Những nhà báo vượt say sóng kể chuyện Trường Sa trên tàu 561

Vượt qua mọi trở ngại để mang thông tin, mang những câu chuyện hay đến với khán giả là công việc thường ngày của người làm báo. Nhưng với nhiều phóng viên tham gia chuyến hải trình thăm Trường Sa tháng 5/2026 vừa qua, bản tin 21h trên tàu 561 là một kỷ niệm đặc biệt. Ở đó, nghề báo hiện lên trong điều kiện khác biệt: bộ đàm thay micro, đèn pin điện thoại soi kịch bản, sóng biển làm chao đảo từng bước chân, còn người dẫn chương trình và khách mời phải chuyền tay nhau một thiết bị phát thanh duy nhất.

Không có nhiều thời gian chuẩn bị, cũng không có “phòng thu” đúng nghĩa, các nhà báo đến từ nhiều cơ quan báo chí vẫn duy trì bản tin mỗi tối. Sau một ngày lên đảo, tác nghiệp, gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ và người dân, họ lại trở về tàu, tranh thủ từng khoảng nghỉ ngắn để chuẩn bị kịch bản, cập nhật tin tức, tìm nhân vật, chọn câu chuyện và lên sóng.

Nhà báo Nguyễn Hữu Hải, Ban Thư ký Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cho biết, để có một chương trình hay, điều quan trọng nhất vẫn là tìm được nhân vật và câu chuyện. Trong chuyến đi Trường Sa, giữa lịch trình dày đặc, các phóng viên vừa thăm đảo, vừa quan sát, ghi chép, trò chuyện để tìm chất liệu cho bản tin.

Một trong những nhân vật để lại nhiều xúc động với anh là một thầy giáo mang theo 100 lá thư của học trò gửi tặng các chiến sĩ Trường Sa. Điều đặc biệt hơn, chính thầy giáo ấy 40 năm trước cũng từng là người viết thư gửi ra Trường Sa. Câu chuyện nối dài qua nhiều thế hệ ấy đã trở thành điểm nhấn giàu cảm xúc trong chương trình phát thanh trên tàu.

Theo nhà báo Nguyễn Hữu Hải, bản tin trên tàu không chỉ có các hoạt động của đoàn mà còn phải cập nhật thông tin thời sự trong nước và quốc tế. Trong điều kiện không có sóng điện thoại, không internet, tin tức được tiếp nhận qua kênh riêng của quân đội để kịp thời chuyển tải đến cán bộ, chiến sĩ và các thành viên trên tàu.

Từ những bản tin đầu tiên chỉ gồm phần thời sự và hoạt động trong ngày, chương trình dần được hoàn thiện về kết cấu. Sau đó, nhóm thực hiện bổ sung phần khách mời, phần thông tin lịch trình ngày hôm sau, rồi có thêm những câu chuyện nhân vật, phỏng vấn thu âm trước, thậm chí cả âm nhạc về Trường Sa. Tất cả được thực hiện bằng những phương tiện giản đơn nhất, nhiều đoạn âm thanh phải cắt dựng ngay trên điện thoại.

Khó khăn lớn nhất không chỉ là thiếu thiết bị, mà còn là điều kiện tác nghiệp trên biển. Tàu lắc, nhiều người say sóng, đầu óc không tỉnh táo, nhưng bản tin không bị bỏ sót ngày nào. Có lúc kịch bản chỉ có một bản giấy, mọi người vừa đọc, vừa sửa, vừa bổ sung ý để chương trình tròn trịa hơn. Trong cabin, đèn không được bật để bảo đảm an toàn lái tàu, các phóng viên phải dùng đèn flash điện thoại soi từng dòng chữ.

“Có hôm biển động, gần như ai cũng say, nhưng mọi người vẫn cố gượng dậy để làm bản tin. So với những khó khăn, vất vả của cán bộ, chiến sĩ trên đảo thì những điều đó chỉ là rất nhỏ. Chính hình ảnh các chiến sĩ trẻ đứng canh gác giữa nắng gió Trường Sa là động lực lớn để chúng tôi cố gắng hơn”, nhà báo Nguyễn Hữu Hải chia sẻ.

Sau gần 30 năm làm báo, đi nhiều vùng miền trong cả nước, nhà báo Nguyễn Hữu Hải cho rằng chuyến đi Trường Sa lần này là một trải nghiệm đặc biệt. Khoảnh khắc khiến anh nhớ nhất là khi khai thác được những cảm xúc chân thật từ câu chuyện của thầy giáo mang thư ra đảo. Hình ảnh cây đu đủ ở Trường Sa bị gãy nhưng vẫn nảy mầm, ra quả được nhắc đến như biểu tượng về sức sống bền bỉ, ý chí hồi sinh và tinh thần vươn lên của con người Việt Nam trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

"Các nhà báo cần phải có ít nhất một lần thực hiện chuyến hành trình đến với Trường Sa, cùng sống, cùng làm việc với các chiến sĩ và người dân trên đảo. Những trải nghiệm thực tế này sẽ giúp nhà báo có sự thấu hiểu sâu sắc, từ đó khơi dậy lòng yêu nước và tình yêu nghề một cách mãnh liệt hơn.

Dưới góc độ quản lý, việc tham gia vào những chuyến đi này giúp tôi tham mưu và đưa ra những định hướng tuyên truyền về biển đảo hiệu quả hơn trên các phương tiện truyền thông của Đài Tiếng nói Việt Nam. Qua đó, các nội dung tuyên truyền sẽ không chỉ mang tính thời sự, hấp dẫn, mà còn đảm bảo sự khách quan và có chiều sâu, chạm được đến trái tim của đông đảo khán thính giả", nhà báo Nguyễn Hữu Hải chia sẻ.

Nhà báo Nguyễn Mai Lan, Trưởng phòng Chương trình Nước ngoài, Trung tâm Tin tức, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM cũng cho rằng, bản tin phát thanh trên tàu 561 là một trải nghiệm rất mới mẻ. Theo chị, với người làm báo, việc xử lý thông tin trong nước, quốc tế hay cập nhật hoạt động trong ngày không phải điều xa lạ. Điểm đặc biệt nằm ở cách cả nhóm cùng nhau tạo nên một chương trình phát thanh trong điều kiện hạn chế tối đa.

Chỉ có một bộ đàm phát từ cabin chỉ huy, hai MC và khách mời phải chuyền tay nhau đọc. Kịch bản được viết trên giấy, trong sổ tay, laptop, điện thoại; ai có gì dùng nấy. Thời gian chuẩn bị rất ngắn vì phần lớn ban ngày dành cho các hoạt động trên đảo. Sau bữa tối, nhóm phóng viên lại tập trung để kết nối nội dung, chọn nhân vật, thống nhất lời dẫn và chuẩn bị lên sóng lúc 21h.

Trong 6 buổi phát sóng trên tàu, mỗi chương trình đều có một dấu ấn riêng. Có người đọc thơ, có người hát ca khúc vừa sáng tác, bác sĩ dặn dò cách giữ gìn sức khỏe, thầy giáo kể chuyện mang thư học trò đến với chiến sĩ Trường Sa. Các thành viên trên tàu cùng hát những giai điệu về biển đảo, tạo nên không khí gần gũi, xúc động.

“Điều thiếu thốn là thiết bị, còn điều dư dả nhất là chất liệu, là những câu chuyện và nhân vật đặc biệt trên tàu. Đó là thứ người làm báo luôn khao khát”, nhà báo Mai Lan nói.

Buổi phát thanh cuối cùng trên đường trở về Cam Ranh là kỷ niệm khó quên nhất với chị. Hôm đó biển động, nhiều người say sóng, chương trình phải lùi hơn nửa tiếng. Dù gần như không đi nổi, chị vẫn cố lên từng bậc thang để vào cabin. Phía sau có đồng nghiệp vừa đi vừa đỡ, nhưng khi ngồi vào vị trí, nhìn thấy sự chờ đợi của mọi người, tất cả lại bắt đầu công việc như thường lệ.

Bản tin cuối kéo dài khoảng 40 phút. Sau lời chào tạm biệt, khi ca khúc “Bâng khuâng Trường Sa” vang lên như lời kết, chị mới rời vị trí vì cơn say sóng ập lại. Đó là khoảnh khắc vừa gian nan, vừa đáng nhớ, gói trọn tinh thần của những người làm báo trong hành trình đặc biệt này.

Những bản tin 21h trên tàu 561 không chỉ là sản phẩm báo chí trong một chuyến công tác. Đó còn là câu chuyện về sự linh hoạt, tận tâm và tình yêu nghề của các nhà báo giữa biển khơi. Trong điều kiện thiếu thốn, họ vẫn tìm thấy cách để đưa thông tin đến với mọi người, để những câu chuyện về Trường Sa được kể bằng giọng nói chân thật, bằng cảm xúc nóng hổi và bằng trách nhiệm của người cầm bút trước chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

×