Bắc Ninh: Đưa trái nhàu miền Nam thành sản phẩm OCOP trên đất chiêm trũng

Chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) tại Bắc Ninh đang từng ngày khẳng định vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân. Trong đó, câu chuyện của Hợp tác xã Thương mại và Dịch vụ Hán Thị tại xã Trung Kênh là minh chứng sinh động cho sức lan tỏa của chương trình, khi một sản phẩm "xa lạ" như trái nhàu đã được thuần hóa thành công và phát triển thành sản phẩm OCOP tiêu biểu.

Từ nỗi đau bệnh tật đến cơ duyên với trái nhàu

Chị Hán Thị Luyến, sinh năm 1979 tại thôn Thanh Lâm, xã Trung Kênh, từ nhỏ đã gắn bó với nghề nông trên vùng đất chiêm trũng. Những ngày tháng lam lũ trên ruộng sâu, phụ thuộc vào thời tiết đã làm sức khỏe của chị dần suy giảm. Bệnh thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống khiến việc đi lại trở thành thử thách lớn, đến mức chị từng nghĩ mình sẽ phải chấp nhận sống trong bất lực.

Chuyển biến đến khi một người quen giới thiệu chị về nước cốt nhàu - sản phẩm thiên nhiên hỗ trợ xương khớp. Ban đầu chỉ coi đó như hy vọng nhỏ nhoi, nhưng càng tìm hiểu, chị càng nhận ra trái nhàu có nhiều dược tính quý giá: hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, giảm đau nhức xương khớp.

Sau thời gian sử dụng, sức khỏe của chị cải thiện rõ rệt. Những cơn đau dai dẳng giảm hẳn, việc đi lại trở nên dễ dàng hơn. Chính sự thay đổi từ cơ thể mình đã thôi thúc chị Luyến suy nghĩ: "Nếu mình được giảm đau, tại sao không chia sẻ công dụng này đến những người cũng đang khổ sở vì bệnh xương khớp?"

Câu hỏi ấy đã trở thành động lực mạnh mẽ, đưa chị đến quyết định táo bạo: đưa cây nhàu về trồng tại quê hương Bắc Ninh, dù đây là loài cây vốn chỉ phù hợp với khí hậu miền Nam.

Hành trình thuần hóa cây nhàu trên đất Bắc

Năm 2019 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời chị Luyến. Sau khi tìm hiểu kỹ lưỡng và lặn lội vào Vũng Tàu để học hỏi kinh nghiệm từ các cơ sở sản xuất nhàu xuất khẩu, chị quyết định mang những cây nhàu đầu tiên về trồng tại Trung Kênh.

Thử thách đến ngay từ mùa đông đầu tiên. Khí hậu lạnh giá của Bắc Ninh, với những đợt gió mùa khắc nghiệt, đã khiến nhiều cây héo rũi, thậm chí chết khô. Nhìn vườn nhàu tàn lụi, chị không khỏi chạnh lòng, nhưng không chọn cách bỏ cuộc. Thay vào đó, chị coi đó là bài học đầu tiên để điều chỉnh phương pháp canh tác.

Cơ duyên đưa chị gặp GS.TS Phạm Thị Lý - chuyên gia có hơn 30 năm nghiên cứu về cây nhàu. Từ bà, chị học được kỹ thuật chọn giống phù hợp, xử lý đất, che phủ bảo vệ cây qua mùa đông, chăm sóc trong giai đoạn ra hoa và kết trái. Những kiến thức khoa học này trở thành nền tảng giúp chị điều chỉnh quy trình canh tác cho phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương.

Từng ngày trôi qua, vườn nhàu dần hồi sinh. Lá xanh trở lại, thân cây cứng cáp, rồi bắt đầu ra trái. Ngày hái những quả nhàu đầu tiên, chị Luyến đã rơi nước mắt - đó là giọt nước mắt hạnh phúc sau bao lần gieo hy vọng và nếm thất bại.

Không dừng lại ở thành công cá nhân, chị mở rộng diện tích trồng, vận động chị em phụ nữ trong thôn cùng tham gia. Nhiều ruộng lúa kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang trồng nhàu, mang lại thu nhập ổn định hơn cho người dân.

Năm 2022, chị thành lập Hợp tác xã Thương mại và Dịch vụ Hán Thị, chính thức đưa các sản phẩm từ nhàu vào sản xuất quy mô. Từ nước cốt, trà túi lọc, rượu nhàu đến quả nhàu sấy khô... các sản phẩm của HTX dần được thị trường nhiều tỉnh đón nhận, trở thành nguồn thu ổn định cho các thành viên.

Tuy nhiên, tầm nhìn của chị không chỉ dừng ở việc bán được hàng, mà còn muốn đưa trái nhàu trở thành thương hiệu đặc trưng của địa phương. Và Chương trình OCOP chính là "đòn bẩy" để biến ước mơ đó thành hiện thực.

"Cú hích" biến trái nhàu thành thương hiệu vùng chiêm trũng

Năm 2024, khi tiếp cận Chương trình OCOP, chị Luyến nhận ra đây là cơ hội lớn để sản phẩm của mình vươn xa hơn. OCOP không chỉ đánh giá về chất lượng sản phẩm mà còn hỗ trợ toàn diện: chuẩn hóa quy trình sản xuất, thiết kế bao bì và nhãn mác chuyên nghiệp, hỗ trợ xúc tiến thương mại, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường trong và ngoài tỉnh.

Sau gần 6 năm gắn bó với cây nhàu và 3 năm xây dựng HTX, chị Luyến quyết định đưa 4 sản phẩm chủ lực của Hợp tác xã Hán Thị tham gia đánh giá OCOP tỉnh Bắc Ninh năm 2025. Với chị, mục tiêu rất rõ rang đó là mong đưa công dụng của trái nhàu đến nhiều người hơn, để ai đau bệnh cũng có thêm cơ hội cải thiện sức khỏe như tôi đã từng trải qua.

Huyện Lương Tài trước đây vốn là địa phương có phong trào OCOP phát triển mạnh mẽ. Nhờ nền tảng này đã tạo điều kiện thuận lợi cho các sản phẩm mới như trái nhàu phát triển: dễ dàng tiếp cận quy trình chuẩn hóa, được hỗ trợ truyền thông và xây dựng thương hiệu hiệu quả.

Câu chuyện của HTX Hán Thị là minh chứng cho sự thành công của Chương trình OCOP tại Bắc Ninh trong việc khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Từ một ý tưởng "liều lĩnh" khi đưa cây trồng miền Nam về vùng chiêm trũng phương Bắc, chị Luyến đã tạo ra sản phẩm đặc thù, góp phần làm đa dạng hóa sản phẩm OCOP của tỉnh.

Hành trình của chị Hán Thị Luyến không ồn ào nhưng đầy dấu ấn: từ nỗi đau bệnh tật đến quyết tâm học hỏi, từ những gốc cây khô héo giữa mùa đông đến sản phẩm tinh chế đạt chuẩn OCOP. Từ ý nghĩ nhỏ nhoi về việc giảm đau cho bản thân đến khát vọng mang lại sức khỏe và thu nhập cho nhiều người.

Con đường phía trước vẫn còn dài, nhưng những gì HTX Hán Thị đã làm được đã góp phần làm phong phú thêm bức tranh OCOP của Bắc Ninh, đồng thời mở ra hướng đi mới cho vùng chiêm trũng Trung Kênh - nơi trước đây ít ai nghĩ có thể gắn với một sản phẩm đặc thù như trái nhàu.

Đây chính là minh chứng cho định hướng đúng đắn của tỉnh Bắc Ninh trong triển khai Chương trình OCOP: không chỉ phát triển các sản phẩm truyền thống mà còn khuyến khích đổi mới, sáng tạo, ứng dụng khoa học để tạo ra những sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao thu nhập bền vững cho người dân.

×