Cá sặc rằn miền Tây Nam bộ là cá gì, vì sao xưa nghèo chê cá này "kém sang", nay khá giả lại tôn lên hàng "đặc sản"?

Ký ức xưa vùng rừng U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang sau sáp nhập, hợp nhất) còn đậm trong lời kể của những người cố cựu, thuở vùng đất này còn hoang vu, muỗi nhiều, để tránh bị muỗi đốt, bà con mang cả thau cá đồng vào mùng, vừa làm vừa trò chuyện rôm rả.

Cảnh ngồi tách vảy cá, ướp muối trong tiếng cười nói ấy đến nay vẫn khiến bao người ấm lòng khi nhớ lại.

Trong tất cả món ngon từ cá sặc rằn, được ưa chuộng nhất vẫn là làm khô cá. Bí quyết làm khô cá sặc rằn ngon tưởng đơn giản mà đòi hỏi sự khéo léo như: Cá sặc tươi được chà sạch bằng bẹ dừa nước để da sáng, thịt mềm, không trầy xước; sau đó ướp muối vừa tay, để qua đêm rồi rửa sơ, mang phơi nắng.

Nếu làm đúng cách, thịt cá sặc rằn khô dẻo thơm, đậm vị mà không gắt mặn, không bám dầu. Nướng khô cá sặc lên, hương thơm bùi béo khiến người thưởng thức nhớ mãi.

Đến nay, nhiều gia đình vùng rừng U Minh Thượng, tỉnh An Giang vẫn giữ thói quen làm khô dự trữ trong nhà.

Khô sặc rằn được đem nướng, xé trộn gỏi xoài hay gỏi lá sầu đâu chấm mắm me, những món dân dã mà đãi khách ấm cúng, đậm tình quê.

Từ con cá đồng quen thuộc, người dân xã Vĩnh Hòa, tỉnh An Giang (thị xã Tân Châu trước đây) khéo léo dựng nên thương hiệu khô sặc rằn có tiếng, được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ trước đây) chứng nhận nhãn hiệu tập thể.

Cơ sở làm khô Kênh Sáu của bà Phạm Cẩm Chi là một trong những địa chỉ giữ nghề và nâng tầm sản phẩm.

“Mỗi năm, nhà tôi làm 2 tấn khô cá các loại. Tôi làm ít nhưng khô cá phải ngon, sạch và an toàn mới giữ được khách. Cá sặc rằn được chuộng nhờ vị bùi béo, thơm dai. Muốn khô cá sặc rằn ngon phải chờ mùa tát đìa cuối năm khi cá đồng mập, thịt chắc mới đem xẻ, phơi”, bà Chi chia sẻ.

Theo bà Chi, bí quyết làm khô cá ngon chỉ gói gọn trong cá tươi, muối và nước mắm, nhưng phải có tay nghề, cân đối gia vị chuẩn để khô không quá mặn cũng không lạt.

Với khô cá một nắng chỉ phơi một lần rồi hút chân không, trữ lạnh là giữ được vị ngọt của cá đồng.

Bình quân 4kg cá đồng tươi mới được 1kg khô. Khô cá sặc rằn giá 400.000 - 450.000 đồng/kg và luôn cháy hàng dịp lễ, tết.

Từ món ăn đạm bạc phơi trước sân nhà, trữ để ăn thời giáp hạt, khô sặc rằn nay vươn xa.

Người dân nâng tầm khô cá sặc rằn thành sản phẩm hàng hóa, góp mặt ở chợ quê, siêu thị, thành phố, theo chân du khách làm quà biếu khắp nơi.

Vẫn là con cá đồng, cá ruộng ấy, vẫn vị mặn mòi của nắng gió phương Nam, nhưng nay khô cá sặc rằn được khoác nhãn hiệu OCOP, trở thành “sứ giả ẩm thực” quê nhà.

Ngày nay, không chỉ Vĩnh Hòa, nhiều địa phương của tỉnh An Giang như Thạnh Hưng, An Biên, Vĩnh Phong cũng tham gia chương trình OCOP, đưa khô cá sặc rằn lên kệ đặc sản với bao bì đẹp, truy xuất nguồn gốc đầy đủ.

Nhờ đó, khô sặc rằn của tỉnh An Giang (gồm địa phận tỉnh Kiên Giang trước đây) có mặt cả trên sàn thương mại điện tử, đi đến các tỉnh, thành phố lớn.

Món ăn tưởng chừng bình dị nay trở thành niềm tự hào quê hương, vừa giữ hồn cốt đồng đất vừa nâng cao thu nhập cho bao hộ dân gắn bó với nghề truyền thống.

×