Nhà báo Hồ Quang Lợi: Sức mạnh của báo chí bắt nguồn và được nuôi dưỡng từ lòng tin của nhân dân

“Tiếng súng” đổi mới và triết lý làm báo “rễ cây đào sâu vào lòng đất”

Thưa nhà báo Hồ Quang Lợi! Bước vào nghề giữa lúc đất nước trong thời điểm "đêm trước" Đổi mới, ông nhớ gì về bầu không khí tòa soạn ngày ấy – nơi những người làm báo bắt đầu đối mặt với áp lực phải "phá vỡ sự im lặng đáng sợ"? Làn gió mới từ những bài viết “Những việc cần làm ngay” của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (tác giả N.V.L) đã kích hoạt tư duy dấn thân của một nhà báo trẻ như ông khi ấy ra sao?

- Tôi nhớ rất rõ vào một ngày trong tháng 5/1987, tòa soạn nhận được bản thảo bài viết “Những việc cần làm ngay” đầu tiên của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh. Chúng tôi đón nhận tác phẩm đó trước hết bằng sự ngạc nhiên, trào dâng xúc động trước sự quan tâm đặc biệt của người đứng đầu Đảng dành cho báo chí. Giữa bối cảnh đất nước phải đối mặt với muôn vàn khó khăn của cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng chưa từng có, Tổng Bí thư đã quyết định chọn báo chí làm diễn đàn, làm đội quân xung kích để lay động tinh thần, khơi thông nhận thức cho toàn xã hội.

Bản thân những người làm báo khi ấy cảm nhận rõ ràng rằng, mình được tiếp nhận một luồng gió mới vô cùng mạnh mẽ. Sức sống ấy được khẳng định qua hàng loạt bài viết dưới tiêu đề “Những việc cần làm ngay” kéo dài suốt một thời gian sau đó, bồi đắp niềm tin vững chắc cho những người làm báo và cho quần chúng nhân dân.

Loạt bài này chính là hiện thân sinh động nhất của tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật” đã được định hình từ Đại hội VI của Đảng. Ý nghĩa lớn nhất của những bài viết này là đã dũng cảm phá vỡ sự im lặng đáng sợ. Trong xã hội lúc bấy giờ, đâu đó vẫn còn tồn tại những nghi ngại, né tránh, và chính những bài viết của tác giả N.V.L giống như những “tiếng súng” mở đầu cho một thời kỳ đổi mới tư duy, thúc đẩy báo chí phải phản ánh đúng hiện thực khách quan và cất lên tiếng nói chính trực. Vấn đề cốt lõi không phải chỉ là bàn luận trên trang giấy, mà là xác định rõ những việc phải làm ngay, nói đi đôi với làm. Để rồi khi nhìn lại, rõ ràng báo chí đã tạo ra chuyển động lớn, hướng tới giá trị của "báo chí kiến tạo" và "báo chí giải pháp" như chúng ta đang hướng tới hiện nay.

Càng qua thời gian chiêm nghiệm lại, tôi càng thấy tầm vóc lớn lao của người đứng đầu Đảng. Đây là một điểm sáng trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, nối tiếp truyền thống vẻ vang khi các nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng, từ Chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến các thế hệ sau này đều coi báo chí là “vũ khí” chiến đấu đặc biệt để lãnh đạo xã hội phát triển tốt đẹp hơn.

Nhìn lại chặng đường gần 40 năm qua, những phóng sự, bút ký kinh điển thời kỳ đầu đổi mới như “Câu chuyện về ông vua lốp”, “Lời khai của bị can” của Trần Huy Quang vẫn khiến nhiều thế hệ người làm báo và độc giả day dứt, xúc động bởi tính nhân văn. Vậy điều gì làm nên giá trị vượt thời gian và giữ nguyên "lửa chiến đấu" cho những tác phẩm này?

- Nhớ lại lần đầu tiên đọc những tác phẩm ấy, tôi vẫn vẹn nguyên cảm giác bàng hoàng, xúc động trước sức thuyết phục mạnh mẽ của một hiện thực khách quan được ghi lại bằng tài năng báo chí lớn. Điều làm nên giá trị vượt thời gian của “Câu chuyện về ông vua lốp” hay “Lời khai của bị can” trước hết là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật và dũng cảm cất lên tiếng nói trước những sự thật đau lòng.

Đó là lời nhắc nhở đanh thép rằng, báo chí phải luôn gắn liền với con người, thấu cảm với thân phận, những khổ đau và cả những bất công xã hội trong dòng chảy lịch sử. Cùng với “Cái đêm hôm ấy... đêm gì?” của Phùng Gia Lộc, “Người đàn bà quỳ” Lê Văn Ba (bút danh Trần Khắc), tôi muốn nhắc đến một tác phẩm nữa là bút ký “Thủ tục làm người còn sống” của Minh Chuyên. Tất cả đã tạo nên một làn sóng lay động mạnh mẽ tâm thức xã hội, thắp lên ánh lửa niềm tin vào công lý giữa một giai đoạn mà quyền dân chủ ở nhiều nơi còn bị đè nén, chà đạp.

Đặc trưng lớn nhất của những tác phẩm kinh điển này là tầm vóc của chúng đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một địa phương hay một số phận cụ thể để trở thành một thông điệp xã hội rộng lớn. Khát vọng cốt lõi của những trang viết ấy chính là khơi dậy tinh thần đấu tranh cải biến xã hội, thúc đẩy con người kiên quyết đứng lên chống lại cái xấu, cái ác để bảo vệ sự phát triển.

Đó là những phóng sự, bút ký kết tinh trọn vẹn giữa tinh thần chiến đấu quả cảm, bản lĩnh chính trị sắc bén và tư duy nhân văn sâu sắc của một thế hệ ngòi bút xuất sắc.

Theo ông, các cây viết trẻ hôm nay phải học hỏi, kế thừa điều gì từ các bậc tiền bối - ngòi bút sắc sảo, nổi tiếng ấy?

- Tôi nghĩ để một tác phẩm báo chí tạo ra những giá trị tốt đẹp cho xã hội, điều tiên quyết là nó phải mang hơi thở của thực tiễn, mà hiện thực ấy phải được soi chiếu thông qua số phận con người.

Từ việc thấu cảm thân phận của từng cá nhân cụ thể, nhà báo mới nhìn ra bức tranh tổng thể về đời sống xã hội. Tư duy sắc bén kết hợp với sức mạnh của ngôn từ sẽ tạo ra đột phá, thúc đẩy sự thay đổi cả về nhận thức và hành động.

Tôi nhớ một câu nói rất nổi tiếng của nhà thơ Chế Lan Viên - người từng có thời gian làm báo, đã ví von khi so sánh thơ ca với báo chí: Làm thơ thì giống hớt giọt sương đọng trên cánh hoa; nhưng làm báo thì nó giống như rễ cây đào sâu trong lòng đất. Khi ngòi bút của nhà báo đi vào thực tiễn như rễ cây cắm sâu vào lòng đất, thấu hiểu tận cùng những suy nghĩ, những thổn thức và cả những đau đớn của người dân thì tác phẩm mới có sức lay động, cảm hóa mạnh mẽ.

Bản thân tôi rất tự hào vì tinh thần dấn thân ấy của thế hệ những người làm báo đi trước vẫn đang được tiếp nối trọn vẹn trong dòng chảy báo chí hôm nay.

Nhiều năm làm nghề, rồi tham gia Hội đồng giám khảo cũng như tổ chức các giải thưởng lớn như Giải Báo chí Quốc gia (với vai trò Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng giải); Giải Báo chí Búa liềm vàng; Giải Báo chí toàn quốc về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; Giải Diên Hồng…, tôi cảm nhận rõ tinh thần chiến đấu quả cảm ấy vẫn tỏa sáng rực rỡ trong các tác phẩm đoạt giải cao hằng năm.

Dấn thân nơi chiến trường và bản lĩnh người xứ Nghệ

Trở về từ nước ngoài với nền tảng văn chương, ông từ một người "tay ngang" trở thành chủ nhân của 9 Giải Báo chí Toàn quốc và Quốc gia – “gia tài” mà ngay cả những cây viết chính quy cũng phải mơ ước. Vậy trong những hành trình hơn 40 năm ấy, ông đã phải tự “đổi mới”, “lột xác” bản thân thế nào?

- Đến nay đã có 46 năm theo nghề báo, tôi thấy mình thật sự may mắn khi những năm đầu tiên của cuộc đời làm báo được phân công về công tác tại Báo Quân đội Nhân dân - một tờ báo có truyền thống vẻ vang, giàu tính chiến đấu và đậm chất nhân văn. Do học ngành Tổng hợp Văn ở nước ngoài chứ không được đào tạo báo chí bài bản, nên thời gian đầu kiến thức nghiệp vụ của tôi còn rất hạn chế, hoàn toàn phải vừa học vừa làm.

Ngay cả khi được giao nhiệm vụ làm phóng viên thường trú trên mặt trận biên giới phía Bắc, trong ba lô của tôi luôn phải mang theo cuốn giáo trình báo chí để tự học thêm mỗi đêm. Người thầy đầu tiên của tôi chính là các thế hệ đàn anh đi trước tại tòa soạn và “người thầy” uy tín nữa chính là cuốn giáo trình nằm trong ba lô chiến sĩ nơi chiến trường ấy.

Tôi đã trưởng thành bằng việc tự học thẳng từ thực tế, đắm mình vào cuộc sống chính trị nơi chiến trận để viết nên những bài báo thời điểm đó. Đến nay khi nhìn lại, tôi thấy điều làm nên giá trị ở những tác phẩm này chính là hơi thở nồng nàn của đời sống mặt trận và đời sống xã hội.

Sau này, khi chuyển sang Phòng Quốc tế để viết bình luận thời sự, tôi lại được chứng kiến những biến động khốc liệt của lịch sử thế giới như sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu, hay Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất. Với 14 bài bình luận quốc tế viết trong bối cảnh đó, tôi đã vô cùng bất ngờ khi được Hội đồng gồm những nhà báo lão thành có uy tín cao như Hà Đăng, Hữu Thọ, Phan Quang, Trần Công Mân, Đỗ Phượng thống nhất cao trao tặng Giải Báo chí Toàn quốc đầu tiên vào năm 1991. Thực tế lúc bấy giờ, khi xã hội đứng trước những vấn đề thời sự nóng bỏng, đòi hỏi người làm báo phải chủ động giải đáp, phân tích và định hướng. Chúng tôi viết hoàn toàn bằng “lửa nghề” và đam mê, thậm chí, không một ai nghĩ đến giải thưởng hay nhuận bút.

Đúng 15 năm sau, vào năm 2006, khi giải được nâng tầm lên thành Giải Báo chí Quốc gia lần đầu tiên, nhóm nhà báo viết chính luận của Báo Quân đội Nhân dân - trong đó có tôi, lại vinh dự được trao giải A. Cả hai cột mốc lớn, tôi làm việc hoàn toàn không phải vì danh hiệu, mà chỉ xuất phát từ trách nhiệm xã hội của người cầm bút trước đòi hỏi bức thiết của cuộc sống.

Để nuôi dưỡng một tư duy chính luận đanh thép nhưng lại đậm chất văn học, đâu là những tác giả, tác phẩm được ông coi là "sách gối đầu giường", tìm đọc và soi chiếu nhiều nhất trong những năm đầu Đổi mới?

- Tôi may mắn được tiếp cận và đọc tác phẩm của những nhà báo lão thành có uy tín cao trong nền báo chí cách mạng Việt Nam như Hoàng Tùng, Hà Đăng, Hữu Thọ, Phan Quang, Trần Công Mân... Đó là những cây bút chính luận mà tôi vô cùng cảm phục, ngưỡng mộ. Cứ mỗi bài viết của họ được đăng tải, tôi đều tìm đọc để rút ra cho mình những bài học nghiệp vụ bổ ích. Ngay tại Báo Quân đội Nhân dân - nơi tôi công tác, cũng có những nhà báo sở hữu tư duy chính luận rất sâu sắc. Tôi đặc biệt thích đọc và ngưỡng mộ các tác phẩm của nhà báo Thép Mới – người viết chính luận nhưng sở hữu văn phong tài hoa.

Ở góc độ quốc tế, tôi ấn tượng sâu sắc với tác phẩm “Mười ngày rung chuyển thế giới” của nhà báo Mỹ John Reed bởi tính khách quan tuyệt đối khi phản ánh lịch sử, và cuốn tiểu thuyết phản chiến “Phía Tây không có gì lạ” của Erich Maria Remarque. Nếu nói đó là những cuốn “sách gối đầu giường” theo nghĩa khuôn mẫu thì chưa hẳn, nhưng đó là những tác phẩm tôi đặc biệt yêu thích. Ngoài ra, nền tảng ngôn ngữ và văn học được trang bị ở nước ngoài, thậm chí là luận văn tốt nghiệp của tôi về tư duy phân tích tâm lý xã hội trong tiểu thuyết “Đỏ và đen” của Stendhal, đã hỗ trợ tôi rất nhiều khi bước vào làng báo. Tất cả những mạch nguồn ấy giúp tôi thấu suốt bản chất của lao động báo chí. Đó là dù viết về vấn đề gì, đích đến cuối cùng vẫn là con người, luôn tôn trọng và lấy số phận con người làm trung tâm của ngòi bút.

Là một người con xứ Nghệ thẳng thắn và can trường, trong suốt gần nửa thế kỷ cầm bút, đã bao giờ ông đối mặt với những cạm bẫy, cám dỗ vật chất để bị "bẻ cong ngòi bút" hay chưa?

-Cả cuộc đời làm báo của mình, tôi luôn kiên định theo đuổi lý tưởng của báo chí cách mạng. Được rèn luyện và trưởng thành trong môi trường kỷ luật nghiêm cẩn của Báo Quân đội Nhân dân, tôi chưa bao giờ phải đứng trước sự lựa chọn nghiệt ngã giữa việc giữ gìn sự chính trực của nghề hay “bẻ cong ngòi bút” vì món lợi vật chất, vụ lợi không trong sáng. Tuy nhiên, dù chưa phải đối diện với những tình huống như thế, nhưng tôi luôn tự răn mình rằng, một khi còn cầm bút, đạo đức nghề nghiệp sẽ luôn bị thách thức bởi muôn vàn cám dỗ tinh vi. Nếu người làm báo chủ quan, thỏa mãn với những thành công đã qua, ngòi bút sẽ rất dễ bị lung lay trước ma lực của đồng tiền và lợi ích nhóm.

Tôi luôn tâm niệm, muốn làm một người gánh vác việc chung một cách sòng phẳng thì ngòi bút của mình phải tuyệt đối trong sạch. Xã hội giao ngòi bút vào tay nhà báo là để truyền tải các giá trị tích cực và bảo vệ công lý. Nếu chỉ một lần để ngòi bút bị bẻ cong, chúng ta sẽ mất đi tất cả, trước hết là tư cách của một nhà báo chân chính. Sự chính trực và tính nhân văn là hai điểm cốt tử quyết định sự nghiệp của người làm báo.

“Chất Nghệ” trong tôi chính là dòng máu quê hương, thẳng thắn, tinh thần đấu tranh cao độ để chống lại cái xấu, cái ác và sự bất công trong đời sống. Xứ Nghệ cũng chính là mảnh đất sinh ra và rèn luyện những thế hệ nhà báo kiên cường đi trước, cho đến thế hệ của chúng tôi và các thế hệ kế cận đang gánh vác những vị trí then chốt trong nền báo chí cách mạng hiện nay.

Trận tuyến điều tra và quyền lực từ lòng tin của nhân dân

Nhiều ý kiến cho rằng, số lượng tác phẩm điều tra gây chấn động như thời kỳ đầu Đổi mới hiện nay còn khá khiêm tốn. Ông có cho rằng, người làm báo hiện nay đối mặt với những thách thức, áp lực từ cuộc sống hiện tại lớn hơn so với những năm đầu Đổi mới (1986)?

-Trong nền báo chí, chính luận và phóng sự điều tra chính là hai thể loại đóng vai trò xương sống. Nếu chính luận đòi hỏi tư duy khái quát cao, mang tính định hướng lớn và bất thỏa hiệp với cái xấu, thì phóng sự điều tra lại yêu cầu tinh thần dấn thân ở mức độ cao nhất. Người làm báo điều tra luôn phải đối mặt với áp lực khủng khiếp, cùng những hiểm nguy rình rập đối với bản thân, gia đình và ngay cả cơ quan của họ, bởi đối tượng đấu tranh là các hành vi tiêu cực, mặt trái của xã hội.

Đến nay, chúng ta vẫn có nhiều tác phẩm báo chí điều tra chất lượng tốt và được trao giải cao. Nhưng quả thực, nền báo chí vẫn thiếu những tác phẩm tạo tiếng vang chấn động như thời kỳ đầu đổi mới, do phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ bản lĩnh người làm báo đến bối cảnh lịch sử. Ngày nay, nhà báo phải hành nghề trong những điều kiện phức tạp hơn, đòi hỏi họ phải biết tự bảo vệ bản thân để có thể tiếp tục cống hiến bền bỉ - đây là điều tuyệt đối không thể xem nhẹ.

Ai là người bảo vệ các nhà báo dấn thân trong hành trình chống tiêu cực đầy phức tạp, cạm bẫy, hiểm nguy hiện tại, thưa ông?

- Tôi rất thấm thía câu nói của nhà báo kỳ cựu Hữu Thọ: Trước khi đấu tranh để bảo vệ lẽ phải, bảo vệ công lý, nhà báo phải bảo vệ được toàn vẹn chính mình. Để bảo vệ nhà báo trên trận tuyến chống tiêu cực, chúng ta cần một sự hợp lực toàn diện. Trước hết là hệ thống hành lang pháp lý vững chắc từ Luật Báo chí cho đến các nghị định, thông tư.

Tiếp đến là sự bảo vệ của toàn xã hội. Nhưng cần sòng phẳng rằng, xã hội chỉ bảo vệ khi nhà báo làm đúng và giữ gìn đạo đức nghề nghiệp, không một xã hội nào dung túng cho những kẻ sai trái, lợi dụng danh nghĩa người cầm bút để trục lợi.

Và một yếu tố cực kỳ quan trọng là sự bảo vệ từ chính cơ quan báo chí, tòa soạn và các đồng nghiệp. Người đứng đầu cơ quan báo chí phải luôn sẵn sàng ứng chiến, là điểm tựa hậu phương vững chắc để các phóng viên yên tâm dấn thân nơi tuyến đầu.

Đặc biệt, bản thân nhà báo phải tự bảo vệ mình bằng cách trang bị kỹ năng tác nghiệp chuyên nghiệp, sự khôn khéo, am hiểu pháp luật và năng lực phát hiện sự thật một cách chuẩn xác nhất, nhằm tránh những sai sót đáng tiếc dẫn đến rủi ro pháp lý.

Là người có nhiều năm quản lý báo chí, trực tiếp “cầm cân nảy mực” tại các giải báo chí lớn và với gần nửa thế kỷ gắn bó với nghề, ông đánh giá thế nào về những phóng sự điều tra của Báo Dân Việt khi liên tiếp đoạt nhiều giải A Giải Báo chí Quốc gia những năm gần đây khi soi chiếu với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật” của 40 năm trước?

- Tôi nhìn thấy một sự đồng điệu rất lớn và đánh giá rất cao thể loại phóng sự điều tra của Báo Nông thôn Ngày nay/ Điện tử Dân Việt.

Trong bối cảnh hiện nay, không phải tòa soạn nào cũng đủ bản lĩnh và năng lực để xây dựng, đào tạo được một đội ngũ phóng viên điều tra dấn thân ở một thể loại khó và hiểm nguy như vậy. Các phóng viên Báo Dân Việt đã thực hiện được rất nhiều loạt bài điều tra vô cùng công phu, xuất sắc, gây chấn động dư luận và liên tục gặt hái giải thưởng cao nhất tại Giải Báo chí Quốc gia cùng các giải báo chí lớn khác.

Từ những loạt bài điều tra về nạn phá rừng, vạch mặt các đường dây lâm tặc khét tiếng, cho đến những tác phẩm phanh phui đường dây thực phẩm bẩn, tiêu cực trong giáo dục, đào tạo... tất cả đều thể hiện rõ sự dấn thân, quả cảm, bản lĩnh và sự tinh nhuệ về mặt nghề nghiệp của nhóm phóng viên Báo Dân Việt.

Trên cương vị trong Hội đồng giải, tôi cùng các thành viên luôn trân trọng, đánh giá rất cao những nỗ lực ấy của Báo. Tôi kỳ vọng và tin tưởng rằng, Báo Dân Việt sẽ tiếp tục giữ vững, phát huy thế mạnh này để luôn là một trong những ngọn cờ đầu trên mặt trận chống tiêu cực.

Trong kỷ nguyên số với sự bùng nổ của mạng xã hội và AI (trí tuệ nhân tạo), đâu là những giá trị cốt lõi mà theo ông một người làm báo không bao giờ được phép thay đổi để giữ vững ngòi bút của mình?

- Dù công nghệ có thay đổi sâu sắc đến đâu, phương thức sản xuất thông tin có hiện đại thế nào thì đối với người làm báo, vẫn có ba giá trị cốt tử là nền tảng nghề báo không bao giờ được phép xoay chuyển. Trước hết, đó là bản lĩnh chính trị. Theo trải nghiệm qua những năm tháng làm nghề của tôi, đó chính là thái độ rõ ràng, kiên định của nhà báo trước các vấn đề thời cuộc; là sự dũng cảm đối mặt, quyết liệt đấu tranh với cái sai, cái xấu để bảo vệ lẽ phải, giữ vững lập trường ngay cả khi bị tấn công hay xúc phạm.

Hai là, sự tinh thông nghề nghiệp. Trong thời đại truyền thông số, nhà báo không chỉ cần làm nội dung tốt mà còn phải làm chủ công nghệ để nâng cao giá trị tác phẩm. Sự cẩu thả của ngòi bút lúc này có thể để lại những hậu quả khôn lường cho xã hội. Tác phẩm của chúng ta phải luôn hướng tới sự tử tế, thúc đẩy các giá trị tốt đẹp phát triển.

Ba là, đạo đức nghề nghiệp - yếu tố mang tính quyết định. Một người giỏi nghề nhưng đạo đức kém sẽ dùng sự tinh vi, lắt léo để trục lợi, gây hại cho cộng đồng. Trong dòng chảy số hóa, áp lực và cám dỗ đối với người cầm bút lớn hơn rất nhiều, đòi hỏi chúng ta càng phải tự răn mình giữ trọn sự chính trực.

Người ta thường gọi báo chí là "quyền lực thứ tư", nhưng quyền lực ấy không tự nhiên mà có, nó được bắt nguồn và nuôi dưỡng từ lòng tin của nhân dân. Quyền lực thực sự của nhà báo chỉ có được khi chúng ta hành nghề bằng sự tử tế, trách nhiệm và tôn trọng sự thật.

Lời khuyên nào ông muốn gửi tới thế hệ nhà báo trẻ để vững vàng bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc?

- Tôi nghĩ ngày nay, các nhà báo trẻ có ưu thế rất lớn khi được làm nghề với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại và tác nghiệp trong một môi trường xã hội nhiều thuận lợi. Nhưng đồng thời, dòng chảy thời đại cũng đặt ra cho họ không ít thách thức, cám dỗ tinh vi.

Bên cạnh việc làm chủ công nghệ, tôi mong các bạn trẻ hãy biết trân trọng và tiếp nối lý tưởng phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc từ các thế hệ đi trước. Hãy tìm đọc lại những tác phẩm báo chí kinh điển như: “Câu chuyện về ông vua lốp”, “Lời khai của bị can”, “Cái đêm hôm ấy… đêm gì?”, “Người đàn bà quỳ”… và những bài chính luận của các bậc “tiền bối” như Hoàng Tùng, Phan Quang, Hữu Thọ… để thấu suốt bản lĩnh và nhân cách của người cầm bút khi đối mặt với những góc khuất của đời sống.

Thú thật, là một trong những người tham gia xây dựng Bảo tàng Báo chí Việt Nam, mỗi lần bước vào không gian ấy, tôi đều vô cùng xúc động. Nơi đó không chỉ lưu giữ tư liệu, mà lưu giữ cả một dòng chảy văn hóa, tinh thần của dân tộc qua các thời kỳ lịch sử được tái hiện bằng những tác phẩm đỉnh cao. Ở đó, cha ông chúng ta đã làm báo trong những điều kiện ngặt nghèo nhất nhưng vẫn tạo ra những kỳ tích phi thường. Điển hình như việc xuất bản trực tiếp 33 số báo Quân đội Nhân dân ngay tại chiến trường Điện Biên Phủ trong suốt 56 ngày đêm, bởi một tòa soạn tiền phương vỏn vẹn chỉ có 5 người. Những tờ báo ấy không chỉ là tài sản của giới báo chí, mà thực sự là “bảo vật quốc gia”, những “bài hịch cách mạng” ngay tại mặt trận, khích lệ tinh thần chiến đấu của chiến sĩ trên từng mét chiến hào.

Tôi may mắn được làm việc cùng những “con người lịch sử” bằng xương bằng thịt ấy, như nhà báo Nguyễn Khắc Tiếp - người phóng viên mặt trận năm xưa mà tôi đã trân trọng khắc họa trong bài viết cuối cùng của cuốn sách “Sự thật, lẽ phải và ngọn bút”. Học từ những nhân chứng sống đó giúp tôi hiểu sâu sắc rằng: Lý tưởng vì cộng đồng, vì đất nước chính là linh hồn giúp ngòi bút của người làm báo không bao giờ gục ngã.

Xin cảm ơn nhà báo Hồ Quang Lợi đã chia sẻ thông tin!

×