Ở vùng biên giới Lào Cai này, có một nông dân trồng cây gì mới tỉa cành, bán lá đã cầm cục tiền to?

Từ những nương ngô, nương sắn với thu nhập bấp bênh, người dân xã biên giới Trịnh Tường, tỉnh Lào Cai (địa bàn huyện Bát Xát trước đây) đang viết nên một câu chuyện đổi đời bằng con đường trồng rừng kinh tế, trong đó có mô hình trồng cây quế nguyên liệu.

Những cánh rừng kinh tế ở Lào Cai, không chỉ phủ xanh đất trống, đồi trọc mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định, góp phần giúp bà con vùng cao biên giới vươn lên thoát nghèo bền vững.

Nông dân đổi đời dưới với mô hình trồng rừng kinh tế, hiệu quả nhất là trồng cây quế

Về Trịnh Tường những ngày này, màu xanh trù phú của những cánh rừng quế, mỡ, xoan... đã thay thế cho những nương ngô, sắn cằn cỗi năm nào.

Con đường dẫn vào các thôn bản không còn gập ghềnh, bụi bặm mà thay vào đó là những con đường bê tông kiên cố, hai bên là những ngôi nhà khang trang mọc lên san sát. Đó chính là trái ngọt từ một quyết sách đúng đắn - chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa kinh tế đồi rừng trở thành mũi nhọn.

Cách đây hơn một thập kỷ, nhắc đến Trịnh Tường là nhắc đến một xã vùng cao còn nhiều gian khó.

Đất đai rộng lớn nhưng chủ yếu là đồi núi dốc, canh tác manh mún, hiệu quả kinh tế thấp. Cuộc sống của bà con quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" nhưng vẫn luẩn quẩn trong vòng đói nghèo.

Người nông dân đã trăn trở tìm hướng đi mới. Họ nhận ra rằng, cây ngô, cây sắn dù chăm bẵm đến mấy cũng chỉ cho thu nhập đủ ăn, thậm chí có năm mất mùa còn phải vay mượn. Trong khi đó, đất đai ngày một xói mòn, bạc màu sau mỗi mùa canh tác. Tiếng gọi của rừng đã thôi thúc họ, bắt đầu từ những hộ tiên phong dám nghĩ, dám làm.

Với 10 ha trồng cây quế đã đến 10-12 năm tuổi, mỗi năm chỉ cần tỉa thưa những cây nhỏ, bán cành lá, ông Trần Văn Đảo (bìa trái) ở thôn Tân Quang, xã Trịnh Tường, tỉnh Lào Cai (địa bàn huyện Bát Xát trước đây) cũng thu về hàng trăm triệu đồng. Ảnh: Kim Thoa.

Một trong những điển hình tiêu biểu của xã, ông Trần Văn Đảo ở thôn Tân Quang, chính là minh chứng cho sự thay đổi tư duy đó.

Đứng trên ngọn đồi cao, chỉ tay về phía những cánh rừng quế, mỡ bạt ngàn của gia đình, ông Đảo không giấu được niềm tự hào. Với hơn 30ha đất rừng, trong đó có 20ha quế và diện tích còn lại trồng mỡ, xoan, ông được xem là người đi đầu trong công cuộc "phủ xanh" đất nương.

"Làm nghề rừng thì phải nông, lâm kết hợp, lấy ngắn nuôi dài. Mấy năm đầu khi cây rừng chưa khép tán, đất còn trống nhiều, tôi trồng xen sắn, chuối. Vừa có tác dụng che phủ đất, giữ ẩm, chống cỏ dại, vừa có thêm thu nhập để trang trải cuộc sống và tái đầu tư chăm sóc cho rừng. Cứ thế, mình không bị áp lực kinh tế, có thể yên tâm chờ rừng lớn", ông Trần Văn Đảo chia sẻ.

Với 10ha quế đã đến 10-12 năm tuổi, mỗi năm chỉ cần tỉa thưa những cây nhỏ, bán cành lá, ông Đảo cũng thu về hàng trăm triệu đồng. Đặc biệt, năm 2024, ông quyết định bán 10 ha đồi mỡ đã đến chu kỳ khai thác, thu về hơn 1 tỷ đồng. Số tiền này không chỉ giúp gia đình ông xây dựng nhà cửa khang trang, mua sắm tiện nghi mà còn là nguồn vốn để ông tiếp tục mở rộng và tái đầu tư vào rừng.

Câu chuyện của ông Đảo đã lan tỏa, truyền cảm hứng cho rất nhiều hộ dân khác trong xã.

Nếu ông Đảo là người tiên phong với quy mô lớn, thì câu chuyện của gia đình bà Đặng Thị Kiệm ở thôn Vĩ Kẽm lại đại diện cho sự thay đổi của hàng trăm hộ gia đình khác. Từng có nhiều năm gắn bó với cây sắn, cây ngô, bà Kiệm thấm thía nỗi vất vả mà hiệu quả kinh tế lại chẳng được bao nhiêu.

"Ngày trước trồng sắn, ngô thì cơ cực lắm, từ lúc phát cỏ, cuốc đất đến lúc thu hoạch, tất cả đều bằng sức người. Vậy mà cả năm quần quật, trừ chi phí đi cũng chỉ đủ ăn, không có dư", bà Kiệm tâm sự.

Gia đình bà Đặng Thị Kiệm ở thôn Vĩ Kẽm, xã Trịnh Tường, tỉnh Lào Cai (địa bàn huyện Bát Xát trước đây) chăm sóc rừng kinh tế trồng cây quế. Ảnh: Kim Thoa.

Bước ngoặt đến vào năm 2016, được tuyên truyền, vận động, gia đình bà quyết định chuyển 5 ha đất nương sang trồng quế. Ban đầu cũng có chút lo lắng, nhưng nhìn thấy hiệu quả từ các mô hình đi trước, bà vững tin hơn. Đến nay, đồi quế của gia đình bà đã khép tán, xanh um. Mỗi năm, chỉ từ việc tỉa thưa cây, bán cành, lá, gia đình bà đã có thu nhập ổn định.

"Giờ thì nhàn hơn nhiều rồi. Cây quế lớn không cần chăm sóc nhiều nữa. Gia đình tôi chỉ cần tỉa thưa là có tiền lo cho con cái học hành đến nơi đến chốn, sửa sang lại nhà cửa, cuộc sống thoải mái hơn hẳn", bà Kiệm vui vẻ nói.

Hướng đến nông thôn giàu có, nông nghiệp bền vững

Thành công ở Trịnh Tường không chỉ đến từ sự nỗ lực của người dân mà còn có sự đồng hành, hỗ trợ đắc lực từ chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn. Để người dân yên tâm gắn bó với rừng, nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực đã được triển khai, từ việc cấp giống cây trồng chất lượng, tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng và chăm sóc, cho đến khuyến khích phát triển các mô hình nông – lâm kết hợp.

Ông Nguyễn Thành Trung, cán bộ kiểm lâm địa bàn xã Trịnh Tường, cho biết: "Chúng tôi thường xuyên xuống thôn bản, cầm tay chỉ việc cho bà con. Từ việc chọn giống cây nào phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, đến kỹ thuật làm đất, bón phân, tỉa cành... đều được hướng dẫn cặn kẽ. Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật mà tỷ lệ cây sống đạt rất cao, sinh trưởng và phát triển nhanh, nhiều hộ có thu nhập ổn định, vươn lên khá giả nhờ trồng rừng".

Nhận thấy tiềm năng to lớn, chính quyền xã Trịnh Tường đã xác định kinh tế đồi rừng là hướng đi chủ lực, gắn trồng rừng với chế biến và tiêu thụ sản phẩm để nâng cao giá trị.

Ông Vũ Ba Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Trịnh Tường, chia sẻ: "Để người dân thực sự làm giàu từ rừng, chúng tôi xác định phải gắn trồng rừng với công nghiệp chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Xã đang tích cực kêu gọi, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy, cơ sở chế biến lâm sản ngay tại địa phương, đặc biệt là các sản phẩm có giá trị cao từ cây quế như tinh dầu, vỏ quế...

Khi cây rừng được chế biến sâu, giá trị sẽ tăng lên gấp nhiều lần, đầu ra cũng ổn định hơn. Việc hình thành chuỗi sản xuất khép kín sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào thương lái, giảm thiểu rủi ro biến động thị trường. Đây là bước đi quan trọng để kinh tế rừng ở Trịnh Tường phát triển thực sự bền vững".

Theo ước tính, mỗi ha rừng quế, mỡ khi đến kỳ khai thác có thể mang lại thu nhập trên 100 triệu đồng, chưa kể thu từ tỉa thưa hoặc bán phụ phẩm. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, những cánh rừng ở Trịnh Tường còn là những "lá phổi xanh" vô giá. Rừng giúp giữ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn, lũ lụt, điều hòa khí hậu và cung cấp nguồn sinh thủy quý giá cho cả vùng hạ du.

Với tổng diện tích rừng sản xuất lên đến trên 1.200 ha, cùng với diện tích rừng tự nhiên hiện có, tỷ lệ che phủ rừng của xã đã được nâng lên gần 60%, thuộc nhóm cao của tỉnh.

Có thể nói, con đường chuyển đổi từ đất nương sang trồng rừng ở Trịnh Tường là một hướng đi thành công, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Những cánh rừng hôm nay không chỉ là nguồn sống, là cơ nghiệp của người dân mà còn là tài sản quý giá, là "của để dành" cho các thế hệ mai sau. Màu xanh của rừng đang hòa cùng màu xanh no ấm, thắp lên hy vọng về một tương lai tươi sáng trên mảnh đất biên cương này.

×