Thành phố Khoa học công nghệ: Động lực mới cho siêu đô thị TP.HCM

Ngày 1/7/2025, hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu chính thức hợp nhất vào TP.HCM để tạo nên “siêu đô thị” phía Nam với mức đóng góp gần 1/4 vào GDP quốc gia. Trong đó, phân khu Bình Dương cũ đã gặt hái nhiều thành công mang tầm quốc tế như danh hiệu Top 7 Cộng đồng thông minh thế giới (ICF).

Việc TP.HCM được chọn đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Toàn cầu Diễn đàn Cộng đồng thông minh (ICF Global Summit) 2025 vào đầu tháng 12 vừa qua là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, khẳng định chiến lược lấy tri thức và công nghệ làm trụ cột tăng trưởng mới.

Hiện nay, khu vực phía Bắc đã được TP.HCM xác lập vị thế là khu công nghệ, nơi tập trung các đại dự án hạ tầng khoa học đóng vai trò bộ não điều khiển cho toàn bộ chuỗi sản xuất giá trị cao.

Chuyến làm việc của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang ngày 26/12/2025 đã tái khẳng định quyết tâm đưa công nghệ trở thành xương sống của mô hình phát triển, tương tự cách mà ICF Global Summit 2025 vinh danh tinh thần "tăng tốc bằng tri thức" của thành phố.

Công nghệ là xương sống cho mô hình tăng trưởng mới

Mục đích của đề án phát triển Thành phố Khoa học công nghệ tập trung vào việc giải quyết điểm nghẽn về năng suất thông qua hàm lượng công nghệ trong từng sản phẩm. Tại đây, các khu công nghiệp truyền thống đang chuyển đổi mạnh mẽ thành hệ sinh thái đô thị khoa học, nơi các viện nghiên cứu và trường đại học đặt ngay cạnh các nhà máy thông minh.

Ông Võ Minh Thành - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã nhấn mạnh tại ICF Global Summit 2025: "Công nghệ chính là chìa khóa mở ra cấu trúc quản trị mới, giúp rút ngắn tối đa thời gian thương mại hóa các phát minh, tạo ra vòng lặp khép kín từ ý tưởng đến sản xuất".

Về cách thức triển khai, sự đồng bộ giữa hạ tầng cứng và hạ tầng mềm là ưu tiên hàng đầu. Bên cạnh các trục giao thông kết nối bán đảo Thủ Thiêm với phân khu phía Bắc, thành phố đang nghiên cứu đẩy mạnh hạ tầng mềm thông qua các cơ chế đặc thù, hướng tới khung pháp lý thử nghiệm (sandbox). Điều này giúp các công nghệ tiên phong như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và y sinh được ứng dụng thực tiễn, biến siêu đô thị thành một cộng đồng thông minh “sẵn sàng đầu tư” theo tiêu chuẩn ICF.

Sự tích hợp nội vùng mang lại tính bổ trợ: Khu vực trung tâm TP.HCM hiện hữu cung cấp nguồn vốn và kết nối quốc tế, trong khi khu vực phía Bắc cung cấp không gian thực chứng rộng lớn. Sự kết hợp này là hành trình kế thừa có chọn lọc các kinh nghiệm từ Tập đoàn Becamex Group trong việc xây dựng đô thị thông minh để áp dụng vào quy mô đại đô thị.

Hệ sinh thái công nghệ từ nghiên cứu đến sản xuất

Tại buổi làm việc với Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang ngày 26/12/2025, ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex đã trình bày về đề án xây dựng Thành phố Khoa học công nghệ với trung tâm đặt tại phường Bình Dương (trước là TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

Theo ông Hùng, việc hình thành khu đô thị này sẽ tạo nên một cực phát triển mới, đóng vai trò kết nối, bổ trợ cho các công trình trọng điểm, góp phần thúc đẩy sự phát triển cân bằng, hài hòa cho toàn thành phố.

Dự án có vùng lõi 220 ha tập trung các khu công nghệ số, công viên giáo dục và trung tâm khám phá khoa học. Bao quanh là vành đai sản xuất rộng 1.700 ha với các khu công nghiệp thế hệ mới như KCN VSIP III và KCN Cây Trường... Nơi đây ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu.

Khu công nghiệp VSIP III là nơi tập đoàn sản xuất đồ chơi hàng đầu thế giới Lego (của Đan Mạch) đặt nhà máy sản xuất thế hệ mới của Lego. Là một trong những dự án FDI lớn nhất của Đan Mạch tại Việt Nam, nhà máy rộng 44ha với tổng trị giá khoảng 1,4 tỷ USD được khánh thành tháng 4/2025 và dự kiến sẽ vận hành 100% bằng năng lượng tái tạo vào đầu năm 2026. Nhà máy này cũng là hình mẫu tiên phong cho mô hình “nhà máy tương lai” của Lego trên toàn cầu.

Đặc biệt, khu vực này đang tiên phong chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái (EIP) gắn liền với các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và mục tiêu Net Zero, theo ông Hùng. Thông qua việc phát triển trục năng lượng tái tạo và lưới điện thông minh, dự án kỳ vọng đáp ứng những yêu cầu khắt khe nhất của các tập đoàn đa quốc gia.

Bên cạnh đó, mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa các đại học lớn như Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Quốc tế Miền Đông EIU, Đại học Việt Đức VGU, Trường Đại học Thủ Dầu Một, với các trung tâm sản xuất tiên tiến sẽ tạo nên một hành lang tri thức, cung ứng nguồn nhân lực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học...) dồi dào.

Kết hợp với lợi thế giao thông đa phương thức từ cao tốc đến hệ thống metro kết nối sân bay quốc tế Long Thành (dự kiến khai thác thương mại trong năm 2026) khu vực này sẽ tối ưu hóa logistics và đảm bảo sự di chuyển hiệu quả cho đội ngũ chuyên gia, theo Chủ tịch của Becamex Group. Đồng thời phát triển mạnh về y tế, giáo dục nhằm thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao.

Tại buổi làm việc, Bí thư Thành ủy TP.HCM đã đồng ý với chủ trương đề án Thành phố Khoa học công nghệ. Ông Trần Lưu Quang đề nghị Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, Sở Khoa học và Công nghệ và các đơn vị liên quan phối hợp, hỗ trợ cùng Tập đoàn Becamex tiếp tục nghiên cứu bảo đảm tính khả thi, hoàn thiện đề án để tổ chức công bố đề án vào tháng 1/2026.

×