Vườn quốc gia ở tỉnh Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình có nhiều loài chim quý đến trú ngụ, được ví "Ga chim quốc tế"

Tại Tọa đàm kết nối bảo tồn rừng và sinh kế cộng đồng tại vùng đệm các vườn quốc gia, kinh nghiệm và bài học từ thực tiễn vừa được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức mới đây, ông Phạm Vũ Anh - Phó Giám đốc Vườn quốc gia Xuân Thủy ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định (cũ)- nay thuộc tỉnh Ninh Bình đã chia sẻ về những điều đặc biệt ở đây, trong đó, Vườn có một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều động thực vật quý hiếm, bà con sống ở vùng đệm có nhiều mô hình sinh kế bền vững.

Hệ sinh thái da dạng, có nhiều loài chim quý hiếm

Theo đó, Vườn quốc gia Xuân Thủy được thành lập 2003, với tổng diện tích trên 7.100ha, trong đó, hơn 1.100ha rừng đặc dụng, 8.000ha vùng đệm. Năm 1998, Vườn quốc gia Xuân Thủy được công nhận là Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á và thứ 409 của thế giới.

Tháng 12/2024, Vườn quốc gia Xuân Thủy được UNESCO công nhận là vùng lõi có tầm quan trọng đặc biệt của Khu Dữ trữ sinh quyển thế giới đất ngập nước liên tỉnh ven biển châu thổ sông Hồng.

Tháng 9/2025, Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 18 được tổ chức tại Malaysia đã công nhận Vườn quốc gia Xuân Thủy là Vườn Di sản ASEAN thứ 69 của Đông Nam Á và thứ 15 của Việt Nam.

Theo ông Ánh, Vườn quốc gia Xuân Thủy có 7 kiểu hệ sinh thái đặc trưng, điển hình: bãi triều có rừng ngập mặn; bãi triều lầy không có rừng ngập mặn; đầm tôm; dải cát ở mép ngoài Cồn Lu và các dải cát chắn ngoài cửa sông - Cồn Xanh, Cồn Mờ; sông nhánh là lạch triều; vùng nước cửa sông; ruộng lúa nước.

"Mỗi kiểu hệ sinh thái ở Vườn quốc gia Xuân Thủy góp phần bảo vệ môi trường, bảo vệ và phát triển đường bờ, nuôi dưỡng các loài thủy sản có giá trị kinh tế, đồng thời là nơi cung cấp nguồn lợi sinh vật hàng ngày cho cộng đồng dân cư. Ngoài ra, với sinh cảnh rừng ngập mặn, bãi triều có nhiều loài chim di trú nên Vườn quốc gia Xuân Thủy còn là nơi lý tưởng cho các hoạt động du lịch sinh thái.

Bên cạnh đó, Vườn quốc gia Xuân Thủy có đa dạng các loài và quần xã. Theo đó, Vườn có 202 loài thực vật có mạch thuộc 145 chi, 65 họ, trong đó, 14 loài thực vật ngập mặn chính và 40 loài thực vật có giá trị dược liệu.

Quần xã thực vật: quần xã rừng ngập mặn, quần xã rừng trồng phi lao, quần xã ưu thế cỏ ngan...

Hệ chim: đã ghi nhận được 222 loài chim, thuộc 42 họ của 12 bộ. Hàng năm từ tháng 10, 11 đến tháng 3, 4 năm sau hàng chục ngàn cá thể chim di cư tránh rét từ phương Bắc đã chọn Vườn quốc gia Xuân Thủy làm nơi dừng chân kiếm ăn, tích lũy năng lượng cho hành trình di trú dài cả nghìn km. Vườn quốc gia Xuân Thủy được coi là "Ga chim quốc tế" quan trọng của nhiều loài chim quý, hiếm như: Cò thìa, cò trắng Trung Quốc, choắt lớn mỏ vàng, mòng bể mỏ ngắn...

Hệ thú: đã ghi nhận 117 loài thú với các loài đặc trưng như: chồn, rái cá thường, rái cá vuốt bé, họ cầy, họ mèo...

Vườn quốc gia Xuân Thủy cũng sở hữu các loài đặc hữu, nguy cấp, quy, hiếm, trong đó, xác định được 1.656 loài, nhiều loài có trong sách đỏ Việt Nam, danh lục đỏ IUCN và các Nghị định của Chính phủ về bảo vệ các loài động vật, thực vật, nguy cấp, quý, hiếm.

Nhiều mô hình sinh kế phát triển bền vững

Theo ông Ánh, Vườn quốc gia Xuân Thủy bên cạnh đó hệ động, thực vật phong phú, đa dạng, vùng đệm của Vườn cũng là nơi tạo sinh kế bền vững cho hàng nghìn hộ dân. Trong đó, phải kế đến một số mô hình như nuôi ong ngoại khai thác mật ong sú vẹt, nuôi trồng thủy sản gắn với bảo vệ rừng ngập mặn, khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản dưới tán rừng ngập mặn, du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Đối với mô hình nuôi ong ngoại khai thác mật ong sú vẹt, từ năm 2020 đến nay, số hộ nuôi ong đã tăng lên 20 hộ, tổng số đàn trên 5.400, trung bình 280 đàn/hộ. Phần lớn các hộ nuôi ong tại khu vực theo hướng chuyên nghiệp, quy mô 300-500 đàn.

Các hộ nuôi ong ở Vườn quốc gia Xuân Thủy cơ bản nắm vững kỹ thuật thu hoạch mật, chủ yếu thông qua tích lũy kinh nghiệm thực tiễn. Từ năm 2020 đến nay, sản lượng mật tăng lên 120 tấn/vụ, bình quân 4.740-9.650 kg/hộ, thu nhập bình quân đạt trên 1 triệu đồng/đàn/năm.

Để phát triển mô hình, giai đoạn 2025-2027, Vườn quốc gia Xuân Thủy đã thực hiện dự án xây dựng mô hình nuôi ong ngoại để góp phần phát triển thương hiệu "Mật ong sú vẹt". Mục tiêu xây dựng 6 mô hình nuôi ong ngoại với quy mô 1.400 đàn, năng suất mật bình quân đạt trên 38kg/đàn/năm, hiệu quả kinh tế tăng trên 10%.

Mô hình du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên tại Vườn quốc gia Xuân Thủy cũng đã góp phần vào công tác quản lý, bảo vệ rừng, đa dạng sinh học và môi trường.

Giai đoạn 2024-2025, Vườn quốc gia Xuân Thủy đã xây dựng thành công mô hình du lịch sinh thái tại khu vực. Theo đó, gồm 3 sản phẩm du lịch gắn với rừng, đa dạng sinh học và văn hóa cộng đồng địa phương.

"Mô hình sinh thái thái đã tạo thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương, mức thu nhập của các hộ tham gia đạt 100 -200 triệu đồng/năm, cao gấp 1,5-2 lần so với khai thác thủy sản đơn thuần", ông Ánh khẳng định.

×