Nuôi "cá nhà giàu" chuyên gia "mách nước" phải làm thế nào để phòng, điều trị bệnh cho cá?

Tuy nhiên, khi quy mô nuôi ngày càng được mở rộng, phát triển và kèm theo đó là những dịch bệnh trên cá nước lạnh nói chung và cá tầm nói riêng ngày càng phổ biến và khó điều trị. 

Theo PGS.TS. Trương Đình Hoài, Phó Trưởng khoa Thuỷ sản - Trưởng nhóm nghiên cứu bệnh thuỷ sản (Học viện Nông Nghiệp Việt Nam), thời gian gần đây, ngành nuôi trồng thủy sản nước lạnh (cá tầm, cá hồi) ở nước ta phát triển nhanh tại một số địa phương do nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng cao của thị trường. Nhưng do phần lớn cơ sở nuôi cá nước lạnh có quy mô nhỏ lẻ (từ vài chục mét khối đến vài nghìn mét khối/1 cơ sở), lấy nước trực tiếp từ các khe suối, chưa có hệ thống xử lý nước đạt tiêu chuẩn, các con suối bị thiếu nước dẫn đến nhiều bệnh dịch phát sinh trên cá nước lạnh như nấm, ký sinh trùng, vi khuẩn... 

Trong đó, cá tầm thường dễ bị các mầm bệnh khác nhau, bao gồm virus, vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm (Radosavljević & cs., 2019). Đáng chú ý là các bệnh do tác nhân Iridovirus, Herpesvirus, Vibrio spp. và Saprolegnia spp. đã được ghi nhận là mối đe dọa phổ biến trong nuôi cá tầm (Conte, 1988; Ghiasi & cs., 2010; Kayiş & cs., 2017; Yu-Ping & Di, 2005).

Ngoài ra, nấm Candida spp., một loài nấm có mặt khắp nơi với khả năng lây nhiễm một loạt các vật chủ, từ động vật trên cạn đến các sinh vật dưới nước, trong đó có cá hồi, cá tầm (Hernandez-Divers, 2001; Papon & cs., 2013; Pressler & cs., 2003; Simpson & cs., 2009, Truong Dinh Hoai & cs., 2024).

Đối với cá hồi - loài cá nước lạnh có giá trị kinh tế cao thường gặp các bệnh do vi khuẩn (Bacterial diseases); bệnh do virus (Viral diseases); bệnh nấm (Fungal diseases); ký sinh Protozoan (Protozoan parasites); ký sinh Metazoan (Metazoan parasites)... 

Bên cạnh việc phải đối diện vấn đề dịch bệnh, nghề nuôi cá nước lạnh tại Việt Nam còn đang bị cạnh tranh gay gắt với với sản phẩm cá nước lạnh nhập khẩu từ các nước khác, nhất là cá tầm Trung Quốc.

Để nghề nuôi cá nước lạnh phát triển bền vững, giảm hao hụt, PGS.TS. Trương Đình Hoài lưu ý bà con cần áp dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp cho vật nuôi. Cụ thể: Chọn nguồn giống sạch bệnh; Nguồn nước đảm bảo, quản lý nước đầu vào; Đàn cá bố mẹ phải sạch bệnh, và con giống phải được kiểm tra kĩ càng qua hình thái ngoài và thực hiện các xét nghiệm PCR âm tính, đặc biệt là bệnh do virus.

Virus gây bệnh IPNV, IHNV có thể lây truyền trong nước khi cá di chuyển, lây qua các chất thải nhiễm bệnh không được xử lý như bùn, nước thải, trang thiết bị trong quá trình sản xuất như vợt, vì vậy môi trường nuôi phải đảm bảo sạch. 

Người nuôi luôn luôn phải kiểm tra chất lượng giống, trứng trước khi ấp nở và cho vào bể nuôi; Kiểm tra định kỳ sức khỏe của cá; Định kỳ bổ sung các loại vitamin, Beta-glucan, tăng sức đề kháng cho cá, hằng ngày quan sát theo dõi cá để biết tình trạng và phát hiện sớm dịch bệnh để có biện pháp xử lý hợp lý và kịp thời. 

Cũng theo PGS.TS. Trương Đình Hoài, cá tầm, cá hồi do nuôi trong hệ thống nước chảy nên khi cá bị bệnh thì sẽ rất khó để điều trị. Do đó, người nuôi cần ưu tiên phòng bệnh hơn là chữa bệnh. 

Nếu cá nhiễm virus, cần giảm ăn, cắt ăn, sau đó tằng cường sức đề kháng bằng Vitamin, Betaglucan và các chất kích thích miễn dịch khác, lưu ý sử dụng kháng sinh nhiều có thể dẫn đến việc cá chết tăng.

Nếu nhiễm bệnh vi khuẩn cần theo dõi tình trạng kháng kháng sinh, nhờ các kỹ thuật viên tại cơ sở kiểm tra tác nhân, theo dõi kháng sinh, điều trị đúng phác đồ và dùng kháng sinh có trách nhiệm (không dùng kháng sinh cấm, kháng sinh trên người…). Định kỳ cho cá ăn thuốc phòng bệnh ký sinh trùng. 

×