Bình luận
0
Không chỉ là một nhà khoa bảng lừng danh chữ nghĩa, Lý Công Bình còn là tướng lĩnh tài ba, 2 lần dẫn quân đánh bại dã tâm xâm lược Đại Việt của Đế quốc Angkor.
Lý Công Bình là một nhân vật lịch sử có thật, tuy nhiên ông cũng là nhân vật để lại nhiều tranh cãi về tên tuổi, thân thế. Thần tích làng Thanh Nghĩa, xã Đồn Xá (Bình Lục, Hà Nam) đồng nhất Lý Công Bình với nhân vật Cương Công và cho rằng, ông là người khai khoa cho truyền thống khoa bảng đất Hà Nam với học vị Thái học sinh (năm 1125).
Theo đó, vào thời vua Lý Nhân Tông, Lý Thần Tông (1072 - 1138), làng Thanh Nghĩa có ông bà Nguyễn Danh Khang - Trương Thị Nguyệt nhiều đời chuyên tâm làm việc thiện, tu nhân, tích đức.
Năm Tân Dậu (1081), bà Trương Thị Nguyệt sinh người con trai mặt mũi khôi ngô, tuấn tú, đặt tên là Cương Công. Năm 7 tuổi Cương Công đã bộc lộ rõ sự thông minh, sáng dạ, học một biết mười, lên 11 tuổi đã ra dáng một tráng nhi văn võ toàn tài.
Năm 1125, triều đình mở khoa thi kén chọn người tài, Cương Công xin cha mẹ ứng thí và đỗ Đệ nhị Hoàng giáp. Năm Mậu Thân (1128), vua Lý Thần Tông cho vời Đệ nhị Hoàng giáp Cương Công vào triều.
Thấy Cương Công dung mạo khôi ngô, phong thái khoan thai, đĩnh đạc, trí lực toàn tài, nhà vua vô cùng mừng vui bèn se duyên, tác mối gả con gái là Lan Hoa công chúa cho và ban quốc tính đổi họ tên phò mã Cương Công thành Lý Công Bình.
Tuy nhiên, xét theo sử liệu đăng khoa thì hầu hết các chi tiết về nhân vật Cương Công – Lý Công Bình đều mâu thuẫn với lịch sử, bởi thời nhà Lý chưa có danh hiệu Tiến sĩ và càng không có việc chia cấp bậc đệ nhất, đệ nhị để gọi là Hoàng giáp. Mãi đến thời nhà Trần, danh hiệu Hoàng giáp (đệ nhị giáp) mới được quy định lần đầu vào năm Kiến Trung thứ 8 (1232).
Theo đó, Hoàng giáp là danh hiệu đứng thứ hai trong hệ thống các loại học vị Tiến sĩ, trên đệ tam giáp nhưng dưới đệ nhất giáp. Đặc biệt trong năm 1125, nhà Lý không có khoa thi nào. Thứ hai, vua Lý Thần Tông sinh năm 1116, nghĩa là đến năm 1128 mới 13 tuổi. Ở tuổi 13 thì không thể có công chúa đủ tuổi để gả chồng.
Một số nguồn tư liệu địa phương ở Vĩnh Phúc lại cho Lý Công Bình là Phạm Công Bình, người xã An Lạc, huyện Yên Lạc, phủ Tam Đái, Sơn Tây (nay là thôn Yên Lạc, xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc).
Nguồn tư liệu và dấu tích hiện còn tại đền thờ thôn An Lạc lại khẳng định Phạm Công Bình đỗ Trạng nguyên (hoặc Thủ khoa sau được thờ tự với danh hiệu Trạng nguyên) khoa Mậu Thìn niên hiệu Trinh Khánh thứ 3 đời Lý Huệ Tông.
Nguồn tư liệu này lý giải Lý Công Bình vốn họ Phạm, sau được ban quốc tính (họ Lý), đến thời Trần phải kiêng húy Trần Lý nên sử ghi là Nguyễn Công Bình. Tuy nhiên, thời vua Lý Huệ Tông không hề có năm Mậu Thìn cũng như niên hiệu là Kiến Gia.
Do đó, một số nguồn cho rằng Phạm Công Bình đỗ năm Kiến Gia thứ 3 (1214). Thế nhưng điều này lại mâu thuẫn vì Lý Công Bình là nhân vật sống vào nửa đầu thế kỷ 12 mà thời Kiến Gia là đầu thế kỷ 13.
Có nguồn khác cho rằng Phạm Công Bình thi đỗ vào năm 1123, tức năm Thiên Phù Duệ Vũ thứ 4 thời Lý Nhân Tông. Tuy nhiên, tất cả các chính sử đều không ghi chép gì về khoa cử trong hai năm 1123 và 1214. Vì thế, Lý Công Bình, Phạm Công Bình, Nguyễn Công Bình có phải là một người hay không vẫn là những nghi vấn, đồng thời là những câu hỏi chưa có đáp án đồng nhất.
Tuy nhiên, dù thế nào cũng phải khẳng định nhân vật Lý Công Bình là có thật, được chính sử như "Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư", tập I, bản khắc in năm Chính Hòa thứ 18 ghi chép.
Theo thần tích làng Thanh Nghĩa, sau khi trở thành phò mã, Lý Công Bình lạy tạ rồi xin nhà vua rước Lan Hoa công chúa về quê bái yết gia tiên, ra mắt cha mẹ, họ mạc. Ông bà Nguyễn Danh Khang - Trương Thị Nguyệt cùng dân làng Thanh Nghĩa mừng vui khôn xiết, mở hội ăn mừng.
Ít lâu sau thân phụ, thân mẫu Lý Công Bình cùng đột ngột qua đời, Lan Hoa công chúa xót thương vô cùng, hết lòng lo liệu chu tất mọi việc rồi xin vua cha ở lại quê chồng chịu tang cho trọn đạo dâu con.
Sẵn lòng thảo hiền và ý nguyện góp sức hộ quốc an dân, Lan Hoa công chúa nhất mực chăm lo, truyền dạy dân chúng Thanh Nghĩa cung cách làm ăn, lại dốc lòng bỏ tiền tôn tạo đường sá, cầu cống, mở mang chợ.
Mấy năm sau, đất nước có ngoại bang xâm lấn, vua Lý Thần Tông triệu phò mã Lý Công Bình cùng Lan Hoa công chúa về triều bàn việc. Vua phong Lý Công Bình là đại tướng, cấp 10 vạn quân, lại thuận theo ý con gái cấp cho Lan Hoa 3 vạn binh để cùng chồng đi dẹp giặc ngoại bang, giữ yên bờ cõi.
Lúc này người Khmer hùng bá Đông Nam Á, những cuộc chinh phục khắp nơi giúp người Khmer bá chủ vùng đất rộng lớn đến 1,2 triệu km2, bao gồm cả Miến Điện (Myanmar), Campuchia, Lào, Thái Lan, vùng Nam Bộ thuộc Việt Nam ngày nay, hình thành Đế quốc Angkor rộng lớn với sự trị vì của vua Suryavarman II. Trong khi đó diện tích của Đại Việt thời nhà Lý nhỏ bé, lại có nhiều địch thủ nhòm ngó.
Ngày 4 tháng Chạp năm Đinh Mùi (1127), vua Lý Nhân Tông mất, Lý Thần Tông lên nối ngôi khi mới 12 tuổi. Nghe tin vua Đại Việt mất, vua mới lại còn nhỏ tuổi, vua Suryavarman II cho rằng thời cơ đã đến liền nhanh chóng cất quân chinh phục Đại Việt.
Việc này, sách "Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư" chép: "Suryavarman II cho 20.000 quân sang tấn công bến Ba Đầu thuộc châu Nghệ An. Triều đình nhà Lý cử Nhập nội Thái phó Lý Công Bình điều động các đô quan chức đi đánh dẹp.
Đến tháng 2, Lý Công Bình đại phá quân Chân Lạp, gửi thư báo thắng trận về kinh thành Thăng Long. Lý Thần Tông đến các cung Thái Thanh, Cảnh Linh và các chùa quán trong thành để lễ tạ ơn Phật và Đạo. Đến tháng 3, Lý Công Bình về kinh thành, dâng số tù nhân bắt được là 169 người".
Sau đó Suryavarman II còn 2 lần tấn công Đại Việt (tháng 8/1128 và năm 1132) nhưng đều bị đánh bại và đến năm 1135, Chân Lạp buộc phải triều cống Đại Việt trở lại.
Cuối năm 1135 và năm 1136, các đại thần nhà Lý là Trương Bá Ngọc (Lê Bá Ngọc), Lưu Khánh Đàm, Dương Anh Nhĩ lần lượt qua đời, triều đình nhà Lý mất đi nhiều trụ cột. Tháng 1/1137, Suryavarman II lần thứ tư đem quân sang đánh Đại Việt, cho tướng Tô Phá Lăng tấn công Nghệ An.
Lý Công Bình khi đó đang giữ chức Thái úy được cử đi đánh dẹp. Đến tháng 2, trước đó Nghệ An xảy ra động đất và nước sông hiện màu đỏ như máu, Lý Công Bình báo cáo về triều đình, sau đó đem quân đánh bại quân đội Chân Lạp.
Sử sách không ghi chép gì về việc phong thưởng cho Lý Công Bình sau khi thắng trận. Bởi vậy khi bàn về việc vua làm lễ tạ ơn trời đất và Đạo mà không ban thưởng công trạng, sử gia Lê Văn Hưu viết trong "Đại Việt sử ký toàn thư" rằng: "Phàm việc trù tính ở trong màn trướng đều là công của người tướng giỏi cầm quân làm nên. Thái phó Lý Công Bình phá được quân Chân Lạp vào cướp ở châu Nghệ An và sai người báo tin thắng trận, Thần Tông đáng lẽ phải làm lễ cáo thắng ở Thái Miếu rồi xét công ở triều đình để thưởng cho bọn Công Bình về công đánh giặc, đàng này lại quy công cho Phật và Đạo đi các chùa quán để lạy tạ, như thể không phải là cách để ủy lạo kẻ có công và cổ vũ chí khí của quân sĩ".
Tuy nhiên, thần tích làng Thanh Nghĩa lại khẳng định, sau khi lập công hiển hách, Lý Công Bình cùng Lan Hoa công chúa được vua ban thưởng, cho lập ấp ở phủ Lý Nhân. Công việc đại sự còn dở dang thì Lan Hoa công chúa đột ngột qua đời. Vua Lý Thần Tông vô cùng thương xót, bèn cho phò mã Lý Công Bình về quê hương Thanh Nghĩa lập đền phụng thờ.
Lý Công Bình xây đền, tự tay viết bài vị, lại bày tỏ tâm nguyện với dân làng Thanh Nghĩa rằng sau này khi qua đời sẽ được viết bài vị thờ cùng hiền thê công chúa. Sau khi Lý Thần Tông băng hà (năm 1138), Lý Anh Tông lên ngôi kế vị lại cho vời Lý Công Bình vào triều cùng chăm lo chính sự, góp sức vun đắp nền thịnh trị, thái bình.
Khắc nhớ công ơn cha mẹ sinh thành, ghi tạc nghĩa tình phu thê sâu nặng, Đại tướng Lý Công Bình về quê ban tiền của mua ruộng làm đất công, lập lệ cho dân làng thờ tự lâu dài. Mọi việc chu tất, ông đem theo vài chục gia nhân đi hộ vệ tìm về Quyền Châu thăm lại chiến trường xưa, nơi đã cùng Lan Hoa lập công lớn.
Đúng mùng 10 tháng 10 năm Tân Dậu (1141), ông đến đỉnh núi Lĩnh Sơn ngoạn cảnh, trời bỗng thình lình nổi mưa to, gió lớn, Lý Công Bình thoắt cái hiển linh hóa thánh… Gia nhân theo hầu vội về tâu với Lý Anh Tông, nhà vua bàng hoàng trước sự lạ, lập tức phong sắc "Thượng đẳng phúc thần" và chuẩn cho dân làng Thanh Nghĩa lập ngôi thờ phụng để muôn đời ghi tạc công lao, ân đức.
Dân làng Thanh Nghĩa lập bài vị, tôn trí Thiên Cương đại vương Lý Công Bình tại đình làng. Cứ ba năm một kỳ, hội làng Thanh Nghĩa với đầy đủ lề tục rước xách, tế lễ, hội hè để truyền tụng lề xưa, tích cũ. Đình Thanh Nghĩa nổi tiếng bởi kiến trúc độc đáo theo lối nội công - ngoại kích, 5 nóc, 10 mái, 17 gian, 52 cột và có nét dáng cổ kính bề thế.
Năm 2009, theo Quyết định số 305/QÐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đình Thanh Nghĩa được công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Gia Cát Lượng được xem là một trong những chiến lược gia vĩ đại, để lại nhiều câu nói chứa đựng triết lý sâu sắc, trở thành bài học quý giá cho hậu thế.
Hồng Lĩnh Hà Tĩnh chiêu mộ 2 tài năng trẻ người Brazil?; Aston Villa trả lại Harvey Elliot cho Liverpool; M.U không chiêu mộ Sergio Ramos.
Chia sẻ
Một người đàn ông 60 tuổi ở Trung Quốc đã làm theo tục lệ “đè giường ma” để tiễn đưa linh hồn mẹ, nhưng không ngờ mắc phải đúng căn bệnh khiến bà qua đời.
Chia sẻ
SeASoul là sản phẩm thẻ 2in1 đánh dấu sự kết hợp đặc biệt giữa SeABank và ca sỹ Mỹ Tâm. Hơn một chiếc thẻ thông thường, thẻ SeASoul mang đến trải nghiệm tài chính cảm xúc cho khách hàng với những quyền lợi vượt trội và hành trình sẻ chia giá trị cộng đồng đầy ý nghĩa.
Chia sẻ
Nhằm góp phần thúc đẩy phong trào thể thao học đường và tạo sân chơi lành mạnh cho thanh thiếu niên địa phương, sân Pickleball phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng vừa chính thức đề xuất đến các trường học trên địa bàn chương trình “Hướng dẫn học và chơi Pickleball miễn phí cho các em học sinh”.
Chia sẻ
Canada chốt điều tra chống bán phá giá với thép từ 11 quốc gia, trong đó Việt Nam chịu thuế 5,7% - thấp nhất trong nhóm doanh nghiệp hợp tác, trong khi nhiều nhà xuất khẩu khác bị áp thuế tới 158,9%.
Chia sẻ
Trong báo cáo thị trường bất động sản của OneHousing, hơn 70 - 80% nguồn cung 9 tháng 2025 rơi vào tay các chủ đầu tư lớn, khiến thị trường bị thu hẹp cạnh tranh. Giá nhà tiếp tục leo thang, trong khi phân khúc phục vụ nhu cầu ở thực ngày càng thiếu hụt.
Chia sẻ
Chủ tịch UBND TP.HCM vừa chỉ đạo khẩn, yêu cầu các sở ngành và phường Vườn Lài đẩy nhanh thủ tục để triển khai dự án mở rộng đường Trần Bình Trọng, đoạn giáp khu đất số 01 Lý Thái Tổ, nơi sẽ xây công viên và Đài tưởng niệm Covid-19.
Chia sẻ
Dù trận U22 Việt Nam vs U22 Malaysia đã khép lại êm đẹp nhưng ban tổ chức SEA Games 33 vẫn có những vết sạn khó hiểu.
Chia sẻ
Chuẩn bị cho việc tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới, Petrovietnam không chỉ tiên phong làm chủ các công nghệ chiến lược mà còn chủ động chuẩn bị, đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệ, góp phần hình thành thế hệ công dân tri thức năng lượng mới, thông qua những chương trình đột phá.
Chia sẻ
Suốt gần bốn thập niên đồng hành cùng sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn, Agribank đã khẳng định vị trí là ngân hàng chủ lực phục vụ “tam nông” với mạng lưới hơn 2.200 chi nhánh và phòng giao dịch trải dài cả nước. Song song nhiệm vụ kinh doanh, tổ chức Công đoàn Agribank với hơn 41.700 đoàn viên, cán bộ, người lao động đã trở thành lực lượng nòng cốt thực hiện các chương trình an sinh xã hội, hỗ trợ cộng đồng, chăm lo đời sống đoàn viên bằng những việc làm bền bỉ, thiết thực và nhân văn.
Chia sẻ
Không kịp thời xử lý dứt điểm các vướng mắc khiến Dự án Tuyến đường Vành đai 5 - vùng Thủ đô và đoạn tuyến ven chân núi Tam Đảo tại Vĩnh Phúc bị chậm tiến độ, nội dung trên vừa được Thanh tra Chính phủ công bố. Cơ quan này cũng kiến nghị làm rõ trách nhiệm và xử lý nhiều lãnh đạo tỉnh Vĩnh Phúc (cũ).
Chia sẻ
Từ giữa tháng 12, vận trình tài lộc của 3 con giáp bất ngờ khởi sắc mạnh mẽ, mở ra thời điểm “gặp thời” trong làm ăn và công việc.
Chia sẻ
Tình hình đối với Tổng thống Ukraine Zelensky được nhận định tiếp tục xấu đi, khi ông phải đối mặt với áp lực từ nhiều phía: nỗ lực củng cố quyền lực bằng các biện pháp chống đối thủ, và làn sóng tiết lộ chi tiết mới về tham nhũng trong nội bộ thân cận từ phía phương Tây.
Chia sẻ
Trên con đường thiên lý Bắc Nam, khi qua khỏi phá Tam Giang, ta chạm ngay trước mặt khối núi Hải Vân kéo dài từ phía tây xuống sát mé biển, chia cắt thành một dấu ấn địa lý thời tiết khác biệt rõ rệt.
Chia sẻ
Với mục tiêu giúp người dân tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao với chi phí hợp lý ngay tại địa phương, từ ngày 1/12, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Cần Thơ chính thức áp dụng chính sách khám, chữa bệnh Bảo hiểm Y tế.
Chia sẻ
Chuyến khảo sát miền Tây đã giúp nhận diện rõ các giá trị quý báu đang cần được khơi dậy. Từ làng nghề, vườn cây đến văn hóa... là tài sản chiến lược, tạo nên "xương sống" cho du lịch nông thôn Việt Nam thời kỳ mới.
Chia sẻ
Hội nghị Bàn tròn giữa Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM (JCCH) và Lãnh đạo UBND TP.HCM diễn ra sáng nay 12/12 tiếp tục khẳng định cơ chế và nỗ hợp tác hiệu quả trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư Nhật Bản tại TP.HCM.
Chia sẻ
Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt đang tổ chức toạ đàm trực tuyến với chủ đề "Hàng giả lan rộng trên không gian số: Làm sao bảo vệ người tiêu dùng ở nông thôn?". Chương trình nhằm nhận diện điểm nghẽn, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phối hợp giữa các bên để bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt ở vùng nông thôn.
Chia sẻ
“Hotboy” nhảy cầu Nguyễn Tùng Dương có những khoảnh khắc đáng quên tại SEA Games 31 khi nhận 2 điểm 0 ở các bài thi chung kết.
Chia sẻ
Việc chiếm được thành phố Severesk ở Cộng hòa Nhân dân Donetsk đã đưa việc rút quân của Lực lượng Vũ trang Ukraine khỏi Donbas đến gần hơn và mở đường cho việc khôi phục cuộc sống hòa bình ở đó, Tổng thống Nga Putin nói trong một cuộc họp báo về tình hình tại khu vực chiến dịch quân sự đặc biệt.
Chia sẻ
Những ngày gần đây, Hoàng Dương – con trai cố Nghệ sĩ Nhân dân Hoàng Dũng – bất ngờ nhận được nhiều sự quan tâm khi chia sẻ những đoạn nội dung về người cha quá cố.
Chia sẻ
Hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM và với tinh thần “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cùng cả nước”, Tổng công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh (EVNHCMC) đã tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ đồng bào các tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng nặng nề bởi mưa lũ kéo dài trong tháng 11 và đầu tháng 12/2025.
Chia sẻ
Những năm qua, phong trào xây dựng nông thôn mới (NTM) ở Quảng Trị đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Trong đó, Hội Nông dân các cấp giữ vai trò nòng cốt, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng bằng những phần việc cụ thể, thiết thực, góp phần đưa nhiều địa phương về đích NTM, NTM nâng cao và hướng tới NTM kiểu mẫu vào cuối năm 2025.
Chia sẻ
Với tinh thần “tương thân tương ái”, GREENFEED Việt Nam đã phối hợp cùng báo Tuổi Trẻ trao tặng hàng nghìn suất quà là thực phẩm và 10 tỷ đồng nhằm hỗ trợ sinh kế, tiếp sức giúp người dân tại các tỉnh miền Bắc và Trung khôi phục lại cuộc sống và sản xuất sau thiên tai.
Chia sẻ
Tỷ giá USD/VND hôm nay 12/12 tại thị trường chợ đen giao dịch ở mức 27.120 - 27.180 đồng/USD, tăng 20 đồng chiều mua và 30 đồng chiều bán so với sáng qua.
Chia sẻ
Bảo tàng Louvre đã âm thầm thực hiện một trong những chiến dịch bảo vệ nghệ thuật táo bạo nhất thế kỷ, bí mật di chuyển các bức tranh thánh Byzantine quý giá từ Ukraine. Những kiệt tác hơn 1.400 năm tuổi, vốn được xem là linh hồn của nghệ thuật Chính thống giáo, đã vượt qua bom đạn và thời gian để tiếp tục tồn tại như chứng nhân bất tử của lịch sử nhân loại.
Chia sẻ
Công an TP Hà Nội cho biết Đặng Từ Thịnh, 48 tuổi, đã ôm và đẩy Đại uý CSGT vào đầu xe tải đang lao tới sau khi xin bỏ qua lỗi vi phạm giao thông nhưng không được chấp nhận. Người này đã bị tạm giữ hình sự để điều tra hành vi giết người.
Chia sẻ
Công an tỉnh Bắc Ninh đã tạm giữ 5 đối tượng về hành vi trói và hành hung ông Giáp Văn Mong, 60 tuổi, khiến nạn nhân tử vong khi đến nhà một trong số này để đòi nợ tối 10/12.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay 12/12, vàng SJC bất ngờ giảm còn vàng nhẫn tăng so với hôm trước. Trong khi, giá vàng thế giới có bước "nhảy vọt" cao nhất từ cuối tháng 10/2025.
Chia sẻ
Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 33 hôm nay (ngày 12/12), theo đó, có 10 môn tổ chức chung kết trong ngày, mở ra cơ hội để đoàn sớm giành HCV cho Thể thao Việt Nam.
Chia sẻ
Tin tức 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Trần Siêu (Theo Giáo Dục và Thời Đại) 
