Ách tắc cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ: Điểm nghẽn quy hoạch làm chậm nhịp thị trường TP.HCM

Thị trường bất động sản TP.HCM bước sang năm 2026 với kỳ vọng cải thiện thanh khoản sau giai đoạn trầm lắng. Tuy nhiên, một vướng mắc mang tính hành chính đang nổi lên khi hàng loạt hồ sơ xin cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ bị chậm xử lý hoặc không được tiếp nhận tại nhiều xã, phường.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, đơn vị này đã nhận được nhiều phản ánh từ người dân về việc hồ sơ xin cấp phép bị “treo” kéo dài. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc các địa phương thiếu quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, chưa có thiết kế đô thị hoặc quy chế quản lý kiến trúc, trong khi một số quy định cũ đã hết hiệu lực từ cuối năm 2021.

Hiện nay, việc cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ phải căn cứ vào quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 và các quy định của Luật Xây dựng. Đối với khu vực đô thị, điều kiện tiên quyết là phải phù hợp với quy hoạch chi tiết hoặc quy chế quản lý kiến trúc đã được phê duyệt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều khu vực tại TP.HCM chưa đáp ứng được yêu cầu này, dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Việc cấp phép xây dựng tại TP.HCM vẫn còn nhiều vướng mắc. Ảnh: Gia Linh

Một số nơi vẫn linh hoạt sử dụng quy hoạch cũ để giải quyết hồ sơ, trong khi nhiều địa phương khác lại tạm dừng tiếp nhận do lo ngại thiếu cơ sở pháp lý. Sự thiếu đồng bộ này khiến quá trình cấp phép bị gián đoạn, gây ách tắc cho người dân có nhu cầu xây dựng nhà ở.

Trên thực tế, phân khúc nhà ở riêng lẻ, đặc biệt là nhà phố và nhà xây dựng trên đất thổ cư chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng nguồn cung nhà ở tại TP.HCM, nhất là ở các khu vực vùng ven. Việc chậm cấp phép không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người dân mà còn làm giảm nguồn cung sản phẩm ra thị trường.

Các chuyên gia bất động sản cho rằng, khi nguồn cung nhà ở nhỏ lẻ bị hạn chế, áp lực sẽ dồn lên phân khúc căn hộ, vốn đã khan hiếm trong thời gian qua. Điều này có thể góp phần đẩy giá nhà tiếp tục neo cao, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu ở thực lớn.

Bên cạnh đó, tình trạng ách tắc thủ tục cũng khiến dòng tiền đầu tư cá nhân bị “đóng băng”, làm giảm tính thanh khoản của thị trường. Không ít trường hợp người dân đã mua đất nhưng không thể xây dựng, dẫn đến tâm lý e ngại khi tham gia thị trường trong giai đoạn hiện nay.

Trước những vướng mắc trên, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết UBND TP đã cho phép tiếp tục sử dụng các quy hoạch hiện có cho đến khi được thay thế, dự kiến trước năm 2027. Điều này đồng nghĩa các địa phương vẫn có thể căn cứ vào quy hoạch hiện hữu để xem xét cấp phép xây dựng, thay vì tạm dừng hồ sơ.

Để tháo gỡ khó khăn, Sở đề nghị các xã, phường rà soát toàn bộ hệ thống quy hoạch trên địa bàn, bao gồm quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và quy chế quản lý kiến trúc. Các vướng mắc phát sinh cần được tổng hợp, báo cáo để thành phố có hướng xử lý thống nhất.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của địa phương trong việc giải quyết hồ sơ. Trường hợp không báo cáo hoặc để xảy ra khiếu kiện liên quan đến cấp phép xây dựng, chính quyền cơ sở sẽ phải chịu trách nhiệm.

Trong bối cảnh TP.HCM đang đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển đô thị và tăng nguồn cung nhà ở, việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về quy hoạch và thủ tục cấp phép được xem là yếu tố then chốt. Nếu không sớm xử lý dứt điểm, những vướng mắc này có thể tiếp tục kéo dài, làm chậm nhịp phục hồi của thị trường bất động sản trong thời gian tới.

×