ứng thí mà trúng tuyển cũng không được dự. Đến năm 1483, vua Lê Thánh Tông ra sắc lệnh: Quân hoặc dân, nếu thi hương dự trúng 3 kỳ, được sung vào sinh đồ trong phủ mình, dự trúng 3 kỳ được sung vào học sinh trong Tăng Quảng đường ở Quốc Tử Giám.
Về "ba xá" học sinh trong Quốc Tử Giám, được giải thích chi tiết: Giám sinh ở Quốc Tử Giám, nếu thi hội dự trúng 3 kỳ, được sung vào thượng xá sinh, dự trúng 2 kỳ, sung vào trung xá sinh, dự trúng một kỳ, sung vào hạ xá sinh; mỗi xá lấy 100 người.
Đặc biệt, theo quy định của thời Lê sơ, mỗi học sinh đều được cấp 9 tiền làm lương ăn học. Đến khi bổ dụng, do Quốc Tử Giám bảo cử (tiến cử có bảo lãnh) và bộ Lại lựa chọn cất nhắc; học sinh trong 3 xá đều nhất luật như nhau, không có gì phân biệt. Sau Phó Đô ngự sử Quách Hữu Nghiêm (tiến sĩ khoa Bính Tuất – 1466) xin vua tăng lương ăn học hàng tháng của các xá sinh, theo đó, thượng xá sinh, cấp thêm cho đủ một quan; trung xá sinh cấp cho 9 tiền; hạ xá sinh cấp rút xuống 8 tiền. Đến khi cất nhắc trao cho quan chức, thì ông cũng xin lấy thượng xá sinh 3 phần; trung xá sinh 2 phần; hạ xá sinh một phần, để phân biệt cấp bậc các xá sinh khác nhau, mà nhân tài đều biết khuyến khích.
Sang đến triều Nguyễn, thời vua Gia Long mới tổ chức các kỳ thi Hương, đến thời vua Minh Mạng mới bắt đầu tổ chức kì thi Hội. Sau khi vua Minh Mạng lên ngôi, năm Minh Mạng thứ 2 (1821), ban 8 điều ân điển, trong đó dành một điều cho việc giáo dục, đó là: Những người đã nộp quyển để dự sát hạch vào lớp cao đẳng ở Quốc Tử Giám từ năm này trở về trước, thì các viên Tế tửu, Tư nghiệp cho gọi đến mà ra bài thi ở trước mặt, lấy trúng 100 người, chia làm ba hạng ưu bình thứ, làm danh sách do bộ Lễ đề đạt để cho làm giám sinh, cấp cho tiền gạo theo thứ bậc khác nhau.
Sau kì thi Hội năm 1822, vua Minh Mạng sai bộ Lễ truyền dụ rằng Hương cống các khoa mà thi Hội không trúng cách, như có tình nguyện ở Quốc Tử Giám học tập thì bổ làm Giám sinh, cấp cho lương lẫm; ai muốn về quê hương cũng đồng ý cho về. Người nào chưa dự thi Hội thì bộ Lễ cho đòi mùa thu này đến Kinh xét hạch, đúng thực thì vẫn tuân dụ chỉ cho theo sở nguyện.
Năm đó, số được lấy vào Quốc Tử Giám là 27 người, triều đình cấp cho lương tháng, mỗi tháng Giám sinh được nhận 3 quan tiền, 2 phương gạo, 5 cân dầu (để thắp đèn). Nhà vua dụ rằng: "Đó là ý trẫm săn sóc văn học, cốt cầu người thực dụng. Tế tửu, Tư nghiệp (của Quốc Tử Giám) phải hết trách nhiệm làm thầy, hết lòng dạy bảo. Giám sinh các ngươi cũng phải dùi mài để được nên công, ngõ hầu không phụ ý tốt chấn hưng văn học, gây dựng nhân tài của trẫm".
Nhưng đến mùa đông năm 1823, quy định về lương tháng cho giám sinh Quốc Tử Giám của triều Nguyễn lại thay đổi, theo đó, mỗi quý sẽ tổ chức sát hạch một lần vào tháng giữa quý (tháng trọng).
Ai đỗ hạng ưu mới được hưởng 3 quan tiền, 2 phương gạo, 5 cân dầu. Ai xếp hạng thứ thì tiền giảm xuống chỉ còn 1 quan 5 tiền, gạo 1 phương, dầu 3 cân. Ai hai khóa đều đỗ hạng ưu, thì được thưởng tiền 1 quan, gạo 1 phương.
Ai ba khóa đều ưu, sẽ được bộ Lại tâu lên xin bổ dụng. Khóa trước hạng bình, khóa này hạng ưu, thì cấp lương theo hạng ưu. Khóa trước ưu, khóa này bình, cùng khóa trước thứ, khóa này bình, hay hai khóa đều bình, thì cấp lương theo hạng thứ.
Ai khóa trước hạng bình, khóa này thứ, sẽ bị đình cấp lương 1 tháng. Hai khóa đều thứ, sẽ bị đình cấp lương 2 tháng. Đặc biệt giám sinh nào 4 khóa đều thứ sẽ bị đuổi về.
Đau bụng âm ỉ, phòng khám chẩn đoán, theo dõi viêm ruột thừa đến khi đau đớn gia tăng, nhập viện cấp cứu, ruột đã có dấu hiệu viêm nhiễm nặng, phải cắt bỏ.
Chia sẻ
Cục Đường bộ Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Chia sẻ
Hàng chục hộ dân trên đường Trần Bình Trọng (phường Vườn Lài) chủ động tháo dỡ nhà cửa, bàn giao mặt bằng để mở rộng tuyến đường lên gấp gần 5 lần.
Chia sẻ
Mới đây, Nghệ sĩ Ưu tú Ngọc Huyền chia sẻ loạt hình ảnh về bữa tiệc được tổ chức tại biệt thự trị giá 2 triệu USD ở Mỹ nhằm chúc mừng con gái lớn Hà Tiên tốt nghiệp.
Chia sẻ
Từ ngày 1/7/2026, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi đi ô tô phải được sử dụng thiết bị an toàn (ghế trẻ em trên xe ô tô) phù hợp, tuy nhiên, tuy nhiên, Cục Đăng kiểm cho biết, vẫn chưa có tổ chức thử nghiệm, chứng nhận thiết bị này đủ điều kiện hoạt động.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP.HCM dừng tiếp nhận, giải quyết các thủ tục liên quan đến nghiệm thu, kiểm tra công tác nghiệm thu và phục hồi hoạt động từ ngày 20/6.
Chia sẻ
Sau khi nhận phiếu báo điểm thi vào lớp 10 Hà Nội năm 2026, thí sinh và phụ huynh cần lưu ý một số mốc thời gian quan trọng để đảm bảo quyền lợi xét tuyển.
Chia sẻ
Tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Học viện An ninh nhân dân, sáng 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ ba cho nhà trường, ghi nhận những đóng góp nổi bật trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và bảo vệ an ninh quốc gia.
Chia sẻ
Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, các chính sách đãi ngộ nhân lực y tế mà HĐND TP Hà Nội vừa thông qua, cùng với Nghị định số 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ về một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, là những bước đi rất kịp thời, đúng hướng và có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt. Muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế thì phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế gắn bó với địa bàn.
Chia sẻ
Kubi, con trai của Khánh Thi và Phan Hiển, vừa hoàn thành chương trình tiểu học và chuẩn bị bước vào một hành trình học tập mới. Từ nhỏ, cậu bé đã nhận được nhiều kỳ vọng sẽ tiếp nối sự nghiệp dancesport của bố mẹ.
Chia sẻ
Sau trận hòa 0-0 trước Ecuador tại lượt trận thứ 2 bảng E World Cup 2026, thủ môn kỳ cựu Eloy Room đã dành màn trình diễn xuất thần của mình để tưởng nhớ người đồng đội cũ Jairzinho Pieter, người đột ngột qua đời trong màu áo ĐT Curacao vào tháng 9/2019.
Chia sẻ
DJ Koo Jun Yup gây tranh cãi khi liên tục xuất hiện trên truyền thông với những câu chuyện về nữ diễn viên bạc mệnh Từ Hy Viên.
Chia sẻ
Hành khách đi 135 tuyến xe buýt nội tỉnh tại TP.HCM dự kiến được miễn vé hoàn toàn trong 3 tháng đầu không cần định danh, trước khi chuyển sang bắt buộc xác thực điện tử vào cuối năm.
Chia sẻ
Với việc phong tỏa cơ sở hạ tầng và các cuộc tấn công trực tiếp vào các trung tâm hậu cần ở eo biển Kerch, Ukraine đã áp dụng chiến lược tiêu thổ. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào ngày 21 tháng 6 đã làm tê liệt tuyến đường huyết mạch nối Crimea với đất liền. Không chỉ các tàu dân sự mà toàn bộ nguồn cung cấp nhiên liệu của bán đảo cũng bị đe dọa.
Chia sẻ
Sử dụng vốn sai mục đích huy động vốn lô trái phiếu mệnh giá 600 tỷ đồng, Tổng Công ty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã DIG, sàn HOSE) bị phạt 175 triệu đồng và buộc hoàn trả tiền cho trái chủ.
Chia sẻ
Từng đi vào lịch sử với tư cách đội bóng châu Phi đầu tiên tham dự World Cup, 7 lần vô địch châu Phi nhưng Ai Cập chưa thắng trận nào ở các VCK World Cup... Cho đến sáng 22/6/2026, đội bóng này mới có trận thắng đầu tiên trong lịch sử tham dự các VCK World Cup.
Chia sẻ
Công an xã Bà Điểm, TP.HCM đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương điều tra, truy xét nhóm đối tượng có hành vi đập phá ô tô của doanh nghiệp thực phẩm nông sản khu vực ngã tư Phan Văn Hớn – Nguyễn Ảnh Thủ.
Chia sẻ
CLB CAHN chiêu mộ tuyển thủ ĐT Iraq đang dự World Cup 2026?; Neymar hoàn thành buổi tập đầu tiên với ĐT Brazil; HLV Thomas Tuchel áp dụng kỷ luật sắt đá tại ĐT Anh.
Chia sẻ
Becamex (trực thuộc UBND TP.HCM) dự kiến làm Lễ khởi công cụm dự án nhà ở xã hội với tổng số 6.229 căn vào ngày 26/6, hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 – 2/7/2026).
Chia sẻ
Nhiều người tò mò về nguồn gốc và cấu tạo thực sự của chiếc vòng kim cô của Tôn Ngộ Không.
Chia sẻ
Kể từ lần đầu tham dự năm 1934, trận thắng trước New Zealand hôm nay chính là khoảnh khắc lịch sử, mang về chiến thắng đầu tiên cho Ai Cập tại sân chơi World Cup. Một khoảnh khắc mà họ đã chờ đợi 92 năm.
Chia sẻ
Xã Hùng Hòa, tỉnh Vĩnh Long mới (địa phận huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh cũ) vừa tổ chức hội nghị công bố, trao quyết định giải quyết chế độ nghỉ việc cho 18 người hoạt động không chuyên trách cấp xã, chế độ, chính sachhưởng theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Chia sẻ
Bộ Công Thương vừa khởi động đợt rà soát cuối kỳ đối với biện pháp chống bán phá giá áp dụng cho thép hình chữ H nhập khẩu từ Trung Quốc. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xem xét việc tiếp tục duy trì hay chấm dứt biện pháp phòng vệ thương mại này trong thời gian tới.
Chia sẻ
Theo AP, Đảng Cộng sản Cuba đã thông qua gói cứu trợ kinh tế khẩn cấp với các biện pháp tự do kinh tế chưa từng có tiền lệ, nhằm mở cửa nền kinh tế đang gặp khó khăn của hòn đảo này.
Chia sẻ
Bệnh nhân nam, 37 tuổi (Phú Thọ) bị dị vật lớn, là thanh xà beng dài khoảng 1,5 mét đâm xuyên vùng đùi trong quá trình lao động.
Chia sẻ
Thành phố Hà Nội vừa khởi công 3 dự án nhà ở cho thuê với tổng quy mô hơn 8.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư dự kiến trên 30.000 tỷ đồng; trong đó có 2 dự án sử dụng nguồn lực công để tạo lập quỹ nhà ở cho thuê phục vụ nhu cầu của người dân và 1 dự án do doanh nghiệp chủ động đề xuất đầu tư với quy mô lớn.
Chia sẻ
Với quyết tâm đua vô địch Giải Futsal HDBank 2026 ở giai đoạn lượt về, các tuyển thủ futsal đành "nhịn" xem World Cup 2026 để đảm bảo sức khỏe để tập luyện và thi đấu.
Chia sẻ
Quân đội Nga đã xâm nhập thành phố chiến lược Kostyantynivka ở miền đông Ukraine và hiện đang tìm cách bao vây thành phố này.
Chia sẻ
Từ 22/6, 3 con giáp đón vận may rực rỡ khi công việc thuận lợi, tài lộc khởi sắc, dễ gặt hái thành công, thu nhập tăng nhanh trong tuần mới.
Chia sẻ
Không chỉ mở rộng danh mục thuốc y học cổ truyền được bảo hiểm y tế chi trả, Bộ Y tế còn đang sửa đổi các quy định về đấu thầu, mua sắm nhằm tạo điều kiện cho tuyến cơ sở tiếp cận thuốc thuận lợi hơn, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Lê Tiên Long
