Xây dựng Hội Nông dân Việt Nam vững mạnh trong cải cách thể chế và kỳ vọng đảm bảo thành công

Cơ hội, thách thức và giải pháp

Thể chế chính quyền hai cấp là điều kiện thuận lợi để tinh giản bộ máy, tập trung nguồn lực, phân quyền rõ ràng và cải thiện hiệu quả điều hành. Trong bối cảnh đó, Hội Nông dân với tư cách là tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho một lực lượng chiếm hơn 60% dân số, có cơ hội:

-Tăng cường vai trò phản biện xã hội, giám sát cộng đồng: Khi chính quyền cấp xã tinh gọn, vai trò của các tổ chức đoàn thể chính trị- xã hội càng quan trọng trong lắng nghe, tập hợp, tổ chức, đoàn kết và phản ánh ý kiến, kiến nghị của người nông dân đến cấp tỉnh và trung ương

- Tham gia sâu hơn vào quản trị địa phương: Với tổ chức chặt chẽ từ Trung ương đến cơ sở, Hội Nông dân có điều kiện chủ động hơn trong tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh ở nông thôn, xây dựng nông thôn mới no đủ - làm giàu, phát triển kinh tế tập thể bền vững trong chuỗi giá trị ngành hàng và chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị quốc gia, toàn cầu.

- Được nhìn nhận như một đối tác phát triển của chính quyền: Khi nhà nước tinh giản bộ máy, tổ chức Hội Nông dân có cơ hội khẳng định vị thế là “lực lượng chính trị tin cậy của hệ thống chính trị, là tổ chức trung gian chuyển tải chính sách đến người nông dân, góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội lớn và không gian phát triển đa chiều, thì việc đổi mới thể chế chính quyền hai cấp cũng đặt ra hàng loạt thách thức đối với tổ chức Hội Nông dân các cấp, đó là:

- Sự thay đổi mô hình quản lý hành chính làm giảm khả năng phối hợp cấp xã với địa bàn mới, rộng, cán bộ chính quyền chưa kịp thời bắt nhịp quyền tự chủ, khiến cho nhiều chương trình, kế hoạch của Hội ở cơ sở gặp khó khăn trong trực tiếp thực hiện, phối hợp thực hiện. Cơ chế phối hợp giữa Hội với các phòng, ban cấp tỉnh cần được điều chỉnh để tránh bị “đứt gãy” thông tin và thiếu chủ động.

- Nguy cơ hành chính hóa hoặc bị “pha loãng” trong bộ máy quản lý mới khi chính quyền cấp xã tinh giản biên chế, nhiều cán bộ Hội kiêm nhiệm có thể bị điều chuyển hoặc không còn đảm nhiệm công tác Hội chuyên trách, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động và công tác vận động nông dân.

- Hội viên sẽ “nhạt” dần niềm tin nếu Hội không thay đổi, theo kịp yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, không chuyển hóa được vai trò từ phong trào sang hỗ trợ thực chất nông dân phát triển sản xuất, kết nối thị trường, nâng cao đời sống thì sẽ mất dần sức hút, dẫn đến nguy cơ “hành chính hóa” Hội hoặc bị xem là “hình thức”.

-Sự cạnh tranh vai trò từ các tổ chức ngành hàng, nghề nghiệp, các nhóm xã hội tự phát có xu hướng can thiệp vào lĩnh vực nông nghiệp, thị trường và từ hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nghề đến xúc tiến thương mại. Nếu không thay đổi kịp thời, Hội Nông dân có nguy cơ bị “mờ nhạt” ngay trên địa bàn.

Để thích ứng, hoạt động có hiệu năng, hiệu quả trong mô hình chính quyền hai cấp ở địa phương – hoạt động xây dựng tổ chức Hội Nông dân vững mạnh không chỉ là yêu cầu nội tại của Hội mà còn là đòi hỏi khách quan từ sự vận động của thể chế và xã hội. Một tổ chức Hội mạnh sẽ góp phần tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc ở nông thôn, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, giữ gìn ổn định xã hội và phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cần thực hiện một số giải pháp sau:

Đồng chí Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam và đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch BCH Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao biểu trưng và chứng nhận danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 2025" tại Lễ tôn vinh và trao danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc, Nhà khoa học của nhà nông 2025", tối ngày 14/10/2025 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt-Xô. Ảnh: Lê Hiếu.

- Đổi mới nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả: Hội cần chuyển mạnh từ “vận động phong trào” sang “hỗ trợ dịch vụ và phát triển kinh tế”, lấy nhu cầu của hội viên làm trung tâm. Tăng cường các hoạt động đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật, tư vấn pháp luật, khuyến nông, kết nối cung cầu. Đặc biệt, cần hỗ trợ nông dân tiếp cận chuyển đổi số, nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp hữu cơ.

- Củng cố tổ chức Hội ở cơ sở, đặc biệt là chi hội, tổ hội: trong bối cảnh cấp xã không còn là cấp chính quyền đầy đủ, chi hội và tổ hội nông dân trở thành “điểm tựa” gần gũi nhất với hội viên. Cần đa dạng hóa hình thức tổ chức hội (theo ngành nghề, sở thích, sản phẩm, ngành hàng…), gắn tổ chức Hội với các mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã, tổ hợp tác để tăng hiệu quả thực chất, tăng thu nhập của nông dân.

- Tăng cường vai trò giám sát, phản biện và đại diện quyền lợi nông dân: Hội cần chủ động tham gia giám sát thực thi chính sách liên quan đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở địa phương; tổ chức lấy ý kiến hội viên về các quy hoạch, dự án, cơ chế tài chính, đất đai; kịp thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của nông dân qua tham vấn, kiến nghị và phối hợp với các cơ quan chức năng.

-  Đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ Hội các cấp: Đội ngũ cán bộ Hội cần được đào tạo bài bản về nghiệp vụ, pháp luật, quản trị tổ chức, kỹ năng số, kinh tế thị trường và truyền thông. Đồng thời, có cơ chế ưu tiên, đãi ngộ thỏa đáng để cán bộ tâm huyết, gắn bó lâu dài với công tác Hội.

- Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả với chính quyền các cấp mới: khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào hoạt động, Hội cần chủ động xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, rõ ràng với UBND cấp tỉnh, các sở ngành chuyên môn để không bị “bỏ rơi” trong hệ thống chính trị; đồng thời khẳng định vai trò là tổ chức độc lập, có khả năng tự vận hành, tự huy động nguồn lực và có sức ảnh hưởng thực tiễn.

Những kỳ vọng đảm bảo thành công

1. Giữ vững tính độc lập và đại diện đặc thù của Hội cần được nhìn nhận là tổ chức có vai trò độc lập, song hành với hệ thống chính quyền trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, xây dựng nông dân chuyên nghiệp. Dù có sắp xếp tổ chức theo hướng trực thuộc thì cũng phải xác lập quy chế hoạt động độc lập về nội dung, tài chính, nhân sự, và chức năng chuyên biệt.

2. Xây dựng Luật về Hội Nông dân Việt Nam: việc có một đạo luật riêng về tổ chức Hội là cần thiết, để đảm bảo cơ sở pháp lý rõ ràng, bền vững cho hoạt động. Luật phải làm rõ vai trò đại diện, quyền hạn, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế phối hợp với Nhà nước, với Mặt trận Tổ quốc cũng như các tổ chức khác.

3. Tăng cường tự chủ tài chính và xây dựng mô hình kinh tế của Hội: một tổ chức mạnh phải có năng lực tài chính độc lập. Hội Nông dân cần xây dựng các mô hình dịch vụ – kinh tế, quỹ hỗ trợ nông dân, trung tâm đào tạo nghề, xúc tiến thương mại để có nguồn thu phục vụ hoạt động.

4. Củng cố vai trò giám sát và phản biện xã hội về nông nghiệp – nông dân – nông thôn: Hội cần được giao và chủ động thực hiện vai trò giám sát việc thực thi chính sách nông thôn, đất đai, tín dụng, môi trường… Phải làm rõ trách nhiệm tham gia các hội đồng nhân dân; là tổ chức chính trị-xã hội trực thuộc MTTQ Việt Nam; chương trình xây dựng nông thôn mới để Hội trở thành một kênh giám sát tin cậy, đại diện cho tiếng nói của nông dân.

Hội Nông dân Việt Nam có hệ thống tổ chức thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, với hàng chục triệu hội viên. Đây là tổ chức đại diện cho giai cấp nông dân – lực lượng đông đảo, có vai trò cốt lõi trong sự nghiệp cách mạng, trong bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội và phát triển nông nghiệp, nông thôn văn minh, hiện đại.

Chỉ khi Hội tiếp tục giữ được vai trò trung tâm đoàn kết, chủ động tổ chức sản xuất, bảo vệ quyền lợi và nâng cao đời sống nông dân, thì việc đổi mới tổ chức mới thực sự phục vụ sự nghiệp phát triển nông nghiệp – nông dân – nông thôn và sự ổn định của quốc gia trong thế vững bền.

×