Bình luận
0
Vượt cầu Bình Than sang bên kia sông Đuống, đây Đền Cao Lỗ Vương, kia bãi Nguyệt Bàn, xuôi Lục Đầu giang mênh mang sóng nước, theo đê hữu sông Thái Bình về xã Lai Hạ, huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh)- quê hương của danh nhân khoa bảng Hàn Thuyên.
Dẫn vào đền thờ Hàn Thuyên ở khu Đồng Bến, phía Tây Bắc thôn Lai Hạ, xã Lai Hạ, thay cho con đường nhỏ ngày xưa, mưa lầy, nắng bụi, nay là con đường nhựa phẳng lỳ, rộng rãi, kết nối đi nhiều ngả.
Cũng chẳng còn dấu tích ngôi đền nhỏ mà hiển hiện một quần thể di tích lịch sử, tâm linh bề thế, khang trang giữa sức sống của mênh mông ruộng đồng và trù phú làng quê.
Dâng nén tâm nhang, thành kính tri ân bậc tiền nhân, chúng tôi được đồng chí Bí thư Đảng uỷ xã Lai Hạ Phạm Đăng Biển và ông Nguyễn Hữu Dính, Trưởng tộc dòng họ cụ Hàn Thuyên ở thôn Lai Hạ đưa tham quan khu đền và tìm hiểu về danh nhân khoa bảng Hàn Thuyên.
Thời gian trôi qua mấy thế kỷ, chiến tranh, địch hoạ… khiến tư liệu về Hàn Thuyên không còn nhiều. Cụ Nguyễn Thuyên (tức Hàn Thuyên), sinh ngày 15-2, mất ngày 17-5 (chưa rõ năm sinh và năm mất), người thôn Lai Hạ, xã Lai Hạ, huyện Lương Tài (Bắc Ninh).
Nguyễn Thuyên là cháu gọi cụ Nguyễn Dương là ông nội. Cụ Nguyễn Dương là võ cử làm quan thời nhà Lý được phong Thái Bảo- Quận công. Nguyễn Thuyên đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) năm 1247 và làm quan triều Trần đến Hình bộ thượng thư, có nhiều công lao trong việc xây dựng triều chính, giữ kỷ cương, phép nước và an dân.
Đền thờ Hàn Thuyên, xã Lai Hạ, huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh).
Hàn Thuyên nổi tiếng trong lịch sử với bài Văn tế cá sấu. Dựa vào những hiện vật đang lưu giữ tại đền thờ Hàn Thuyên và dày công lật tìm cứ liệu từ Đại Việt sử ký toàn thư (1993), Nxb Khoa Học Xã Hội; Văn học Việt Nam thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XVIII (1998), Nxb Giáo dục; Lịch sử Đảng bộ xã Lai Hạ (2018)… về sự kiện này, được biết: Năm Nhâm Ngọ (1282) niên hiệu Thiệu Bảo, thứ 4 đời Trần Nhân Tông “…tháng tám, mùa thu có cá sấu đến sông Phú Lương (sông Hồng ngày nay).
Nhà vua sai quan Hình bộ thượng thư là Nguyễn Thuyên làm bài văn thả xuống sông, cá sấu tự nhiên bỏ đi, nhà vua thấy việc đó giống như việc Hàn Dũ bèn cho Nguyễn Thuyên được đổi họ Hàn…”.
Ông Nguyễn Hữu Dính còn cho biết thêm câu chuyện vẫn được dòng họ ông kể lại qua bao đời: “Nhờ công đuổi được cá sấu, vua Trần ngỏ ý ban thưởng cho Hàn Thuyên nhưng ông chỉ xin vua cho người dân Lai Hạ vốn nghề nông và chài lưới còn nhiều khó khăn được đặc quyền đánh bắt cá ở một số con sông trong vùng”.
Hiện nay có một số văn bản tương truyền là bài Văn tế cá sấu của Hàn Thuyên. Các văn bản đó người đời sau đã sửa chữa nên không còn nguyên gốc.
Tại đền thờ Hàn Thuyên hiện treo một văn bản bài Văn tế cá sấu với phần dịch nghĩa, hàm chứa đầy tinh thần tự tôn dân tộc, như sau: “Kia hỡi ngặc ngư mày có hay ?/Bể Đông rộng rãi là nơi mày/ Phú Lương đây thuộc về thánh vực/ Lạc lối đâu mà lại tới đây/ Phải biết rằng người Việt ta xưa/ Vốn dân chài lưới có đâu vừa/ Đời Hùng vẽ mình vua dậy bảo/ Ngày đêm sông nước đảo long chừa/ Thánh thần đã dõi bấy chiều nay/ Đây từ hải ấp ngôi trời hay/ Võ công vang dậy bốn phương tĩnh/ Bể bể sông sông cũng nặng trong/ Từ nay xa dân dân cày cấy/Các vật đều yên đâu an đấy/ Ta vâng thánh thượng bảo ngay mày/ Về ngay biển Đông mà vùng vẫy”.
Là người từng có nhiều năm nghiên cứu văn học và văn hoá Việt Nam, giảng dạy tại các trường Đại học và công tác tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ văn học Lại Phi Hùng hiện là giảng viên cao cấp Khoa Du lịch và Khách sạn, Đại học Kinh tế quốc dân trao đổi: Trước đây có người đã cho rằng bài Văn tế cá sấu đó được viết bằng chữ Nôm, nhưng điều đó không lấy gì làm chắc chắn vì bài văn đã được thả xuống sông không còn lưu truyền văn bản.
Trong Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại: “Hàn Thuyên lại giỏi làm thơ phú quốc ngũ. Thơ phú nước ta dùng nhiều quốc ngữ, thực bắt đầu từ đấy (từ sự kiện bài Văn tế cá sấu)”. Và vua Tự Đức từng có thơ khen Hàn Thuyên: “Quốc ngữ văn chương mới nhúng tay/Chẳng quên tiếng mẹ khá khen thay/Sông Lô đuổi sấu in Hàn Dũ/Nên được nhà vua đổi họ ngay”. Dựa vào cứ liệu trên có thể thấy nhiều khả năng bài văn tế được viết bằng chữ Nôm.
Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ văn học Lại Phi Hùng: Đóng góp đặc biệt quan trọng của Hàn Thuyên là với nền văn học viết bằng chữ Nôm của dân tộc. Ông được coi là người đầu tiên mang chữ Nôm dùng vào văn học, cụ thể là dùng luật thơ Đường làm thơ Nôm nên đời sau gọi thơ Nôm theo Đường luật là “Hàn luật”, đồng thời là tác giả của tập thơ Phi sa tập.
Nhờ có ông áp dụng vào thơ phú chữ Nôm đã khởi đầu trong việc giúp tiếng nói đời thường của dân tộc trở thành ngôn ngữ văn học, đưa ngôn ngữ tiếng Việt lên đỉnh cao mới để nuôi dưỡng, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa, tinh thần dân tộc.
Tưởng nhớ công lao to lớn của danh nhân khoa bảng Hàn Thuyên, người dân Lai Hạ lập đền thờ tại đất ở của cụ ngày xưa từ thế kỷ XIV và tổ chức lễ hội đền vào ngày 17-5 (Âm lịch) hằng năm. Năm 1995, đền thờ Hàn Thuyên được xếp hạng Di tích Quốc gia.
Theo thời gian và thăng trầm của lịch sử, chiến tranh, đền thờ Hàn Thuyên nhiều lần bị tàn phá. Trên nền cũ, người dân vùng đất nghèo Lai Hạ thành kính dựng ngôi đền nhỏ ba gian với gỗ bạch đàn, lợp ngói và nung nấu quyết tâm, nỗ lực tu bổ nơi thờ tự khang trang hơn để tưởng nhớ người con ưu tú của quê hương.
Đồng chí Phạm Đăng Biển, Bí thư Đảng uỷ xã Lai Hạ cho biết: Năm 2004, UBND xã Lai Hạ (huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh) đã thành lập Ban vận động xây dựng ngôi đền mới.
Suốt gần 20 năm từng bước kiên trì tôn tạo với nhiều nỗ lực của các cấp và nguồn kinh phí hơn 20 tỷ đồng của tỉnh, huyện, con em quê hương và các nhà hảo tâm, đền thờ Hàn Thuyên đã cơ bản hoàn thành các hạng mục theo quy hoạch tổng thể, bề thế, khang trang từ nghi môn, tiền tế, thượng điện, hậu cung, tả vu, hữu vu, nhà bia...
Hệ thống các bia đá, các di vật thời Lý, Trần lưu giữ tại di tích mang giá trị sâu sắc. Cùng với đó là các di sản văn hóa phi vật thể phong phú bồi đắp thêm giá trị khu di tích.
Trân trọng tiếp nối những giá trị cha ông trao truyền, đền thờ Hàn Thuyên vẫn luôn là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng của nhân dân địa phương. Tại đây, hằng năm, xã Lai Hạ vẫn tổ chức biểu dương, khen thưởng giáo viên, học sinh thuộc các trường của xã đạt thành tích cao trong công tác, học tập.
Các cấp bộ Đoàn của huyện Lương Tài tổ chức các đợt kết nạp đoàn viên mới. Trường THPT Hàn Thuyên (thành phố Bắc Ninh) và Trường THCS Hàn Thuyên (huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh) cũng thường xuyên tổ chức cho cán bộ, giáo viên và học sinh về dâng hương, tham quan…
Và các hoạt động đó đều gắn với giáo dục để bồi đắp truyền thống hiếu học, tri ân công lao của bậc tiền nhân, nhân lên niềm tự hào, tự tôn dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm gìn giữ văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Hóa ra tôi là một "quản ngục" không hơn không kém.
Chia sẻ
U23 Nhật Bản đang gửi đi thông điệp đanh thép về tham vọng chinh phục ngôi vương tại VCK U23 châu Á 2026.
Chia sẻ
Hoa hậu Hương Giang gây bất ngờ khi tiếp tục ghi danh tại cuộc thi Miss Grand International All Stars mùa đầu tiên.
Chia sẻ
Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố vắng mặt ông Nguyễn Công Minh, Chủ tịch Công ty Cây xanh Công Minh, trong vụ án vi phạm quy định về đấu thầu, đưa và nhận hối lộ xảy ra tại doanh nghiệp này và nhiều địa phương.
Chia sẻ
Nguyên nhân làm cho cơ đồ vững chắc của họ Trịnh suy vong là vì chúa Trịnh Sâm phế bỏ ngôi thế tử của Trịnh Tông đã trưởng thành để lập con của Tuyên phi Đặng Thị Huệ là Trịnh Cán mới 6 tuổi lên làm thế tử
Chia sẻ
Bản tin Thể thao và Giải trí hôm nay (13/1) xoay quanh những tiêu điểm nóng: "Cơn địa chấn" mang tên U23 Việt Nam tại đấu trường U23 châu Á khiến chủ nhà Ả Rập Xê Út nhận "kết đắng"; HLV của U23 Ả Rập Xê Út trả giá đắt sau trận thua U23 Việt Nam?; Steven Nguyễn hé lộ cát-xê thời chưa nổi tiếng; Cơ hội nào cho Á hậu Thu Ngân tại Miss Intercontinental?...
Chia sẻ
Trong cuộc phỏng vấn kéo dài gần hai giờ với New York Times, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai quan điểm cứng rắn và gây tranh cãi về Ukraine, thừa nhận Mỹ đang “kiếm tiền” từ cuộc chiến, đồng thời từ chối đưa ra bất kỳ cam kết rõ ràng nào về việc bảo vệ Kiev nếu Nga tiếp tục tấn công trong tương lai.
Chia sẻ
Sau khi vòng bảng VCK U23 châu Á 2026 khép lại, phản ứng của cổ động viên Nhật Bản trở thành chủ đề gây chú ý khi đội nhà tránh được U23 Việt Nam ở tứ kết, đồng thời dành nhiều lời khen cho thầy trò HLV Kim Sang-sik.
Chia sẻ
Hai siêu phẩm trong hiệp 2 đã giúp U23 Uzbekistas định đoạt tỷ số trận đấu với U23 Hàn Quốc cũng như ngôi đầu bảng C VCK U23 châu Á 2026.
Chia sẻ
Đại sứ Marc Knapper tái khẳng định, dù ở bất kỳ cương vị nào trong tương lai, ông sẽ luôn là người bạn của Việt Nam, tiếp tục ủng hộ và đồng hành cùng sự phát triển của quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ.
Chia sẻ
Nhà Đường tồn tại từ năm 618 đến năm 907 sau Công nguyên, có tổng cộng 23 vị hoàng đế, mặc dù có một khoảng gián đoạn ngắn khi Võ Tắc Thiên tự xưng Hoàng đế và lập ra triều đại Võ Chu (690–705).
Chia sẻ
Hà Nội sẽ tạm cấm, hạn chế phương tiện một số thời điểm trong ngày 14/1 và từ ngày 19 đến 25/1, nhằm bảo đảm trật tự an toàn giao thông phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Chia sẻ
Cổng thông tin điện tử Bộ Công an trả lời bạn đọc về trường hợp cấp thẻ căn cước và số định danh cá nhân đối với công dân Việt Nam ở nước ngoài.
Chia sẻ
Ở cuộc chạm trán tại lượt trận cuối cùng bảng C VCK U23 châu Á 2026, U23 Iran thi đấu lấn lướt nhưng do dứt điểm kém nên "Team Melli Omid" bất ngờ để thua 0-1 trước U23 Lebanon.
Chia sẻ
"Vua giải trẻ" Nguyễn Quốc Việt trở lại HAGL?; Hé lộ mức tiền thưởng tại VCK U23 châu Á 2026; Ronaldo lại bị CĐV đối thủ châm chọc; Carrick đồng ý dẫn dắt M.U; Bayern Munich chưa từ bỏ ý định mua Guehi.
Chia sẻ
Các đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump đang rơi vào trạng thái hoang mang trước một nhân vật quyền lực trong bộ máy phụ trách tài chính nhà ở liên bang - người được mệnh danh là "Tiểu Trump".
Chia sẻ
Tử vi ngày mai nhấn mạnh, với 3 con giáp này, năm 2026 là thời điểm tốt để mở rộng kinh doanh và phát triển quy mô, thành công rực rỡ.
Chia sẻ
Bị hen phế quản lâu năm nhưng tự ý điều trị tại nhà, nam bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, tím tái. Dù ngưng tuần hoàn - hô hấp nhiều lần, bệnh nhân đã được các bác sĩ Bệnh viện Thống Nhất cứu sống.
Chia sẻ
Đô thị Khoa học Công nghệ – Bắc TP.HCM được định vị là một cực khoa học công nghệ – đổi mới sáng tạo quy mô lớn gắn liền với sản xuất công nghệ cao, đóng vai trò “bộ não khoa học công nghệ” của vùng sản xuất công nghệ cao phía Bắc và Tây Bắc TP.HCM.
Chia sẻ
Đức và Hà Lan đang bất đồng với Pháp trong nỗ lực bảo đảm Ukraine có thể sử dụng khoản vay 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu (EU) để mua vũ khí do Mỹ sản xuất.
Chia sẻ
Theo cựu danh thủ Lưu Ngọc Hùng, U23 Việt Nam bản lĩnh và sự tự tin đáng kinh ngạc, họ sẵn sàng “đá ma” trên sân nhà và thoát pressing khiến U23 Ả Rập Xê Út bất lực đuổi theo bóng.
Chia sẻ
Hàng năm, TP. Hải Phòng đều thành lập các Đoàn Kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm đối với Công ty Hạ Long (HaLong Canfoco). Trong 3 năm gần đây nhất, 2023, 2024, và 2025 khi kiểm tra cơ sở của HaLong Canfoco đều đã thực hiện các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.
Chia sẻ
Lần đầu trải lòng, Bảo Anh - diễn viên chuyên đóng vai công an tiết lộ về người cha gốc Hải Phòng, gây bất ngờ.
Chia sẻ
Lần đầu tiên tại Bệnh viện Nhi Trung ương, một trường hợp bệnh nhi mắc dị dạng hệ thống bạch mạch bẩm sinh phức tạp, không đáp ứng điều trị nội khoa và can thiệp mạch, đã được cứu chữa thành công nhờ quyết định táo bạo của y bác sĩ
Chia sẻ
Chia sẻ với Dân Việt, các chuyên gia cho rằng, việc Bộ Chính trị lấy ngày 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam thể hiện bước chuyển quan trọng trong phát triển đất nước.
Chia sẻ
Chủ tịch UBND TP Hà Nội vừa có quyết định tiếp nhận, bổ nhiệm PGS.TS Nguyễn Văn Hiền, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội giữ chức Giám đốc Sở GDĐT Hà Nội.
Chia sẻ
Bảo vật quốc gia-chiếc trống đồng Sao Vàng (là trống đồng Đông Sơn kích thước lớn nhất từng tìm thấy ở Việt Nam) được phát hiện trong lòng đất khu vực sân bay Sao Vàng (nay là sân bay Thọ Xuân), tỉnh Thanh Hóa. Khi phát hiện, trống đồng cổ xưa có niên đại khoảng 2.000 năm này nằm ngửa, mặt chôn sâu khoảng 1,3 - 1,5 m, trong lòng chứa đầy đất và rễ cây.
Chia sẻ
Dịp Tết này, gia đình ông Lê Đức Luyện, tổ dân phố Trại Cháy, phường Phượng Sơn, tỉnh Bắc Ninh (địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang trước sáp nhập) có khoảng 2.000 quả bưởi đỏ cung cấp cho thị trường. Giá bán bưởi đỏ bình quân 100.000-120.000 đồng/quả, được thương nhân ở tỉnh Quảng Ninh bao tiêu cả vườn...
Chia sẻ
Những ngày này, tranh thủ thời tiết thuận lợi, bà con nông dân xã Đức Quang, tỉnh Hà Tĩnh (địa bàn huyện Đức Thọ trước đây) đang khẩn trương xuống đồng làm đất, gieo cấy lúa Xuân theo đúng khung thời vụ, quyết tâm giành một vụ mùa thắng lợi.
Chia sẻ
Tại xã Đà Bắc, tỉnh Phú Thọ (địa bàn huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình trước đây), các nhà vườn đang bước vào giai đoạn "chạy nước rút" tuốt lá, tỉa cành để "điều khiển" hoa nở đúng vào dịp Tết. Nhờ thời tiết thuận lợi và kỹ thuật chăm sóc bài bản, hơn 5.000 gốc đào hứa hẹn bung nở rực rỡ, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho bà con vùng cao nơi đây.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Bảo Anh
