Vùng đất khô cằn bỏ hoang thủa nào ở Bình Thuận, giờ đã thành cánh đồng trù phú của tỉnh Lâm Đồng, đây là cách làm hay

Đi tìm nguồn nước ngọt cho vùng đất khô cằn Bình Thuận trước đây, nay là tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập

Hành trình đi tìm nguồn nước để cứu hàng nghìn ha đất nông nghiệp của nhiều người dân và các cơ quan chức năng huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận(cũ) được xem như một "cuộc chiến"đong đầy nước mắt.

Một ngày trung tuần tháng 3/2026, trong tiết trời nắng gắt, chúng tôi tìm về lại vùng đất nổi tiếng khô cằn trước đây, nay là xã Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng.

Biết chúng tôi muốn đi vùng Phan Dũng để “mục sở thị” nơi có nguồn nước tích tụ từ thượng nguồn, ông Năm Chiến (63 tuổi) tình nguyện làm tài xế kiêm hướng dẫn viên đưa chúng tôi đi đến các hồ chứa nước Phan Dũng, hồ sông Lòng Sông, hồ Đá Bạc.

Ông Năm Chiến từng là cán bộ của huyện Tuy Phong (cũ), đã nhiều lần đi khảo sát những vùng đất khô cằn trước đây. Nhờ kinh nghiệm thực tế nên ông rất tường tận những ngọn núi, những cánh rừng, những nơi có nguồn nước để tích tụ cho các hồ chứa nước phục vụ cho người dân.

Theo lời ông Năm Chiến, nhiều năm trước, cán bộ đi tiếp tế lương thực cho bà con vùng Phan Dũng, còn đoàn mấy chục người, ai cũng phải mang ba lô, lượng thực, thuốc men, đi bộ bằng đường núi, đường rừng từ chiều hôm trước để trưa hôm sau mới đến nơi.

Nhưng hơn chục năm qua, tuyến đường từ vùng biển Liên Hương lên miền núi Phan Dũng khoảng 30 km đã được Nhà nước đầu tư xuyên qua núi rừng nên việc lưu thông rất thuận tiện.

Đứng trên ngọn núi có độ cao khoảng 200 mét so với mặt nước biển, nhìn về vùng hạ lưu, chúng tôi thấy những cánh đồng lúa xanh mướt, rộng mênh mông.

Cùng với đó là những vườn dừa, vườn táo cũng tô thêm màu xanh trên vùng nắng gió. Xa xa là những cánh đồng quạt gió khổng lồ, đang “vươn cánh” lên trời xanh…

Một cán bộ thuỷ lợi cùng đi với chúng tôi cho hay, trước đây vùng này không cằn, nay màu xanh thế này cũng nhờ nguồn nước từ các hồ thuỷ lợi. Nước về tận động, phục vụ tưới tiêu, sản xuất nông nghiệp, góp phần quan trọng và ổn định đời sống người dân vùng Tuy Phong.

Ấn tượng nhất với chúng tôi là cảnh quan xung quanh hồ sông Lòng Sông bởi lòng hồ này khác hẳn với với

Hữu tình nhất là dưới chân đập Lòng Sông có dải đất bằng chạy bên chân núi về vùng hạ du. Không riêng gì chúng tôi, mà những người khác cũng có chung cảm nhận, đây là điểm ngắm cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp. Du khách đến đây có được không gian bình yên, thoáng đãng, khí hậu rất dễ chịu…

Một cán bộ đang làm nhiệm vụ ở hồ sông Lòng Sông cho biết, vào mùa nắng và những ngày cuối tuần, bà con dưới xuôi lên đây tận hưởng tận hưởng không khí trong lành rất đông.

Để tạo điều kiện cho bà con thư giãn và tránh nóng, ở đây đã đặt những cảnh báo, giới hạn những nơi bà con không được đến gần, đặc biệt là khu vực lòng hồ và dưới chân đập nước, những nơi có độ nước sâu…

Giải “cơn khát” cho người dân và vùng đất khô cằn

Đang chăm sóc vườn táo chất lượng cao của gia đình, ông Hai Thành(gần 70 tuổi) cho biết, vùng đất Tuy Phong này hàng trăm năm qua nổi tiếng với khí hậu khắc nghiệt, “thiếu mưa, thừa nắng”.

Tuy nhiên, hơn chục năm qua, nhờ Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng các công trình thuỷ lợi và từ ngày đưa hồ Phan Dũng, hồ sông Lòng Sông, hồ Đá Bạc vào sử dụng, vùng đất này đã phát triển mạnh, nhất là nông nghiệp.

“Từ ngày có nguồn nước từ các hồ chứa, đời sống bà con đã phát triển đáng kể. Nhiều người trước đây rời quê đi kiếm sống thì nay đã quay về làm nông nghiệp sạch. Nhờ đó, những mảnh đất khô cằn ngày nào giờ là vùng nông nghiệp xanh, kinh tế phát triển bà con vui lắm…”, ông Hai Thành chia sẻ.

Chị Qua Thị Kim Vân (SN 1983, người dân tộc Chăm) ở xã Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng cho biết, nhờ hệ hống kênh mương dẫn nước về tận ruộng đồng, những năm qua gia đình chị canh tác nông nghiệp rất thuận tiện.

Ngoài ruộng đồng ra, gia đình chị Vân còn có khoảng 1 sào trồng cây táo trong nhà lưới. Nhờ hệ thống dẫn nước tưới tự động từ mương lên, chị Vân chỉ cần đưa tay “mở van” là nước tự động chảy vào…

Theo UBND xã Tuy Phong, UBND xã Liên Hương, UBND xã Vĩnh Hảo, tỉnh Lâm Đồng, những năm gần đây, đời sống bà con trên địa bàn, đã chuyển biến mạnh mẽ, nhất là việc sản xuất nông nghiệp.

Nhờ thống kênh mương tiếu tươi đã dẫn dắt về tận ruộng đồng, đã giải được bài toán khô hạn và khai thác có hiệu quả các vùng đất hoang hoá trước đây...

Nhờ nguồn nước tưới tiêu nên những cây trồng ở Tuy Phong nho, táo, mít… được người tiêu dùng đánh giá rất cao. Cùng với đó bà con tuân thủ làm nông nghiệp xanh nên đời sống được nâng cao, thu nhập của người dân được nâng lên...

Trao đổi với Dân Việt, một lãnh đạo của UBND huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận (cũ), cho biết, hàng chục năm trước, phương thức và trình độ sản xuất lạc hậu, ứng dụng cơ giới vào sản xuất nông nghiệp còn thấp, điều kiện thời tiết, khí hậu khắc nghiệt nên đời sống bà con rất khó khăn...

Điều khó nhất là nhiều năm trước, vùng đất Tuy Phong vẫn chưa có hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp nên chất lượng và năng suất thấp. Hạn hán kéo dài còn khiến cho đất đai ở những vùng cao trở nên khô cằn, cây cối phát triển kém, dẫn đến đời sống người dân rất khó khăn.

Nhờ Nhà nước và các cơ quan trung ương đầu tư các công trình thủy lợi đã là cứu cánh, giúp người dân vùng này thỏa mãn khát vọng về nguồn nước.

Các công trình, dự án thủy lợi, cung cấp nước sinh hoạt, sản xuất, nổi bật như hồ sông Lòng Sông, hồ Phan Dũng, hồ Đá Bạc, hoàn thiện hệ thống kênh mương nội đồng đã cơ bản khắc phục tình trạng khô hạn, thiếu nước…

Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận chi nhánh Tuy Phong (tỉnh Lâm Đồng) cho biết, hồ Lòng Sông được khởi công tháng 10/2008, hoàn thành 2012, với dung tích hữu ích 37 triệu m3, tưới cho 4.260 ha đất canh tác thuộc huyện Tuy Phong cũ.

Hồ cũng có chức năng cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 53.300 người, cải tạo khí hậu, giảm nhẹ lũ hạ lưu.

Còn hồ chứa nước Phan Dũng có diện tích 231,2 ha, dung tích hồ 11.212 triệu m3, với mục tiêu cung cấp nước tưới cho 490 ha đất nông nghiệp, cung cấp nước sạch và giải quyết việc làm, nâng cao đời sống cho bà con dân tộc thiểu số vùng Phan Dũng.

Đồng thời, hồ cũng cắt lũ hạ lưu, cùng với hồ sông Lòng Sông điều tiết nước sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt trên toàn địa bàn 3 xã Tuy Phong, Liên Hương.

Riêng hồ Đá Bạc nằm trên địa bàn xã Vĩnh Hảo, tỉnh Lâm Đồng với diện tích khoảng 70.000 m2. Đây là một trong những công trình thủy lợi lớn được xây dựng để cung cấp nước tưới tiêu phục vụ canh tác của nhân dân xã Vĩnh Hảo.

Theo đánh giá lãnh đạo các xã Liên Hương, Tuy Phong, Vĩnh Hảo(tỉnh Lâm Đồng), những hồ chứa nước trên có vai trò quan trọng trong việc phát triển, kinh tế, nông nghiệp trên địa bàn.

Đến nay trình độ sản xuất của người nông dân được nâng lên, nhất là quản lý và bố trí mùa vụ thích hợp đã tạo ra những thay đổi tích cực trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Nhờ có nguồn nước này, bà con nông dân đã phát huy lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu hiện có và chọn loại cây trồng phù hợp như nho, táo, dưa..

Qua chuyến khảo sát của Dân Việt, bà con nông dân từ ven biển Liên Hương đến miền núi Phan Dũng đều có chung sự vui mừng, từ một vùng đất khô cằn, nhờ có các công trình thủy lợi, đến nay khi “cơn khát” được giải quyết, bộ mặt nông nghiệp, nông thôn, kinh tế nông nghiệp của bà con vùng này đã chuyển biến mạnh mẽ.

×