Nghệ sĩ tỳ bà Nghiêm Thu: “Có một lớp trẻ bắt đầu tìm hiểu âm nhạc truyền thống”

Nhóm Cỏ Lạ gây tiếng vang vì kết hợp nhạc truyền thống và dân gian đương đại.

Sau một thời gian gắn bó với ban nhạc ghi dấu ấn với nhiều chuyến lưu diễn trong và ngoài nước, Nghiêm Thu chọn thêm cho mình nghề giảng dạy đàn tỳ bà và đàn tứ ở Nhạc viện TP.HCM.

Từ đây, chị nhận ra rằng, khán giả trẻ không hề quay lưng với âm nhạc truyền thống, thế nhưng, để họ thực sự yêu thích nhạc dân tộc, đòi hỏi ở người thầy và các nghệ sĩ không chỉ có chuyên môn cao mà cần có khả năng tiếp thu chất liệu mới của ngày hôm nay để truyền bá cho các học trò.

Vì sao từ bé, chị đã chọn cây tỳ bà mà không phải là một nhạc cụ phương Tây nào khác?

-Năm 1985, tôi thi vào Nhạc viện Hà Nội - giờ là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, lúc đấy thi năng khiếu đủ điểm vào bộ môn Piano. Nhưng thời kỳ đấy, cả Việt Nam đang bắt đầu chuyển từ bao cấp sang kinh tế thị trường nên rất khó khăn, gia đình tôi cũng vậy, không có tiền cho tôi theo đuổi đam mê. Rất may là tôi được cô giáo - NSND Vũ Mai Phương định hướng và đưa về với cây đàn tỳ bà cho tới khi ra trường 1997. 12 năm gắn bó với Nhạc viện, với cô giáo, với cây đàn tỳ bà và chúng bạn là biết bao kỷ niệm mà tôi không thể quên.

Nghệ sĩ tỳ bà Nghiêm Thu.

Khi vừa ra trường, tôi về công tác tại Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam và may mắn được các cô, chú đi trước kèm cặp, nhất là NSND Doãn Tiến (lúc đấy là Phó Giám đốc nhà hát), NSND Xuân Hoạch, NSƯT Bá Quế…

15 năm qua, Cỏ Lạ đã để lại dấu ấn trong lòng người yêu nhạc dân gian đương đại. Xin chị chia sẻ về ban nhạc?

-Cỏ Lạ gồm 8 cô gái ở các lứa tuổi khác nhau, cuộc sống khác nhau... nhưng chung một niềm đam mê với âm nhạc, nhất là với các nhạc cụ dân tộc.  Được thành lập vào năm 2005 và tới nay, ban nhạc gặt hái nhiều thành công, phục vụ khán giả trong và ngoài nước cùng rất nhiều chương trình phục vụ chính trị, lễ hội lớn của quốc gia.

Chị từng nói, tỳ bà là cây đàn “truân chuyên”. Khi chọn một nghề kén khán giả, có bao giờ chị có ý định bỏ chơi đàn?

-Cũng không ít lần tôi phải đắn đo, suy nghĩ. Tôi đã đi học kế toán và đi làm bảo hiểm nhưng tiếng đàn cứ thánh thót bên tai làm tôi không tập trung cho việc khác được. Có thời gian, tôi còn mở quán bán hàng ăn, cũng rất đông. Nhưng chắc nghệ sĩ chúng tôi không phù hợp với kinh doanh cho lắm nên không quản lý được.

Nghệ sĩ Nghiêm Thu tập luyện cùng ban nhạc.

Chúng tôi học âm nhạc mất 12 năm là tới trình độ đại học, chưa nói thạc sĩ, tiến sĩ - ngành đặc thù lại cần có năng khiếu và cũng cần có chút hình thức dễ nhìn. Vậy mà cuộc sống vẫn vất vả và khó khăn. Sau khi mất nhiều đêm suy nghĩ, tôi quyết định trở lại với cây đàn thân yêu của  mình. Khi quay lại, tôi thấy yêu cây đàn hơn, cảm thấy nó như một phần máu thịt của mình và nguyện tri ân với cây đàn đã gắn liền và làm nên tên tuổi Nghiêm Thu ngày hôm nay.

Còn cơ duyên để chị đi dạy?

-Năm 1999, được sự động viên, giới thiệu của bạn bè đồng nghiệp, tôi về giảng dạy tại trường Nghệ thuật Hà Nội. Sau một thời gian, tôi nhận ra mình phù hợp với nghề này nên quyết tâm truyền đam mê của mình cho thế hệ sau. Năm 2008, tôi tốt nghiệp thạc sĩ. Cho tới năm 2017, khi nhận được lời mời của PGS. Tiến sĩ Tạ Quang Đông - Giám đốc Nhạc viện TP.HCM, tôi quyết định thử sức mình ở môi trường mới - chuyển vào Sài Gòn lập nghiệp.

Nhạc viện TP.HCM là cái nôi đào tạo rất nhiều nghệ sĩ đã thành danh, các nghệ sĩ tương lai  và các giảng viên về nghệ thuật cho đất nước. Hiện tại, tôi dạy trình độ đại học và trung cấp với khoảng 17 học sinh,  chuyên ngành tỳ bà và đàn tứ. Ngoài ra, tôi còn làm cộng tác viên tại trường múa TP.HCM.

Ngoài công việc giảng dạy, tôi còn đi biểu diễn các chương trình đối nội, đối ngoại, dàn dựng cho các nhóm nhạc, tốp nhạc…

Nhân đây cho tôi gửi lời cảm ơn tới các anh chị đồng nghiệp tại Sài Gòn, Nhạc viện TP.HCM và khoa nhạc cụ truyền thống đã giúp đỡ để tôi ổn định cuộc sống mới. Giờ đây tôi vinh dự, tự hào đã là một thành viên của trường.

Chị có nhận xét gì về đời sống âm nhạc  ở TP.HCM?

-Thị trường âm nhạc Sài Gòn luôn sôi động, cần cái mới và tiếp nhận cái mới. Các bạn trẻ luôn năng động thay đổi để phát huy từ những cái có sẵn thành những cái mới thành công và phù hợp với xã hội hiện tại.

Chúng tôi tiếp cận với các bạn trẻ bằng nhiều kênh qua nhạc cụ dân  tộc. Từ ca khúc đến những bản nhạc nước ngoài, nghe rất Tây mà vẫn mang nét riêng. Tôi dùng tì bà chơi các bản nhạc trẻ bây giờ, các bạn rất thích.

Khi dạy học trò, các em luôn bắt  tôi phải suy nghĩ, tìm tòi. Các bạn trẻ cũng thích và đòi tôi chơi những bản mới như Duyên phận, Sóng gió, Truyền thái y…

Để giới trẻ không quay lưng với âm nhạc truyền thống, chị có sáng kiến nào không?

-Giữ chuẩn truyền thống và đáp ứng giới trẻ là hai vấn đề tôi suy nghĩ. Trong trường, tôi vẫn dạy theo kỹ thuật và các chuẩn mực. Nhưng khi tiếp cận với bạn trẻ, tôi phải làm mới các bản nhạc và mừng là có một lớp trẻ bắt đầu tìm hiểu âm nhạc truyền thống.

Nhóm Cỏ Lạ từng đi diễn nhiều nơi trên thế giới và đặc biệt gây chú ý tại Festival Huế.

Mong muốn của tôi và của rất nhiều nghệ sĩ được đi sâu vào các bậc tiểu học, trung học để nói chuyện về âm nhạc dân tộc, giao lưu với các bạn trẻ để nói các nhạc cụ xuất xứ ở đâu, âm sắc như thế nào, làn điệu như thế nào. Nếu được như thế thì rất tuyệt vời.

Chúng tôi rất mong muốn mang âm nhạc tới tận trường học cho các em và sẽ đem hết những đam mê của mình truyền đạt lại, để sau này chính các em sẽ làm tiếp công việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy âm nhạc truyền thống.

 Xin cảm ơn chị.

Để công tác bảo tồn di sản âm nhạc dân tộc hiệu quả cao hơn, chúng ta rất cần xây dựng phong trào dạy và học nhạc cụ dân tộc sôi nổi hơn, phù hợp với cộng đồng; có cơ chế phù hợp về đầu tư kinh phí để thu hút người dạy và học; các hội thi về di sản âm nhạc truyền thống cần có hình thức thu hút, kích cầu qua trao giải… Đặc biệt, cần thấy rõ giá trị âm nhạc cổ truyền của các dân tộc, từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Bên cạnh đó, cần có những nghệ nhân, nghệ sĩ, giáo viên tâm huyết với nghề, sự đóng góp về tinh thần lao động, sự đam mê, sáng tạo của họ, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có âm nhạc dân tộc. (Nghệ sĩ Nghiêm Thu).

×