Tết lại đưa tôi về quê xưa, dẫu nhà cũ không còn nữa

Ngày nhỏ, khi ba còn sống, cứ khoảng sau 20 tháng Chạp là cả gia đình tôi gói ghém thu xếp mọi thứ để cùng nhau về quê nội, cùng các cô chú chuẩn bị năm mới cho đại gia đình theo truyền thống của ông bà.

Ba sẽ chọn những thùng gạo nếp ngon nhất cho vào bao sẵn. Má sẽ sắp vài trăm bánh tráng mỏng cùng ít bánh dày làm bằng bột mì có pha sữa với trứng và mè vị ngọt, thơm lừng. Dĩ nhiên, các loại măng khô, trứng gà, trứng vịt của “nhà trồng” sẽ được gói ghém làm quà. Các cô các chú hay khen xứ Xuyên Mộc này măng le, trứng thịt, đồ rừng là số một.

Thời đó, từ Xuyên Mộc lên Đất Đỏ chỉ vài chục cây số nhưng phương tiện di chuyển hiếm, thô sơ và rất khó khăn. Cả nhà phải đi bộ khiên đồ ra tận khu cổng chào cách chừng 4 cây số mới đón được xe đò. Hai anh lớn dùng đòn gánh xỏ ngang để khiêng mấy bọc gạo nếp. Còn tôi ì ạch na vài thứ lặt vặt, hai đứa em nhỏ thì lủn củn bám theo gót.

Tôi nhớ hoài cảnh gia đình nội cùng các cô chú đón chúng tôi. Mọi người rất vui, cả gia đình lớn quây quần phụ sắp món này và chia nhau món nọ. Nội thì thủng thẳng: “Con vợ thằng Tư may cho má cái áo đẹp đẹp nha, má có chuẩn bị sẵn xấp vải hoa rồi”.

Về quê nội tôi thích nhất là chạy lung tung khám phá căn nhà 3 gian 2 chái kiểu xưa có mái lợp bằng ngói âm dương. Tôi để ý thấy không gian nhà trên đặt để rất nhiều tủ thờ, bàn ghế khảm xà cừ, khảm ốc lau lên nước bóng loáng. Các cột nhà nội đều to vòng tay trẻ con có khi ôm không hết. Trên các cột mùa tết hay có dán mấy cái giấy đỏ đỏ mà tôi không rõ đó là chữ gì. Ban thờ thì có tranh kiếng, có lư đồng rồi cả dàn bao lam chạm trỗ...

Thuở nhỏ tôi thích ra trước hàng ba nhà nội chơi. Hàng ba lót gạch bông đi rất mát chân. Ngăn cách giữa hàng ba với sân là một đoạn lan can tầm thấp có thể ngồi lên được. Sân thì lót gạch tàu màu đỏ quạch, bao quanh sân có rất nhiều cụm cây kiểng lá xanh lá đỏ. Hết sân là cái bàn Thiên. Nơi đó có cả một khóm bông trang nở hoa tết đỏ rực. Ngoài ra còn có cả một cây cau và tôi được ba lý giải gia đình trồng theo truyền thống nhà xưa “trước cau - sau chuối”.

Đất nhà nội bốn bề được bao bọc bởi hàng rào quýt dày hơn gang tay, được cắt tỉa cẩn thận. Tôi để ý thấy người dân Đất Đỏ, nhất là những người sống gần nhà nội, hầu như nhà nào cũng có hàng rào quýt y như vậy. Rào quýt dày đến con gà con vịt còn khó chui qua lọt huống gì là trẻ con phá phách hay người xấu đột nhập. Nhưng mà ngộ ghê, nhà nào cũng rào quýt dày cui nhưng lại rất hiếm khi có cổng hoặc đóng cổng.

Quê nội là vùng đất đỏ bazan, nguồn nước rất hiếm hoi nên nhà nào cũng có nhiều lu nước đặt ở bên hiên hoặc hồ chứa. Ngày xưa, cả làng sống nhờ vào nước phông-tên nên tết về, nhà nhà thi nhau đẩy xe ra khu chợ lấy nước. Đó là những chiếc xe ba bánh được tái chế, đặt trên đó cái phuy nước thật to mà mấy đứa trẻ con như tôi thời ấy hay ngước nhìn, tìm cách leo trèo lên đó để tinh nghịch nhưng không bao giờ leo lên được.

Phông-tên nước đặt ngay khu chợ Đất Đỏ, kế bên khu tưởng niệm anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu bây giờ. Thanh niên trai tráng, con gái trong làng có sức khỏe thường hay đảm nhận công việc này. Dĩ nhiên, lót tót theo cùng sẽ có vài đứa nhỏ như tôi, tết về nghỉ học nên được rảnh rỗi. Cảnh người người, nhà nhà chờ lấy nước ở phông-tên khi đó rất vui.

Khi nhắc lại không khí Tết xưa và rủ anh trai năm nay đưa các cháu về quê thăm lại tổ tiên, ông bà, anh chỉ cười hiền: “Còn nhà đâu nữa mà về”. Câu nói nhẹ nhàng mà nghe nặng lòng với những đứa con xa, nhất là những người hay hoài niệm như tôi.

Nhưng rồi tôi chợt nhớ, dẫu nhà đất đã sang nhượng, ba và các cô chú vẫn giữ lại một khoảng riêng dành cho phần mộ ông bà. Khi ba còn sống, năm nào cũng vậy, cứ khoảng 20 tháng Chạp, ông lại dẫn chúng tôi về chăm chút mả phần, như một nghi thức không thể thiếu trước thềm năm mới.

Gần đây, cả khu vực đã đổi thay khang trang. Khu tưởng niệm anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu được mở rộng, tôn tạo; nhà hát Đất Đỏ – nơi thuở nhỏ tôi từng tò mò ngước nhìn những tấm bảng quảng cáo rực rỡ mỗi mùa Tết – nay không còn, nhưng công viên mới lại mở ra một không gian rộng rãi, đẹp đẽ cho người dân và du khách dạo chơi. Nghĩ vậy, tôi lại thuyết phục anh trai đưa con cháu về thăm quê nội.

Nhà cũ không còn, quê cha đất tổ vẫn ở đó... Nhà cũ, rào xưa có thể đã phai dấu theo thời cuộc, nhưng nguồn cội thì vẫn còn trong ký ức mỗi người.

×