Bài dự thi "Việt Nam trong tôi": Giữ một niềm riêng về đất Việt

Tôi không sinh ra giữa những đợt sóng bom gió đạn, cũng may mắn không đi qua thời đất nước chia đôi. Nhưng gần bốn mươi năm sống trên mảnh đất hình chữ S thân thương, cùng gần mười năm làm việc cho công ty nước ngoài, đi du học, rồi sau đó về giảng dạy, tôi dần thấm thía rằng có một kiểu yêu nước lặng thầm như một mạch nước ngầm - không thấy được bằng mắt, không đo đếm được bằng lời, nhưng âm ỉ chảy trong từng việc nhỏ mỗi ngày, nuôi lớn ý thức, giữ lại cốt cách. Đó chính là thứ đã nâng đỡ, dìu dắt và gạn lọc tôi qua từng lựa chọn trong đời, để dù có đi đâu, làm gì, tôi vẫn biết nơi bản thân thuộc về.

Tôi đã từng đứng giữa những quảng trường lộng gió ở châu Âu, lặng lẽ ngắm các toà nhà cổ kính nhuốm nắng chiều, từng đặt chân đến Sydney vào tháng Ba nơi mùa thu đến muộn hơn quê nhà một nhịp, và từng lang thang giữa những dòng người vội vã ở New York, nơi nhịp tim dường như phải tăng tốc để không bị bỏ lại. Tôi đã đi, đã sống, đã lắng nghe những đối thoại toàn cầu về thị trường, về khởi nghiệp, về cuộc đua vị thế trong kỷ nguyên số. Nhưng càng đi xa, tôi lại càng nhận ra rằng thước đo sự hùng cường của một đất nước chính là độ sâu lặng trong lòng tin của người dân vào ngày mai.

Một sinh viên người Myanmar đã từng kể với tôi về cuộc nội chiến ở một số khu vực tại đất nước em với tiếng súng mỗi đêm, về những chuyến xe không bao giờ biết có trở về. Em bảo có những ngày mạng internet bị cắt, lương thực khan hiếm, nhưng đau đớn nhất vẫn là cảm giác không thể đoán được ngày mai.

Tôi nghe kể về những đêm bất an tại một quốc gia Đông Âu nơi tiếng còi báo động vang lên từng khiến cả thành phố thảng thốt. Chuyện đó không phải là dĩ vãng chiến tranh mà là Ukraine những ngày bom rơi đạn nổ, khi người dân phải sơ tán xuống tàu điện ngầm như hầm trú ẩn.

Và chính những điều đó khiến tôi biết ơn vì là một người Việt Nam - với hình ảnh của một quốc gia mà sự an toàn và ổn định là điều được ưu tiên trên tất thảy.

Là giảng viên dạy Khởi nghiệp, tôi thường bắt đầu bài giảng bằng những câu chuyện thời sự, ví như startup gọi vốn triệu đô, chuyển đổi số, AI thay đổi hành vi người tiêu dùng. Nhưng xen giữa những dòng chảy ấy, tôi luôn giữ lại một câu hỏi giản dị: “Em mong làm giàu hay kiến tạo giá trị từ chính mảnh đất mình lớn lên?” Bởi một quốc gia vững mạnh không chỉ đo bằng GDP, mà bằng nội lực con người, nhất là những con người biết rõ mình từ đâu tới, đang ở đâu, và muốn đi đâu cùng dân tộc này.

Tôi từng đứng trong rừng người giữa lễ diễu binh ngày 30/4 năm nay. Giữa nắng gắt Sài Gòn đầu hè, giữa những bước chân nhịp nhàng của các chiến sĩ, tôi cảm nhận được niềm tự hào khi từ một đất nước từng đổ máu gìn giữ độc lập, đến một quốc gia nay tự tin sánh vai trên bàn cờ thế giới. Tôi lặng lẽ đặt tay lên ngực khi Quốc ca vang lên cùng một tình yêu thiêng liêng dành cho tổ quốc trong tim mình.

Và chỉ chưa đầy ba tháng sau, tôi lại có mặt trong buổi lễ dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ ngày 27/7. Giữa nơi yên nghỉ của hơn 14.000 anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hi sinh qua các cuộc kháng chiến tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh, tôi xúc động vô cùng khi thấy các em sinh viên mặc áo sơ mi trắng đặt nhành hoa trước những phần mộ vô danh. Không ai biết tên người nằm đó. Nhưng đất nước vẫn nhớ. Cái nhớ sâu như đất, dai như sợi chỉ buộc hồn dân tộc suốt hàng trăm năm.

Tôi đã đi qua gần ba mươi quốc gia, có khi mặc vest giữa hội trường châu Âu, có khi khoác áo dài đứng giữa khu vườn đại học Úc. Mỗi lần đi, tôi luôn gói theo một bộ áo dài như thể cất một phần Việt Nam vào hành lý, như một cách để nhắc nhớ mình rằng mình không đến từ một nền văn hóa nhạt nhòa.

Tôi từng chứng kiến sinh viên Việt Nam cầm quốc kỳ nhận bằng ở Nhật, từng nghe một học trò nói trong buổi bảo vệ đồ án: “Em chỉ muốn làm một sản phẩm khiến người nước ngoài biết tới Việt Nam không chỉ vì phở và chiến tranh". Những câu nói ấy tưởng chừng bình thường nhưng đối với tôi là những đốm lửa âm ỉ đang nhóm lên một Việt Nam phiên bản mới: bình tĩnh hơn, bản lĩnh hơn, và đủ sức mời gọi cả thế giới cùng đồng hành.

Với các nhà đầu tư nước ngoài mà tôi từng gặp, điều họ hỏi không chỉ là ưu đãi thuế, mặt bằng hay lao động giá rẻ. Điều khiến họ gật đầu là một Việt Nam yên ổn giữa một thế giới nhiều biến động. Là nơi sáng sớm có thể nghe tiếng rao bánh mì, trưa nắng có thể chợp mắt yên bình, và tối có thể nắm tay đi bộ dọc bờ sông mà không sợ bị làm phiền. Trong một bữa tiệc networking ở châu Âu, một nhà đầu tư từng nói với tôi: “Tôi chọn Việt Nam không phải vì tăng trưởng hai chữ số mà vì tôi cảm thấy an tâm.”

Việt Nam trong tôi chính là sự an tâm đó. Một quốc gia đang chuyển mình nhưng không đánh mất mình. Một nơi mà người dân vẫn giữ thói quen thắp nén nhang khi ra ngõ đầu năm, vẫn sẵn sàng đứng dậy nhường ghế xe buýt, và vẫn gọi nhau bằng tiếng “đồng bào” - nghe mà thấy gần gũi đến lạ.

Là người dạy và làm kinh tế, tôi hiểu rằng không có một thị trường nào đủ hấp dẫn nếu thiếu niềm tin. Và không có niềm tin nào vững chắc nếu không có nền tảng văn hóa và giá trị con người. Tôi thấy niềm tin đó mỗi khi sinh viên của tôi từ bỏ giấc mơ xuất ngoại để về làm việc tại quê nhà. Tôi thấy nó trong những dự án nhỏ, khi một nhóm bạn trẻ mở mô hình du lịch nông thôn ở Long An, hay làm nông nghiệp hữu cơ ở Đắk Lắk. Họ không nói nhiều về lòng yêu nước. Nhưng họ sống như thể đã ký một cam kết thầm lặng với đất nước này.

Việt Nam trong tôi không phải một bản vẽ hoàn hảo. Nhưng nó là bản vẽ đang sống, đang được tô thêm mỗi ngày bởi những bàn tay cần mẫn. Những người không chờ ai vẽ giùm mình một giấc mơ. Mà tự mình dựng lấy bằng bút vẽ là ý chí và khung tranh là lòng tin vào dân tộc.

Tôi, một người đàn ông trung niên, không còn mơ thành danh thiên hạ. Tôi chỉ mong mỗi sáng được đứng lớp, mỗi chiều dạy thêm một điều cho sinh viên, và mỗi lần đi xa vẫn biết mình còn gốc rễ. Mỗi khi nhìn áo dài phẳng phiu nằm trong vali, tôi thấy lòng mình cũng đang phẳng lặng như thể dù đi đâu tôi cũng mang theo một phần đất nước mình. Một phần hiểu và thương. Một phần tự hào và kiêu hãnh.

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, Báo NTNN/Điện tử Dân Việt tổ chức cuộc thi viết Việt Nam trong tôi, nhằm tạo một bức tranh đa sắc về hành trình 80 năm của đất nước – từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến một Việt Nam hòa bình, vươn mình mạnh mẽ hôm nay.

Xem Thể lệ cuộc thi tại đây.

×