Phó Cục trưởng Cục Thuế: Đã nắm thông tin 250 triệu tài khoản, nếu nghi trốn thuế có thể yêu cầu ngân hàng phối hợp

Tại hội thảo "Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch”, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Đặng Ngọc Minh cho biết, hiện nay sự bùng nổ của công nghệ số, thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các hệ thống thanh toán cũng thay đổi mạnh mẽ khi các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phát triển nhanh. Dòng tiền được luân chuyển qua hệ thống ngân hàng, trung gian thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến và nhiều nền tảng công nghệ khác.

Trước bối cảnh các giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và mang tính xuyên biên giới, ông Minh cho rằng nếu chỉ dựa vào việc kê khai thuế, hồ sơ kế toán hay công tác hậu kiểm thì chưa đủ để phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế.

"Do đó, việc quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền đang trở thành xu hướng tất yếu của nhiều cơ quan thuế hiện đại trên thế giới”, ông Đặng Ngọc Minh cho hay.

Ông Minh cho biết, cơ quan thuế hiện nay không còn quản lý theo cách đi đếm hộ kinh doanh trên đường phố hay vào cửa hàng để đếm doanh thu, mà đang chuyển mạnh sang quản lý bằng dữ liệu.

Từ năm 2021 đến nay, hệ thống hóa đơn điện tử đã hình thành kho dữ liệu lớn, ghi nhận gần như toàn bộ giao dịch của nền kinh tế.

Cùng với đó là dữ liệu lịch sử tuân thủ thuế của người nộp thuế và hệ thống kết nối thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị trung gian thanh toán.

Dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu tài khoản ngân hàng và dữ liệu kết nối với các cơ quan khác sẽ giúp hình thành môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và bình đẳng hơn.

Theo ông Minh, ngành Thuế hiện đã nắm thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng (gồm 200 triệu tài khoản cá nhân và 50 triệu tài khoản doanh nghiệp). Khi phát hiện dấu hiệu rủi ro lớn, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền, cơ quan thuế sẽ yêu cầu phía ngân hàng phối hợp cung cấp thông tin.

"Cơ quan thuế không giám sát mọi giao dịch cá nhân một cách máy móc. Ngành thuế hiện đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu, chỉ tập trung vào các trường hợp có rủi ro thực sự. Nếu một cá nhân có cả giao dịch kinh doanh và giao dịch sinh hoạt trong cùng tài khoản thì cơ quan thuế vẫn có thể phân tích, đối chiếu và xem xét trên cơ sở giải trình. Điều quan trọng nhất vẫn là minh bạch", ông Minh nói.

Theo ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính, về rà soát dòng tiền, cơ quan thuế không được quyền điều tra. Tuy nhiên, cơ quan thuế có thể xem xét hồ sơ, chứng từ để điều chỉnh chi phí tính thuế, giảm khấu trừ thuế VAT đầu vào hoặc xem xét rủi ro đối với hóa đơn không hợp pháp nếu dịch vụ không có thật.

Theo cơ quan thuế, có thể xem xét bản chất các khoản này để xác định đó là doanh thu hoặc thu nhập khác nhằm truy thu, xử phạt thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân.

Trường hợp khoản tài trợ đi kèm các điều kiện về sửa chữa, bảo hành, khuyến mại, quảng cáo thì có thể bị truy thu, xử phạt về thuế GTGT.

Ông Trung cho biết, cơ quan thuế có thể kết hợp dữ liệu từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các nguồn dữ liệu khác để truy thu, xử phạt về thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân, xử phạt hành vi bán hàng không xuất hóa đơn hoặc cả hành vi trốn thuế.

Về kiểm soát dòng tiền, bà Nguyễn Thị Cúc - chuyên gia về thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho biết: Hiện vẫn còn tâm lý e ngại kê khai thuế và thói quen giấu doanh thu của một số cá nhân, hộ kinh doanh.

Bà Cúc cho rằng, các dữ liệu giao dịch đều để lại dấu vết và có thể được cơ quan quản lý đối chiếu, truy vết các nguồn giao dịch. Bởi việc kết nối dữ liệu giữa ngân hàng, cơ quan thuế và các nền tảng công nghệ sẽ giúp công tác quản lý thuế hiệu quả hơn. 

Để kiểm soát dòng tiền, theo Phó Cục trưởng Cục Thuế, Việt Nam áp dụng khai hóa đơn điện tử, điều này tạo ra nguồn dữ liệu rất lớn về các giao dịch kinh tế trong toàn bộ nền kinh tế.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều tổ chức, cá nhân phát sinh giao dịch thường xuyên, giá trị lớn thông qua tài khoản ngân hàng, nền tảng số, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển… nhưng chưa kê khai thuế đầy đủ.

Do đó, trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm căn cứ để so sánh, đối chiếu với các dòng tiền của người nộp thuế, qua đó xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra nếu thực sự cần thiết.

×