Người hưởng lợi từ môi trường phải đóng góp tài chính, người gây ô nhiễm phải chi trả bồi thường

Sáng 10/12, với tỷ lệ tán thành đạt 93,45% (tương ứng 442/444 đại biểu có mặt), Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết về kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường kể từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực thi hành”.

Nghị quyết này được ban hành trên cơ sở kết quả giám sát việc thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội.

Trước giờ bấm nút thông qua, Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Một trong những trọng tâm cải cách được nhấn mạnh là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Theo đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã tích hợp 6 thủ tục hành chính thành một giấy phép môi trường duy nhất, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Nghị quyết yêu cầu tiếp tục kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gắn với đào tạo năng lực cho cán bộ cơ sở.

Chính phủ cũng đang trình Quốc hội sửa đổi Luật để tiếp tục cắt giảm đối tượng và phân quyền cho địa phương giải quyết đến gần 90% thủ tục hành chính, đặc biệt là tạo thuận lợi cho các dự án nhóm B, nhóm C và các cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ.

Về chế tài xử lý vi phạm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết mức xử phạt hiện hành đã đạt trần theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, để tăng tính răn đe, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi Nghị định số 45, trong đó sẽ tăng nặng chế tài đối với một số hành vi vi phạm cụ thể.

Đối với nguồn lực, Nghị quyết xác định rõ quan điểm chi cho môi trường là đầu tư cho phát triển. Quốc hội yêu cầu bố trí ngân sách đúng, đủ và tăng dần tương ứng với tốc độ tăng trưởng kinh tế; đảm bảo từ năm 2027, tỷ trọng chi ngân sách cho bảo vệ môi trường sẽ tăng so với năm 2025.

Bên cạnh đó, hoàn thiện công cụ kinh tế như: trái phiếu xanh, tín dụng xanh và phát huy vai trò của Quỹ bảo vệ môi trường; nhấn mạnh kinh tế hóa môi trường, thiết lập cơ chế định giá tài nguyên, chi trả dịch vụ hệ sinh thái và áp dụng triệt để nguyên tắc "người được hưởng lợi từ môi trường có nghĩa vụ đóng góp tài chính, người gây ô nhiễm phải chi trả bồi thường".

Việc tính toán chỉ tiêu GDP xanh cũng đã được đưa vào hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia.

Giải quyết các vấn đề dân sinh bức xúc về chất thải và nước thải là nội dung chiếm dung lượng lớn trong Nghị quyết.

Trước thực tế hạ tầng còn thiếu thốn, lộ trình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế, thay vì áp dụng cứng nhắc. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 là thu gom, xử lý 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị và 85% tại nông thôn; giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp xuống dưới 50%.

Đối với nước thải đô thị, nơi tỷ lệ xử lý hiện chỉ đạt khoảng 18%, Nhà nước sẽ ưu tiên nguồn lực công và xã hội hóa để hoàn thiện mạng lưới thu gom, phấn đấu đến năm 2030 đạt tỷ lệ xử lý khoảng 70% tại các đô thị loại I trở lên.

Đồng thời, cho phép các khu, cụm công nghiệp liền kề được linh hoạt sử dụng chung hệ thống xử lý nước thải để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư.

Đáng chú ý, để bắt kịp xu thế toàn cầu, Nghị quyết đặt ra mốc thời gian cụ thể là đến cuối năm 2026 phải hoàn thành việc thiết lập và vận hành sàn giao dịch tín chỉ các-bon trong nước, song song với việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động trao đổi quốc tế.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, chính sách sẽ chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "nông nghiệp nâu" sang "nông nghiệp xanh", ưu tiên hỗ trợ các mô hình sản xuất sinh thái và hữu cơ.

Tiếp thu ý kiến về kỹ thuật lập pháp, Quốc hội đã thống nhất chỉnh lý tên gọi văn bản thành "Nghị quyết về tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường" nhằm thể hiện tính bao quát và định hướng chiến lược lâu dài.

×