TP.HCM: Báo động đỏ khí thải giao thông và những "rào cản" chuyển đổi xanh

Trong bối cảnh thành phố đang hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật, đi kèm với cơ chế hỗ trợ tài chính đột phá, là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Những ý kiến này đã được chia sẻ trong hội thảo diễn ra tại TP.HCM, ngày 4/12.

​Báo động đỏ từ bụi mịn

​Dữ liệu quan trắc cho thấy ô nhiễm tại TP.HCM tập trung chủ yếu vào hàm lượng bụi mịn PM2.5, với mức độ thường tăng cao theo tính quy luật mùa, đặc biệt từ cuối năm trước kéo dài tới đầu năm sau, tập trung tại các khu vực mật độ giao thông lớn. Giao thông đường bộ, nhất là các phương tiện sử dụng động cơ diesel, được xác định là nguồn đóng góp đáng kể vào lượng phát thải các chất độc hại như NOx (ôxit nitơ, một nhóm khí gây ô nhiễm không khí có hại) và PM.

Các khảo sát gần đây cũng chỉ ra rằng, khoảng 16% xe ô tô đang lưu hành, chủ yếu là xe tải và xe đầu kéo tại TP.HCM, chưa đạt chuẩn khí thải theo quy định hiện hành. Tình trạng này đặt ra mối đe dọa trực tiếp, đòi hỏi thành phố phải tìm kiếm các giải pháp đồng bộ về chính sách, kỹ thuật và quản lý.

​​Để xử lý nguồn phát thải độc hại từ động cơ diesel, công nghệ xử lý xúc tác chọn lọc (SCR) sử dụng dung dịch xử lý khí thải diesel (DEF) được coi là chìa khóa kỹ thuật. Công nghệ này có khả năng xử lý lên đến trên 90% lượng NOx trong khí thải, đồng thời giúp tiết kiệm nhiên liệu khoảng 3-5%.

Một số kết quả nghiên cứu trong nước cũng đã chứng minh hiệu quả giảm phát thải ấn tượng, với khả năng giảm NOx tới 85,6% và PM tới 81,0% khi áp dụng hệ thống xử lý khí thải tích hợp.

​Tuy nhiên, việc triển khai rộng rãi công nghệ SCR đòi hỏi sự kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng DEF. Tiến sĩ Nguyễn Hữu Lương đã nhấn mạnh DEF phải tuân thủ tiêu chuẩn ISO 22241 để đảm bảo hiệu suất xử lý khí thải và bảo vệ hệ thống SCR. Nếu sử dụng DEF kém chất lượng, hệ thống sẽ bị hỏng, khiến phương tiện phát thải trở lại mức ô nhiễm cao, thậm chí còn gây hại cho động cơ.

Do đó, việc thiết lập các quy định chặt chẽ và cơ chế giám sát tiên tiến (như kết nối 4G/5G để theo dõi mức DEF như kinh nghiệm quốc tế) là cần thiết để tránh tình trạng gian lận và đảm bảo tính bền vững của giải pháp này.

​Gỡ rào cản chi phí và cần chính sách đột phá

​Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc chuyển đổi phương tiện là chi phí. Việc lắp đặt hệ thống SCR và chi phí sử dụng DEF làm tăng tổng chi phí sở hữu xe từ 10-15%, tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp vận tải vừa và nhỏ.

​Để giải quyết vấn đề này, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền thông qua các chính sách hỗ trợ tài chính có tính đột phá. Các đề xuất bao gồm việc áp dụng trợ cấp một phần chi phí lắp đặt hệ thống xử lý khí thải cho xe cũ, cùng với ưu đãi thuế cho việc mua sắm phương tiện mới sử dụng công nghệ xanh.

Song song với hỗ trợ tài chính, thành phố cũng cần xem xét các giải pháp quản lý giao thông như thực hiện lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải quốc gia theo từng mức đã được ban hành và nghiên cứu việc hạn chế phương tiện phát thải cao vào các khu vực, khung giờ nhất định.

​Hơn nữa, do đặc thù giao thông liên tỉnh, việc kiểm soát khí thải cần có sự phối hợp đồng bộ giữa TP.HCM và các tỉnh lân cận trong khu vực Đông Nam Bộ để tạo ra một hệ sinh thái vận tải xanh và bền vững trên quy mô lớn.

​TP.HCM đã có lộ trình rõ ràng để giải quyết vấn đề ô nhiễm khí thải, đặc biệt là với động cơ diesel. Tuy nhiên, để chiến thắng trong cuộc chiến vì "hơi thở xanh" này, đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa công nghệ tiên tiến (SCR/DEF), chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân và doanh nghiệp, cùng với sự đồng lòng và giám sát chặt chẽ từ cộng đồng. Đây là khoản đầu tư cần thiết, không chỉ cho môi trường mà còn cho sức khỏe lâu dài của người dân đô thị.

Tại hội thảo, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) giới thiệu sản phẩm DEF - Phú Mỹ Xanh, phục vụ xử lý khí thải cho động cơ diesel an toàn, hiệu quả. Dung dịch DEF không mùi, không độc hại, là chất xúc tác sử dụng cho bộ xử lý khí thải chọn lọc của động cơ xe - một công nghệ xử lý khí thải tiên tiến được trang bị trên hầu hết các phương tiện và thiết bị động cơ diesel hiện đại nhằm giảm thải ôxit nitơ từ các động cơ diesel.

×