Hợp tác xã Lúa mùa nổi Vĩnh Gia chính thức ra mắt, đưa hạt gạo di sản vùng Tứ giác Long Xuyên vươn xa

Từ ký ức “vương quốc” lúa mùa đến hành trình tìm lại giống quý

Ngược dòng thời gian về thập niên 70, 80 của thế kỷ trước, vùng Tứ giác Long Xuyên từng được mệnh danh là "vương quốc" của lúa mùa nổi với diện tích canh tác khổng lồ lên đến hơn 300.000ha. Trong tâm khảm của người dân Vĩnh Gia, đó là thời kỳ hoàng kim của những "mùa lúa Tết" đầy ắp nghĩa tình.

Điểm đặc biệt nhất của giống lúa này chính là khả năng sinh tồn kỳ diệu - khi nước lũ đầu nguồn sông Mê Kông đổ về, cây lúa vươn mình mạnh mẽ theo dòng nước, có thể cao từ 3-5 mét để đón phù sa. Suốt quá trình trưởng thành, lúa "thuận thiên" hoàn toàn, không cần bón phân hay xịt thuốc hóa học.

Tuy nhiên, trước sự lấn át của các giống lúa cao sản ngắn ngày, diện tích lúa mùa nổi từng bị thu hẹp nghiêm trọng, có lúc chỉ còn vỏn vẹn vài chục hecta tại vùng biên giới Vĩnh Gia.

Trước nguy cơ mai một, suốt 13 năm qua, các nhà khoa học của Trường Đại học An Giang đã bền bỉ đi tìm lại những giống lúa quý từ ký ức để thực hiện nghiên cứu, bảo tồn và phục tráng.

Liên minh “4 nhà”: Lấy tri thức làm nền tảng, doanh nghiệp làm động lực

Sự ra đời của HTX Lúa mùa nổi Vĩnh Gia được kỳ vọng là "liên minh tri thức và trách nhiệm". Tại lễ ra mắt, các bên đã thực hiện ký kết hợp tác liên kết “4 nhà” với tầm nhìn chiến lược đến năm 2045.

Tại hội thảo, với vai trò nhà khoa học, Trường Đại học An Giang cam kết bảo tồn nguồn giống thuần chủng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.

PGS.TS Nguyễn Phương Thảo, Phó Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: “Lúa mùa nổi không chỉ là một giống cây trồng, đó là kết tinh của trí tuệ dân gian, là giải pháp tối ưu cho tương lai của Đồng bằng sông Cửu Long trước những thách thức của biến đổi khí hậu”. Hiện nhà trường đã xây dựng bộ giống hơn 600 dòng lúa khác nhau để phục vụ nghiên cứu.

Công ty Cổ phần O Plant-based Food với vai trò doanh nghiệp tham gia cam kết đầu tư công nghệ chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng. Ông Nguyễn Hoàng Minh Tâm, Giám đốc Công ty, khẳng định sẽ bao tiêu sản phẩm với giá ổn định, giúp nông dân yên tâm sản xuất thuận tự nhiên. Các sản phẩm như bánh mì gạo, pizza, bánh bao từ gạo lúa nổi nguyên cám Nàng Tây Đùm sẽ được phát triển để đạt chuẩn quốc tế.

HTX – nông dân trực tiếp tổ chức sản xuất, cam kết tuân thủ quy trình "thuận thiên", hạn chế tác động môi trường. Trong khi đó, Nhà nước sẽ hỗ trợ về cơ chế, chính sách và đầu tư hạ tầng thủy lợi đồng bộ.

Khát vọng vươn tầm quốc tế và kinh tế di sản

Ông Dương Minh Giang, Giám đốc HTX Lúa mùa nổi Vĩnh Gia, xúc động cho biết sự ra đời của HTX là bước ngoặt quan trọng hiện thực hóa khát vọng của bà con địa phương.

“Lúa mùa nổi – di sản sống của cha ông đang thực sự hồi sinh trên chính những cánh đồng quê hương và trở thành niềm tự hào của người dân Vĩnh Gia”, Giám đốc HTX Lúa mùa nổi Vĩnh Gia chia sẻ.

Mục tiêu đến năm 2045, Vĩnh Gia không chỉ đơn thuần là vùng sản xuất lúa, mà sẽ trở thành trung tâm của hệ sinh thái nông nghiệp thông minh gắn liền với du lịch sinh thái và văn hóa bản địa. Việc khôi phục các hoạt động gắn với mùa nước nổi sẽ là điểm nhấn thu hút du khách, giúp thương hiệu “Vĩnh Gia” trở thành biểu tượng nông sản di sản quốc gia.

Mô hình liên kết này được kỳ vọng sẽ giải quyết hài hòa bài toán giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường, mở ra tương lai bền vững cho hạt gạo di sản vùng đất biên thùy.

×