Bình luận
0
Tuy vậy đường làm quan của ông lắm thăng trầm, có lần suýt bị chém đầu nhưng cả đời ông nguyện giúp đời, vì dân vì nước, đến năm 80 tuổi vẫn dâng sớ xin ra chiến trường đánh giặc.
Nguyễn Công Trứ tự Tồn Chất, hiệu Ngộ Trai, biệt hiệu Hi Văn, người làng Uy Viễn, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
Theo một số tài liệu, ông sinh ra ở Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ (Thái Bình), đến năm 10 tuổi mới theo gia đình về quê cha ở Hà Tĩnh. Từ bé dù sống trong nghèo khó nhưng ông nổi tiếng thông minh, học giỏi, tài thơ văn và thể hiện mình là người đầy cá tính.
Quyết chí lập thân, lập danh nhưng con đường khoa cử của ông khá lận đận, sau bao lần “lều chõng” không đạt thành tựu, mãi đến năm 41 tuổi (1819) ông mới đậu Giải nguyên (đỗ đầu kỳ thi Hương).
Năm 1820, Nguyễn Công Trứ giữ chức Hành tẩu ở Quốc sử quán, sau đó ông liên tiếp giữ các chức Tri huyện Ðường Hào, Hải Dương (1823), Tư nghiệp Quốc Tử Giám (1824), Phủ Thừa phủ Thừa Thiên (1825), tham tán quân vụ, rồi thăng Thị lang Bộ Hình (1826).
Năm 1828, Nguyễn Công Trứ được thăng Hữu Tham tri Bộ Hình, sang chức Dinh điền sứ. Năm 1832 ông được bổ chức Bố chánh sứ Hải Dương, cùng năm được thăng Tham tri Bộ Binh, giữ chức Tổng đốc tỉnh Hải An. Năm 1840, ông giữ chức Tả Ðô Ngự sử viện đô sát, kiêm Tham tri Bộ binh, tán lý cơ vụ đồn trấn Tây.
Năm 1845 ông làm chủ sự Bộ hình, năm 1846 làm quyền án sát Quảng Ngãi, được 2 tháng, ông lại đổi ra làm Phủ Thừa phủ Thừa Thiên, đến năm 1847 thăng làm Phủ doãn phủ Thừa Thiên.
Năm 1847, ở tuổi 70, Nguyễn Công Trứ xin về hưu nhưng vua Thiệu Trị không cho. Đến năm 1848, dưới thời vua Tự Đức, ông mới được về hưu hẳn.
Nguyễn Công Trứ làm quan qua các triều vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, nổi tiếng là thanh liêm, tài trí hơn người, làm đến chức thượng thư, tổng đốc nhưng kỳ lạ thay, đường quan lộ của ông khá thăng trầm.
Ông nhiều lần được thăng chức nhưng có lần ông bị giáng liền ba bốn cấp, có khi chỉ trong một năm ông đã thăng giáng chức nhiều lần. Mức phạt nặng nhất là án “trảm giam hậu” (tử hình tạm giam chưa giết, 1841), đuổi đi làm lính (1843).
Lạ nữa, dù là quan văn nhưng Nguyễn Công Trứ giỏi ổn định trật tự, có tài dẹp loạn, nhiều lần cầm quân ra trận đánh đâu thắng đó.
Như năm 1827 ông dẹp khởi nghĩa Phan Bá Vành, 1833 dẹp khởi nghĩa Nông Văn Vân, 1835 dẹp giặc Khách, tiễu trừ cướp biển vùng Đông Bắc, góp nhiều công lớn trong cuộc chiến tranh Việt – Xiêm (1841 – 1845).
Nguyễn Công Trứ còn thể hiện mình là nhà doanh điền tài ba, ông đã nhìn ra nhu cầu bức thiết của dân nghèo là cần có ruộng đất để sinh nhai trong khi nhiều nơi ruộng đất mênh mông lại hoang hóa, ông dâng sớ trình bày về việc cần vỡ ruộng hoang.
Năm 1828, khi giữ chức Dinh điền sứ, ông đã tổ chức chiêu mộ dân nghèo, quai đê lấn biển, khai hoang lập ấp, kết quả là lập ra 2 huyện Kim Sơn (Ninh Bình), Tiền Hải (Thái Bình).
Nguyễn Công Trứ còn là nhà thơ nổi bật trong nền văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ 19. Với tài năng và là người của hành động, trải qua nhiều thăng trầm, ông thấu hiểu sâu sắc nhân tình thế thái đương thời và đã đưa những suy ngẫm của mình vào thơ ca, thể hiện khí phách ngang tàng, tài hoa. Thơ ca ông xoay quanh các chủ đề như chí nam nhi, cảnh nghèo và thế thái nhân tình hay triết lý hưởng lạc.
Nổi tiếng bậc nhất trong các áng thơ ca của Nguyễn Công Trứ có thể kể đến “Bài ca ngất ngưởng” - tác phẩm được đưa vào chương trình Ngữ văn THPT.
Bài thơ thể hiện cuộc đời làm quan thăng trầm của ông, đồng thời cho thấy sự ngất ngưởng, cái ngông của bậc dũng tướng. Ông cũng là tác giả của nhiều bài ca trù nổi tiếng, được hậu thế xưng tụng là “ông hoàng hát nói”.
Cuộc đời của Nguyễn Công Trứ luôn đầy ắp những giai thoại, mà giai thoại nào cũng cho thấy bản lĩnh sống, trí tuệ và tính cách con người ông.
Có giai thoại kể rằng, ngay từ khi lọt lòng mẹ, ông đã tỏ ngay sự ngông bướng bằng cách không chịu mở mắt hay khóc như những đứa trẻ sơ sinh khác dù người nhà đem hết nồi đồng, mâm thau khua gõ liên hồi. Đến khi đám người lớn đã mỏi rã rời, lắc đầu thì cậu mới cất tiếng khóc oang oang.
Trong “Giai thoại làng Nho” có chép một giai thoại ly kỳ, thể hiện tài năng của Nguyễn Công Trứ. Thời chưa đỗ đạt làm quan, một hôm Nguyễn Công Trứ đi chơi thì gặp trời mưa, bèn vào một nhà bán hàng, nằm trên ổ rơm nhà họ đánh một giấc.
Sau đó đại binh của Lê Văn Duyệt đi qua, ghé vào quán, mọi người thấy thì nép hết chỉ mỗi Trứ vẫn nằm ngủ. Tả quân cưỡi ngựa tới nơi thì Trứ mới thức dậy nhưng trước cảnh ấy ông vẫn bình thản.
Lê Văn Duyệt sai người dẫn Trứ đến và hỏi: “Cớ sao thấy đại quân ta trẩy qua mà cứ nằm đó không chịu đứng dậy cho phải phép?”.
Trứ đáp: “Quân của đại tướng là quân nhân nghĩa, đi tới đâu, dân vẫn yên ổn làm ăn, không bị kinh động. Bởi vậy, tiểu sinh vẫn nằm yên không lo ngại gì. Vả lại đi đường mệt, gặp nơi ấm nên ngủ quên, thành ra đắc tội. Xin đại tướng lượng thứ”.
Đền thờ Nguyễn Công Trứ ở huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh (TTXT DLNB).
Tả quân biết người này là học trò nên yêu cầu vịnh cảnh nằm ổ rơm đắp chiếu, nếu nghe hay sẽ tha cho.
Trứ liền ứng khẩu ngay: “Ba vạn anh hùng đè xuống dưới/Chín lần thiên tử đội lên trên”. Lê Văn Duyệt nghe xong kinh ngạc, thưởng tiền và cho về.
Lê Văn Duyệt nể phục tài năng của Trứ và thường nói với các quan trong triều rằng: “Người ấy thực là bậc kỳ tài, lại có chí lớn. Nếu triều đình biết dùng, chắc sẽ thành một bề tôi lương đống mai sau”.
Cuộc đời dù đầy những thăng trầm, thậm chí có lúc suýt chị chém đầu nhưng Nguyễn Công Trứ vẫn vô tư, ngông nghênh, ngạo nghễ với đời cho đến tận khi nhắm mắt xuôi tay.
Có giai thoại rằng, sau khi cáo lão, được nhà vua cho về quê dưỡng già, ông ở một cạnh ngôi chùa trên núi Cảm Sơn (Đại Nài, Hà Tĩnh), suốt ngày hát xướng, rồi đi ngao du cùng bạn bè.
Khi đã ngoài 70 tuổi, ông đã gặp một cô gái mười bảy tuổi, hai người đem lòng yêu nhau sau đó ông đã hỏi nàng làm thiếp và nàng đã đồng ý. Trong đêm hợp hôn, cụ cùng nàng bày rượu, rồi đập trống hát ca trù và sáng tác một bài hát nói.
Bài hát này ngay lập tức được truyền tụng khắp vùng, trong đó nổi tiếng nhất là hai câu: “Tân nhân nhược vấn lang niên kỷ; Ngũ thập niên tiền nhị thập tam!” Ý nghĩa: “Nếu thiếp mới hỏi chàng bao tuổi? Và chàng trả lời rằng: “Năm mươi năm trước hai mươi ba!”.
Có người vợ trẻ, Nguyễn Công Trứ đã nhờ nhân dân trong làng giúp đỡ để dựng một ngôi nhà lá nhỏ cạnh chùa Cảm Sơn. Thường ngày, cụ vẫn cưỡi bò vàng cùng cô vợ trẻ vừa mới cưới đi ngao du và ca hát khắp vùng.
Có lần ông gọi cả gánh ca trù đến hát ngay giữa sân chùa, vị sư trụ trì tại đây thấy vậy sợ quá, bèn tìm đến cầu cứu quan Bố chính Hà Tĩnh.
Vị quan Bố chính đã đích thân đến xem nhưng từ xa nghe lời ca tiếng đàn, người này cũng say sưa với thơ hay, giọng hát ngọt ngào.
Quan Bố chính nói với nhà sư trụ trì rằng lúc này tốt nhất là đừng can thiệp vào thú vui của cụ nữa, bởi có muốn ngăn cản cũng không được.
Thậm chí sau đó quan Bố chính đã làm tặng cụ Nguyễn Công Trứ đôi câu đối với đại ý, kẻ làm nên sự nghiệp khiến người đời khiếp sợ trong thiên hạ vẫn còn, chứ người đến già vẫn phong lưu như cụ thì thế gian không có.
Mang tinh thần hành động của một “kẻ sĩ” chân chính, một đời nguyện vì dân vì nước, năm 1858, khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công vào Đà Nẵng, mặc dù đã 80 tuổi, Nguyễn Công Trứ vẫn dâng sớ xin Tự Đức lên đường ra mặt trận Đà Nẵng. Nhưng thấy ông tuổi già sức yếu, vua đã không chuẩn y.
Khám phá tác động của phim người lớn đến đời sống vợ chồng. Nam giới cần nhận diện dấu hiệu lệch lạc trong cảm xúc và hành vi.
Chia sẻ
Sát Hợp Đài là một hoàng tử của Đế quốc Mông Cổ, con trai thứ của Thành Cát Tư Hãn và chính thất Bột Nhi Thiếp. Ông nổi tiếng vì thông thạo bộ luật truyền khẩu Mông Cổ và là người tuân thủ khắt khe truyền thống tổ tiên, cùng với một tính cách nỏng nảy.
Chia sẻ
Không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ hoặc có hành vi gây gián đoạn nguồn cung xăng dầu. Đó là một trong những chỉ đạo của Sở Công Thương tỉnh Hưng Yên đối với Chi cục Quản lý thị trường và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Hưng Yên (gồm địa phận Thái Bình trước đây)..
Chia sẻ
Trong nhiều tiểu thuyết lịch sử hay võ hiệp Trung Quốc, một số binh khí được mô tả rất dài và cực nặng để thể hiện sức mạnh siêu phàm của nhân vật. Tuy nhiên, đa số phi thực tế nếu xét theo vật lý và chiến đấu thật. Dưới đây là 10 loại binh khí nổi tiếng thường được mô tả nặng 80–120 kg hoặc hơn
Chia sẻ
Ngày 7/3, tại khách sạn BIDV Đồ Sơn- Hải Phòng, Liên đoàn Cờ Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng tổ chức khai mạc Giải Vô địch cờ vua Quốc gia năm 2026 tranh cúp Coolmate.
Chia sẻ
Công an TP.HCM phối hợp cùng Công an phường Long Trường phong tỏa, điều tra vụ cháy ô tô trên đường Võ Chí Công, tối 7/3.
Chia sẻ
Sau trận hòa kịch tính giữa Ninh Bình FC và SHB Đà Nẵng, HLV Vũ Tiến Thành thừa nhận sự kém duyên của các chân sút chủ nhà, trong khi HLV Lê Đức Tuấn hài lòng với 1 điểm quý giá trên sân khách.
Chia sẻ
Bộ chỉ huy quân đội Nga đang điều chuyển một số lữ đoàn từ khu vực Donetsk sang mặt trận Huliaipole thuộc tỉnh Zaporizhzhia, sau khi lực lượng vũ trang Ukraine tiến hành hàng loạt cuộc phản công trong thời gian gần đây, theo Militarnyi.
Chia sẻ
Chốt ngày AFC xử ĐT Việt Nam thắng ĐT Malaysia 3-0; Mexico lên kế hoạch bảo vệ an ninh tại World Cup 2026; Ronaldo sang Tây Ban Nha trị thương; “Con trai bí mật” của Maradona bị bắt; Arsenal lên kế hoạch mua Kvaratskhelia.
Chia sẻ
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Bảy tuyên bố rằng, Iran đã “thua cuộc”, cho rằng nước này đã “đầu hàng các nước láng giềng Trung Đông” và “đưa ra lời xin lỗi” sau các cuộc tấn công liên tiếp của Mỹ và Israel.
Chia sẻ
Khoảng 14h10 ngày 7/3, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Quảng Ngãi nhận được tin báo về vụ tai nạn giao thông xảy ra tại Km71+600 Quốc lộ 24 (đoạn qua xã Kon Plông) nên khẩn trương cử lực lượng cùng phương tiện nhanh chóng tiếp cận hiện trường, tổ chức CNCH.
Chia sẻ
Chiều 7/3, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp với Hội đồng Tư vấn chính sách, thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội tháng 2, hai tháng năm 2026, các diễn biến mới trên thế giới tác động tới Việt Nam, các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.
Chia sẻ
Đại diện ngoại giao của Iran, Israel tại Việt Nam đều cho biết, trong chiến sự đang diễn ra, người Việt tại các nước này được chính phủ sở tại hỗ trợ ngang bằng như công dân của họ.
Chia sẻ
Dù có bàn dẫn trước và kiểm soát thế trận tốt, Ninh Bình FC vẫn để đội cuối bảng SHB Đà Nẵng cầm chân với tỷ số 1-1 ngay trên sân nhà trong ngày tân HLV Vũ Tiến Thành trình làng.
Chia sẻ
Chính quyền xã Vĩnh Lộc, TP.HCM đang kiểm tra khu đất nông nghiệp rộng hơn 2.000m2 bị phân lô làm nghĩa trang tự phát, rao bán mỗi suất mộ giá hàng chục triệu đồng đến gần 100 triệu đồng.
Chia sẻ
Trao đổi với phóng viên Dân Việt liên quan đến vụ tổ hợp giải trí - dịch vụ bao gồm bãi giữ xe ô tô, sân pickleball, cầu lông, kho bãi, quán cà phê và karaoke rộng 5.000m2 xây không phép trên đất nông nghiệp ở địa chỉ 873 Nguyễn Duy Trinh (khu phố 43), phường Bình Trưng, TP.HCM, chủ đầu tư, ông Kiều Quốc Phương nói: “Không đồng ý cưỡng chế”.
Chia sẻ
Nhiều doanh nghiệp chế biến thực phẩm cho biết kỹ sư trẻ tốt nghiệp từ các trường chuyên ngành có thể nhanh chóng tham gia quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng và vận hành dây chuyền hiện đại.
Chia sẻ
Trong cuộc đời, ta đã được ăn không biết bao nhiêu món từ dân dã đến sơn hào hải vị. Song có lẽ, món ăn làm ta nhớ nhất, thương nhất không phải là món ngon thượng hạng mà có khi chỉ là những món ăn quê mùa đã gắn với tuổi thơ, gắn với những kỷ niệm đoàn viên, gắn với hình ảnh gầy gò lam lũ của mẹ ta.
Chia sẻ
Loại quả này được bán nhiều ở các chợ, thường được dùng để đun nước uống giải nhiệt.
Chia sẻ
Sở Y tế TP.HCM vừa yêu cầu các cơ sở y tế khẩn trương xây dựng quy trình xử lý ca bệnh truyền nhiễm, đảm bảo an toàn y tế phục vụ kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Chia sẻ
Dự báo thời tiết ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 mới nhất, theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết các khu vực trên cả nước có mưa rải rác nhưng vẫn có nắng vào ban ngày, nền nhiệt tương đối dễ chịu.
Chia sẻ
Ngày 7/3, Công an TP Hà Nội cho biết, trong tháng 2/2026, Công an thành phố đã phát hiện, xử lý 1.406 trường hợp học sinh vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; đồng thời lập danh sách gửi Sở Giáo dục và Đào tạo để phối hợp chấn chỉnh.
Chia sẻ
Ca sĩ Đức Phúc đã có tâm thư dài gửi đến ‘chị cả” Hòa Minzy và nhắn gửi đến ‘anh rể tương lai’ Văn Cương không được để chị gái của mình phải muộn phiền.
Chia sẻ
Dung mạo của Tần Thủy Hoàng được ghi chép trong lịch sử có phần xấu xí, nhưng mọi thứ không thể nói một cách chắc chắn được.
Chia sẻ
Nguyễn Văn Chiến (40 tuổi) đến nhà người quen ở xã Tạ An Khương, tỉnh Cà Mau dự tiệc rượu rồi xảy ra cự cãi với ông P. nhậu cùng bàn, sau đó Chiến về nhà lấy dao sang đâm chết người này.
Chia sẻ
Nga đã đưa ra lời đe dọa nghiêm trọng đối với nước láng giềng Phần Lan về khả năng đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của nước này - tờ Daily Express của Anh viết.
Chia sẻ
Ngoại binh Jermie Lynch vừa chính thức chia tay CLB Đại học Văn Hiến. Trong quá khứ, chân sút 35 tuổi người Jamaica này từng thi đấu rất thành công tại SLNA, Quảng Ninh, Hải Phòng hay Bình Định.
Chia sẻ
Trong cuộc tiếp đón CLB Công an TP.HCM tại vòng 15 V.League 2025/2026, HAGL thi đấu rất nỗ lực nhưng đội chủ sân Pleiku vẫn gây thất vọng khi để thua 0-1.
Chia sẻ
Giữa núi rừng Cao Bằng, những ngày đầu năm, các cô gái Mông ở xóm Lũng Lừa, xã Thông Nông vẫn miệt mài bên khung vải, tỉ mỉ thêu thùa từng hoa văn rực rỡ trên váy áo truyền thống, gìn giữ nét đẹp văn hóa lâu đời của đồng bào nơi đây.
Chia sẻ
Quà tặng 8/3 cuốn “Nơi yêu thương là nhà – Hành trình tạo dựng hạnh phúc” của TS Phạm Thị Thúy đồng tác giả mang đến những góc nhìn gần gũi, giúp mỗi người trân quý và gìn giữ tổ ấm từ những điều bình dị nhất.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Gia Nguyễn
