Hội Nông dân Việt Nam–Cầu nối tin cậy đưa tiếng nói nông dân đến với Đảng, Chính phủ 

Phát triển bền vững nông nghiệp, nông dân, nông thôn: Nhu cầu đối thoại trực tiếp

Tôi vẫn nhớ như in những lần được đi cùng đoàn Nông dân Việt Nam xuất sắc vào tiếp kiến các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Có những nông dân khi bước chân vào Văn phòng Trung ương Đảng, Tòa nhà Quốc hội hay Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ, họ run như lần đầu lên sân khấu lớn. Cho tới trước thời điểm có mặt trong hội trường lớn, có lẽ chưa bao giờ họ nghĩ, sẽ có một ngày họ được bước chân vào những nơi này.

Chị Trần Thị Lanh, nữ đại điền nổi tiếng ở tỉnh Thái Bình (trước thời điểm hợp nhất, sáp nhập 2 tỉnh Hưng Yên, Thái Bình), người “dám” nhận canh tác 200ha lúa mỗi vụ, người in dấu chân ngang dọc khắp các cánh đồng mẫu lớn của quê hương năm tấn... thế mà lần đầu vào Văn phòng Chính phủ tham dự Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân, chị đã không khỏi xúc động.

Chị nói như sắp khóc: “Được tới nơi làm việc của người đứng đầu Chính phủ, tôi run hết cả người, nhưng vui và xúc động lắm”.

Vượt qua sự hồi hộp ban đầu, sau đó chị Lanh vô cùng phấn khởi khi được gặp, đặt câu hỏi trực tiếp với Thủ tướng và còn được Thủ tướng hỏi han, động viên, khích lệ bên thềm Hội nghị.

Câu chuyện của chị Lanh cũng giống như tâm trạng của nhiều nông dân khác khi tham gia các sự kiện do Hội Nông dân Việt Nam tổ chức, kết nối với các lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, tất cả đều chung cảm xúc phấn khởi, tự hào và tin tưởng hơn vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chính phủ.

Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW khóa X về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Đảng ta đã xác định rõ: Nông dân là chủ thể, nông nghiệp là nền tảng, nông thôn là không gian phát triển bền vững.

Chính phủ nhiều nhiệm kỳ qua cũng đã tâm huyết tổ chức triển khai, thực hiện các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển bền vững nông nghiệp, nông dân, nông thôn; dành sự quan tâm đặc biệt, coi việc phát triển nông thôn, nâng cao đời sống nông dân là nhiệm vụ hàng đầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy giữa hoạch định chính sách ở tầm vĩ mô và đời sống sản xuất ở cơ sở thường có một độ trễ, khoảng cách nhất định.

Nông dân, giai cấp nòng cốt trong tất cả các giai đoạn cách mạng do Đảng lãnh đạo– lực lượng đông đảo nhất trong xã hội – không phải lúc nào cũng có điều kiện, cơ hội để trực tiếp trình bày nguyện vọng, kiến nghị của mình đến lãnh đạo Đảng, người đứng đầu Chính phủ.

Để thu hẹp khoảng cách ấy, cần có một “cầu nối” vừa am hiểu nông dân, vừa đủ uy tín chính trị để chuyển tải thông tin hai chiều.

Hội Nông dân Việt Nam đã và đang đảm đương trọn vẹn vai trò ấy thông qua các sự kiện có sự kết nối trực tiếp giữa nông dân và lãnh đạo Đảng, Nhà nước; nổi bật là sự kiện Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân.

Tại Chương trình Tự hào Nông dân Việt Nam 30 năm đổi mới do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tổ chức tháng 10/2017, tại Văn phòng Trung ương Đảng, khi chủ trì buổi gặp mặt thân mật, trao đổi thẳng thắng với 87 Nông dân Việt Nam xuất sắc 30 năm đổi mới, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: Thành tựu 30 năm Đổi mới có công rất lớn của nông dân.

Theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, từ một đất nước làm không đủ ăn, thu không đủ chi, xuất không đủ nhập, qua 30 năm Đổi mới đã trở thành quốc gia dân không chỉ đủ ăn mà còn ăn no, ăn ngon, mỗi năm còn dư ra xuất khẩu 7-8 triệu tấn gạo. Rồi các mặt hàng nông sản xuất khẩu khác cũng tăng trưởng rất tốt như tôm, cá tra, hoa quả…

Khẳng định nông dân là lực lượng vô cùng quan trọng, nông dân là đội quân chủ lực, thời gian tới nông dân vẫn đóng vai trò xung kích trên mặt trận phát triển nông nghiệp, trong hội nhập quốc tế, vì vậy theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, đất nước còn nhiều việc phải làm, nông dân, nông nghiệp càng không được thỏa mãn.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phân tích và dặn dò, gửi gắm rằng, thị trường, nhất là thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu rất cao đối với chất lượng hàng hóa, nông sản của Việt Nam. Vì vậy, nông dân cần giúp nhau phát triển, nông dân giỏi cần giúp nông dân chưa giỏi, tích cực đào tạo lớp trẻ, giúp nhiều người còn chưa biết làm ăn…Bên cạnh giúp nhau phát triển đời sống kinh tế, nông dân cần giúp nhau trong đời sống tinh thần, giúp đỡ người nghèo, người cô đơn, ủng hộ xây dựng nông thôn mới.

Còn nhớ, ngày 9/4/2018 tại Hải Dương, Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân lần đầu tiên được tổ chức có sự tham gia của hơn 600 nông dân tiêu biểu, đại diện cho 63 tỉnh, thành phố.

Có tới 2.000 câu hỏi được gửi về trước sự kiện, xoay quanh 3 nhóm vấn đề lớn: vốn – thị trường – công nghệ. Thủ tướng đã trực tiếp trả lời, đồng thời giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu cơ chế tín dụng riêng cho nông dân ứng dụng công nghệ cao.

Nói về sự kiện này, cố GS. Võ Tòng Xuân, chuyên gia nông nghiệp từng đánh giá: “Chưa bao giờ người nông dân được nói trực tiếp với người đứng đầu Chính phủ như thế. Đây là bước tiến dân chủ rất lớn, thể hiện quyết tâm đưa chính sách sát với thực tế”.

Liên tục các năm sau đó, Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam được tổ chức đều đặn, và năm nào cũng nhận được sự đồng thuận, nhất trí và đánh giá cao của không chỉ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, mà các chuyên gia, các nhà khoa học cũng cho rằng: “Đây không chỉ là đối thoại mà là sự cam kết chính trị mạnh mẽ. Nông dân nói ra nỗi lo, Thủ tướng đưa ra cam kết, và ngay sau đó, chính sách được triển khai. Đó là minh chứng cho cơ chế phản hồi nhanh, hiệu quả” - TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, chuyên gia đất và phân bón nhấn mạnh.

Trong một lần phát biểu kết luận tại Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân năm 2022, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã khẳng định: “Không ai hiểu nông nghiệp bằng nông dân. Chính phủ kiến tạo, hành động phải bắt đầu từ nhu cầu thực tế, và tiếng nói của nông dân là căn cứ quan trọng nhất”.

Đây là minh chứng cho nỗ lực đổi mới phương thức đối thoại: không chỉ gặp mặt trực tiếp, mà còn tận dụng công nghệ để tiếng nói nông dân ở vùng sâu, vùng xa cũng đến được tận bàn làm việc của người đứng đầu Chính phủ.

Xây dựng niềm tin, tạo sự đồng thuận

Nói về ý nghĩa của việc tổ chức Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân, chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy cho rằng: Chuỗi sự kiện không chỉ nằm ở việc truyền tải thông tin hai chiều, mà còn có ý nghĩa sâu xa hơn về chính trị - xã hội.

Thứ nhất, củng cố niềm tin chính trị của nông dân đối với Đảng, Nhà nước. Khi được trực tiếp đối thoại với Thủ tướng, được lắng nghe và giải đáp, nông dân thấy mình thực sự là chủ thể, được tôn trọng và đồng hành.

Thứ hai, giúp chính sách sát thực tế hơn, giảm độ vênh giữa quy định pháp luật và đời sống sản xuất. Những gì nông dân phản ánh không còn đi theo con đường vòng, mà đến thẳng Chính phủ, qua đó thúc đẩy bộ ngành hành động nhanh chóng, quyết liệt.

Thứ ba, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội. Khi nông dân hiểu rõ định hướng, khi Chính phủ nắm bắt kịp thời tâm tư, khi Hội Nông dân đóng vai trò trung gian điều hòa, xã hội sẽ đạt được đồng thuận cao, tránh tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Tuy nhiên, vai trò cầu nối của Hội Nông dân vẫn đối diện không ít thách thức khi yêu cầu từ thực tiễn sản xuất ngày càng đa dạng, phức tạp: từ biến đổi khí hậu, thị trường quốc tế đến chuyển đổi số nông nghiệp.

Tiếng nói của nông dân không chỉ là mong muốn, mà còn đòi hỏi phải có cơ sở khoa học, thực tiễn để thuyết phục các cơ quan hoạch định chính sách. Điều này đặt ra yêu cầu Hội phải nâng cao năng lực nghiên cứu, phản biện.

Chưa kể những đòi hỏi trong thời đại công nghệ cần đổi mới phương thức tập hợp ý kiến nông dân, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để không bỏ sót bất cứ nhóm nông dân nào, từ vùng sâu, vùng xa đến khu vực đồng bằng…

Do đó, để tiếp tục khẳng định vai trò, Hội Nông dân Việt Nam cần mở rộng không gian đối thoại: không chỉ dừng ở đối thoại với Thủ tướng, mà có thể tổ chức thêm đối thoại với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng phụ trách nông nghiệp, tài chính, công thương… nhằm giải quyết các vấn đề chuyên ngành.

Đa dạng hóa hình thức tập hợp ý kiến, tận dụng mạng xã hội, nền tảng số để thu thập phản ánh từ cơ sở, sau đó hệ thống hóa, phân tích thành báo cáo trình Chính phủ. Đồng thời nâng cao năng lực phản biện chính sách, phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học để xây dựng luận cứ khoa học cho các kiến nghị, làm cho tiếng nói của nông dân có trọng lượng hơn.

Và cuối cùng, cần phát huy vai trò điển hình nông dân tiêu biểu thông qua các phong trào thi đua, tôn vinh nông dân sản xuất giỏi, nông dân khởi nghiệp sáng tạo, để tiếng nói của họ trở thành nguồn cảm hứng, tạo sức lan tỏa trong xã hội.

×