Bộ NNMT, Ủy ban của Quốc hội ký kết chương trình phối hợp tháo gỡ các nút thắt pháp lý tài nguyên, môi trường

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải dự và chủ trì lễ ký kết.

Cùng dự có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành và đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ.

Về phía Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội có các Phó Chủ nhiệm.

Tháo gỡ triệt để các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn lực tài nguyên, môi trường

Phát biểu tại buổi lễ, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải nhận định: Việc ký kết văn bản hợp tác giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Ủy ban Khoa học, công nghệ và Môi trường của Quốc hội hôm nay giúp hai cơ quan ban hành được những chính sách chất lượng, tháo gỡ triệt để các nút thắt pháp lý, khơi thông nguồn lực tài nguyên, môi trường để thúc đẩy đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, theo tinh thần mới về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật chỉ quy định mang tính chủ trương, định hướng, không quy định quá chi tiết. Phần quy định chi tiết sẽ giao cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành ban hành dưới dạng Nghị định, Thông tư để đảm bảo tính linh hoạt, kịp thời sửa đổi phù hợp với thực tiễn, tránh quy trình sửa luật phức tạp và kéo dài.

Để thích ứng với tư duy này, Thường trực Ủy ban đề xuất 4 nhóm giải pháp phối hợp. Thứ nhất, cần phối hợp chặt chẽ từ sớm, từ xa: Rút kinh nghiệm từ các kỳ họp trước, Bộ Tài nguyên và Môi trường cần phối hợp với Thường trực Ủy ban ngay từ những bước đầu soạn thảo. Tránh tình trạng trước đây khi Bộ hoàn thiện xong, xin ý kiến Chính phủ rồi mới chuyển sang thì Ủy ban không còn đủ thời gian thẩm tra, thảo luận kỹ. Khi hai cơ quan thống nhất sớm, trình ra Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội sẽ đạt sự đồng thuận cao, quy trình biểu quyết bấm nút sẽ thuận lợi.

Thứ 2 là tiếp thu thực tiễn từ các đợt khảo sát: Vừa qua, Ủy ban đã tổ chức các đoàn khảo sát tại các tập đoàn, tổng công ty lớn (EVN, PVN, Tập đoàn Hóa chất, Dệt may...) và các địa phương như Ninh Bình, sắp tới là Phú Thọ. Đề nghị Bộ căn cứ vào các ý kiến kiến nghị hợp lý từ thực địa để trực tiếp chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo.

Thứ 3 là rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật: Đề nghị Bộ chủ động rà soát, bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo với các luật khác như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng... Cần ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác rà soát. Nếu có nội dung chồng chéo, có thể đề xuất sửa đổi song song các luật liên quan hoặc tích hợp quy định đặc thù vào ngay trong văn bản luật này để đảm bảo luật ban hành là áp dụng được ngay.

Trong quá trình góp ý, hiến kế xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và Môi trường của Quốc hội lưu ý cần phải bám sát định hướng tổng kết Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/06/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Đối với Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, các đơn vị phải thể chế hóa kịp thời các nội dung của Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 (đặc biệt là các vấn đề quy hoạch không gian biển, kinh tế biển, khai thác khoáng sản và tài nguyên nước mà các địa phương đang rất quan tâm).

Về phương án sửa đổi Luật, bà Nguyễn Thanh Hải cho rằng: Chúng ta cũng phải chuẩn bị phương án sửa đổi toàn diện thay vì chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều. Dù lựa chọn phương án nào, đề nghị hai bên quyết tâm cao, học tập mô hình xây dựng Luật Thủ đô vừa qua: áp dụng quy trình rút gọn, sửa đổi toàn diện nhưng tiến độ rất nhanh để kịp thông qua vào kỳ họp tháng 10.

Khi chuyển dịch sang tư duy "Luật chỉ quy định khung", nhiệm vụ giám sát việc ban hành văn bản dưới luật (Nghị định, Thông tư) cũng rất quan trọng. Rút kinh nghiệm, bài học từ thực tiễn ban hành văn bản trước đây như Nghị định 46 về an toàn thực phẩm cho thấy do cơ quan chủ trì không phối hợp chặt chẽ từ sớm với cơ quan giám sát của Quốc hội, dẫn đến khi ban hành gặp khó khăn trong thực thi.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý, sửa đổi tổng cộng 16 - 17 Luật chuyên ngành trong một năm

Đồng quan điểm với Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định: Hiện nay đang là giai đoạn đầu nhiệm kỳ của cả Quốc hội và Chính phủ, việc 2 cơ quan triển khai ký kết phối hợp ngay tại thời điểm này là hết sức cần thiết.

Tính đến nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai chương trình phối hợp với 17 đơn vị, cơ quan đầu khối, trong đó có hai cơ quan thuộc khối Chính phủ, Bộ Công an và một cơ quan thuộc khối Quốc hội. Đây là một khối lượng công việc rất lớn nhằm cụ thể hóa và bổ sung vào chương trình ký kết chung.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, theo kế hoạch, trong năm nay, Bộ phải chủ trì sửa đổi 3 luật lớn, bao gồm: Luật Bảo vệ môi trường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; Luật Đất đai.

Vừa qua, Bộ đã rà soát và cắt giảm quyết liệt các thủ tục hành chính (TTHC), hiện tỷ lệ TTHC giữ lại ở cấp Bộ chỉ còn khoảng 25% so với tổng số thủ tục của các cấp trị sự quản lý nhà nước. Đây là một con số giảm sâu rất lớn so với tỷ lệ hơn 60% - 70% trước đây.

Tuy nhiên, việc cắt giảm thẩm quyền đồng nghĩa với việc các quy định cũ trong luật không còn phù hợp. Do đó, trong năm nay Bộ phải tiếp tục sửa đổi 13 luật phụ thuộc để điều chỉnh lại thẩm quyền, đồng thời tiến hành phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ cho cấp tỉnh và cấp xã. Chúng tôi đã chỉ đạo các địa phương rà soát, nếu thấy thủ tục nào được phân cấp về nhưng không cần thiết thì kiên quyết cắt bỏ.

“Tính ra Bộ phải xử lý sửa đổi tổng cộng 16 - 17 Luật chuyên ngành (bao gồm 3 luật gốc và 13 luật liên quan). Chưa có một Bộ ngành nào có số lượng luật chuyên ngành phải sửa đổi lớn như vậy trong một năm, đó là chưa kể các luật chung. Bên cạnh đó, khối lượng văn bản dưới luật cũng cực kỳ đồ sộ khi phải sửa đổi, bổ sung khoảng từ 47 đến hơn 60 thông tư, cùng hàng loạt các nghị định, văn bản hướng dẫn liên quan”, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói thêm.

Cũng theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, trong quá trình xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, các cơ quan cần lưu ý đến các vấn đề về tiêu chuẩn phát thải trong Luật Bảo vệ môi trường. Liên quan đến vấn đề phát thải khí nhà kính, hiện có 7 loại khí được quy đổi ra tương đương CO₂ tính theo đơn vị tấn/ngày, tấn/vụ, hay tấn/ha..., chúng ta liên tục nhắc đến mục tiêu "phát thải thấp". Tuy nhiên, cái khó hiện nay là chưa có điểm phát thải chuẩn (baseline) để làm căn cứ so sánh.

Dẫn chứng thực tế tại Hà Nội, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, tới đây, khi triển khai tổng kết và thực hiện Kết luận 24, Nghị quyết 24 của Trung ương về môi trường tại các đô thị lớn, chúng ta bắt buộc phải xác định được: Điểm phát thải chuẩn của một đô thị như Hà Nội là bao nhiêu tấn CO₂/ngày? Phải có con số chuẩn đó thì mới định lượng được: dưới mức đó là "thấp", còn trên mức đó là ngưỡng cảnh báo (báo động vàng, báo động đỏ giống như cảnh báo cháy rừng).

Hiện nay chúng ta chưa tính toán được ngưỡng chấp nhận này. Đây là bài toán rất hóc búa mà Cục Kiểm soát ô nhiễm môi trường đang rất trăn trở, trong khi quỹ thời gian chuẩn bị chỉ còn khoảng 6 tháng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội ký kết phối hợp tập trung vào 6 nội dung trọng tâm:

Thứ nhất: Xây dựng, thẩm tra các dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các nội dung khác liên quan đến các lĩnh vực: nông nghiệp; lâm nghiệp; diêm nghiệp; thủy sản; thủy lợi; phòng chống thiên tai; phát triển nông thôn; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản, địa chất; môi trường; khí tượng thủy văn; biến đổi khí hậu; đo đạc và bản đồ; quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo; viễn thám (sau đây gọi chung là nông nghiệp, môi trường, tài nguyên), nhất là các nội dung nằm trong Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và Chương trình lập pháp hằng năm. Hai cơ quan tăng cường phối hợp từ sớm ngay từ giai đoạn đề xuất chính sách và xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng luật, tập trung đánh giá tác động đa chiều (kinh tế, môi trường, xã hội, chuyển đổi số...).

Thứ 2: Triển khai các hoạt động giám sát việc triển khai thực hiện các luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; giám sát việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành các luật, pháp lệnh, nghị quyết; giám sát việc thực hiện kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, tài nguyên; giám sát việc triển khai các chương trình trọng điểm về an ninh nguồn nước, chống sạt lở Đồng bằng sông Cửu Long, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, việc thực hiện các cam kết quốc tế (COP26, SDGs, sông Mêkông...).

Thứ 3: Xây dựng, trình cấp có thẩm quyền các đề án, dự án, chương trình quan trọng cấp quốc gia, tham mưu Quốc hội quyết định những vấn đề quan trọng trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, tài nguyên. Hỗ trợ, triển khai các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, các đề tài, đề án, hoạt động nghiên cứu, đề xuất sáng kiến xây dựng chính sách, pháp luật thuộc lĩnh vực hoạt động của hai bên; các hoạt động khảo sát, hội nghị, hội thảo, hợp tác, trao đổi cán bộ, chuyên gia, tham gia các hoạt động, các nhóm nghiên cứu, các Tiểu ban của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, xây dựng cơ sở khoa học, cơ sở lý luận và thực tiễn phục vụ các hoạt động chuyên môn của hai bên.

Thứ 4: Sơ kết, tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật, đánh giá tác động chính sách và tổ chức các hoạt động phản biện, tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp đối với các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết. Nghiên cứu, xây dựng cơ chế “đặt hàng nghiên cứu” phục vụ trực tiếp cho công tác lập pháp của Quốc hội.

Thứ 5: Phối hợp, xây dựng cơ chế liên thông, chia sẻ cơ sở dữ liệu dùng chung, trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, tài nguyên và ứng dụng công nghệ hiện đại (AI, viễn thám...) để phục vụ trực tiếp cho công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Nghiên cứu, thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nhanh khi phát sinh các vấn đề khẩn cấp như thiên tai lớn, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, khủng hoảng an ninh nguồn nước, an ninh lương thực... hoặc các vấn đề cảnh báo sớm về nguy cơ suy thoái tài nguyên và ô nhiễm môi trường xuyên biên giới.

Thứ 6: Triển khai hoạt động hợp tác quốc tế, đào tạo, bồi dưỡng nhân lực và các hoạt động phối hợp cần thiết khác theo chỉ đạo của Lãnh đạo hai cơ quan bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

×