Xuất khẩu sang Trung Đông mở lối mới cho nông sản Việt, UAE thành điểm trung chuyển chiến lược

Những tín hiệu gần đây cho thấy cách tiếp cận thị trường đã thay đổi rõ rệt, từ phương thức logistics đến cách thức xây dựng chuỗi cung ứng bài bản, hướng tới giá trị cao và ổn định dài hạn.

Xuất khẩu sang Trung Đông tăng tốc nhờ logistics linh hoạt và nhu cầu dự trữ

Xuất khẩu sang Trung Đông không phải câu chuyện mới. Trong nhiều năm qua, nông sản Việt Nam đã được đưa sang khu vực này chủ yếu bằng đường biển với chi phí hợp lý và sản lượng ổn định.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2026, khi tình hình khu vực có nhiều biến động, một số tuyến vận tải biển bị ảnh hưởng, doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách tiếp cận để không đứt gãy thị trường.

Mới đây, gần 100 tấn rau quả Việt Nam xuất phát từ sân bay Tân Sơn Nhất (TP.HCM) đã được vận chuyển bằng đường hàng không sang UAE thông qua hệ thống phân phối của Tập đoàn Lulu International.

Lô hàng gồm chanh, thanh long, bưởi, mít, vốn những mặt hàng chủ lực từ khu vực phía Nam. Đây là lần đầu tiên doanh nghiệp Trung Đông chủ động thuê máy bay để nhập khẩu nông sản Việt Nam, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vận tải biển.

Ông Trương Xuân Trung - Bí thư thứ nhất, phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE cho biết, quyết định này do Chủ tịch Tập đoàn Lulu trực tiếp đưa ra nhằm đảm bảo nguồn cung trong bối cảnh vận tải biển gặp khó khăn.

Dù chi phí vận chuyển bằng máy bay cao hơn đáng kể so với đường biển, doanh nghiệp vẫn chấp nhận để giữ ổn định nguồn hàng và duy trì hiện diện của nông sản Việt tại hệ thống phân phối.

Theo đánh giá của các nhà nhập khẩu UAE, nông sản Việt Nam ngày càng được cải thiện về chất lượng, đặc biệt là nhóm hạt điều, cà phê, gia vị và trái cây nhiệt đới.

Năm 2025, xuất khẩu nông sản sang UAE đạt hơn 445 triệu USD, tăng gần 24% so với năm trước, cho thấy dư địa lớn cho xuất khẩu sang Trung Đông trong thời gian tới.

Báo cáo quý I/2026 của Thương vụ Việt Nam tại UAE cho thấy, thị trường vẫn duy trì trạng thái ổn định, với chỉ số PMI (chỉ số nhà quản trị mua hàng) trên 50 điểm.

Đáng chú ý, UAE đã kích hoạt kế hoạch dự trữ lương thực quốc gia từ 4-6 tháng, kéo theo nhu cầu lớn đối với hàng nhập khẩu, đặc biệt là thực phẩm chế biến, trái cây sấy, hạt khô và sản phẩm đóng hộp. Đây là những nhóm hàng mà Việt Nam có nhiều lợi thế khi xuất khẩu sang Trung Đông.

Trong bối cảnh một số tuyến vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, các tập đoàn bán lẻ lớn như Lulu hay Al Maya tăng cường nhập khẩu bằng đường hàng không để đảm bảo nguồn cung.

Thương vụ Việt Nam tại UAE đánh giá, điều này mở thêm cơ hội cho xuất khẩu sang Trung Đông, nhất là với các mặt hàng có chất lượng cao và khả năng đáp ứng nhanh.

Xuất khẩu sang Trung Đông mở rộng nhưng buộc nâng chuẩn và giảm phụ thuộc

Không chỉ là thị trường tiêu thụ, UAE đang trở thành trung tâm trung chuyển khi xuất khẩu sang Trung Đông.

Với hệ thống logistics hiện đại và mạng lưới bán lẻ phủ hơn 20 quốc gia, các tập đoàn như Lulu giúp hàng Việt tiếp cận sâu hơn vào toàn bộ khu vực vùng Vịnh.

Đáng chú ý, Hiệp định CEPA giữa Việt Nam và UAE có hiệu lực từ ngày 3/2/2026 đang tạo cú hích lớn khi nhiều mặt hàng được hưởng thuế suất 0% ngay lập tức.

Theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, lợi thế này giúp hàng Việt có giá cạnh tranh hơn ít nhất 5% so với các đối thủ chưa có FTA, qua đó gia tăng sức bật cho xuất khẩu sang Trung Đông.

Song song với cơ hội là yêu cầu ngày càng khắt khe. Ông Trần Ngọc Tú - Giám đốc Hợp tác xã Thương mại dịch vụ nông nghiệp Trảng Bom (xã Bàu Hàm, tỉnh Đồng Nai) cho biết, đơn vị đã chuyển sang sản xuất theo chuỗi liên kết chất lượng cao, kiểm soát chặt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngay từ đầu vào.

Theo ông Tú, nếu không đáp ứng tiêu chuẩn, HTX không chỉ mất giá mà còn có nguy cơ đánh mất thị trường xuất khẩu sang Trung Đông trong dài hạn.

Cũng theo ông Tú, xuất khẩu chuối hiện vẫn phụ thuộc khoảng 80% vào thị trường Trung Quốc, tiềm ẩn nhiều rủi ro khi chính sách thay đổi.

Vì vậy, việc đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Đông được xác định là hướng đi quan trọng để đa dạng hóa thị trường. “Đồng thời, HTX vẫn duy trì các thị trường khó tính như khác Nhật Bản, Hàn Quốc và EU nhằm đảm bảo tăng trưởng bền vững”, ông Tú nói.

Theo thống kê, trong quý I/2026, xuất khẩu rau quả đạt 1,53 tỷ USD, tăng 31,4% so với cùng kỳ.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), về cơ cấu thị trường xuất khẩu, tháng 3 và quý I/2026, Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực của rau quả Việt Nam. Tuy nhiên, các thị trường khác đang có phân sự hóa rõ nét. Xuất khẩu sang Mỹ, Hàn Quốc, Malaysia, Đức, Hà Lan tăng mạnh, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp đạt hiệu quả.

Việc xuất khẩu sang Trung Đông thời điểm này cũng đi kèm nhiều rủi ro như chi phí logistics tăng do giá nhiên liệu, phí bảo hiểm cao, cùng với cạnh tranh từ Ấn Độ, Ai Cập, Nam Phi. Đây là những quốc gia có lợi thế địa lý gần hơn. Ngoài ra, rủi ro thanh toán cũng cần được lưu ý khi một số đối tác có thể kéo dài thời gian thanh toán.

Tuy nhiên, Thương vụ Việt Nam tại UAE nhìn nhận, nếu kiểm soát tốt chất lượng, tận dụng ưu đãi từ CEPA và xây dựng chuỗi cung ứng bài bản, UAE có thể trở thành bàn đạp để nông sản Việt thâm nhập sâu vào toàn bộ thị trường Trung Đông trong những năm tới.

×