Chuyên gia bật mí cách thoát “thao túng tâm lý” khi bị tội phạm lừa đảo gọi điện

Tại Toạ đàm trực tuyến với chủ đề "Lừa đảo công nghệ cao lan rộng từ thành thị đến nông thôn: Bảo vệ người dân ra sao?" do Báo Nông thôn Ngày nay/ Dân Việt điện tử tổ chức mới đây, ông Phan Trọng Quân, Giám đốc Trung tâm đánh giá An toàn thông tin VNPT cho biết: Công nghệ càng ngày càng phát triển, sự tinh vi tội phạm mạng lại càng phát triển thêm một bậc nữa.

Vị chuyên gia này nhấn mạnh tội phạm hiện nay hoạt động rất tinh vi, “từ thu thập thông tin nạn nhân, lên kịch bản khai thác, khi lừa đảo, dòng tiền được xử lý như nào cũng được tính toán tinh vi nên luồng rửa tiền rất phức tạp”.

Vị chuyên gia đến từ VNPT cho rằng, hiện các vụ lừa đảo hiện nay không phải đơn tuyến như trước đây mà xây dựng theo đội hình, chia thành các nhóm, làm nhiệm vụ khác nhau.

Các đối tượng cũng sử dụng các chính sách của Nhà nước để lừa đảo như nộp thuế, hoá đơn, giao nhận hàng và đặc biệt là trích xuất vi phạm giao tông.

Theo ông Quân, thời gian vừa qua, Trung tâm An toàn Thông tin thuộc Tập đoàn VNPT là đơn vị trực tiếp phối hợp với cơ quan chức năng của Bộ Công an điều tra, truy vết tội phạm mạng. 

“Bản thân tôi, cũng trực tiếp tham gia điều tra các vụ lừa đảo đối với người dùng hiện nay, nhận thấy hai khía cạnh, góc nhìn thế này. Thứ nhất, đảm bảo tránh việc gian lận hay tránh phần rủi ro liên quan, đặc biệt cho người dân, người ở nông thôn hoặc người lớn tuổi, có hai khía cạnh.

Khía cạnh từ hệ thống cơ quan quản lý nhà nước. Hiện các hệ thống giao dịch bây giờ bắt đầu đã định danh theo căn cước cá nhân rồi. Dòng tiền giao dịch trên 10 triệu đồng bắt đầu đã định danh. Hiện tại bây giờ, đối với giao dịch ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước cũng đang yêu cầu tất cả giao dịch đều phải kết nối đến cơ sở dữ liệu quốc gia để định danh 100%, tất cả các gì đó để tránh các tài khoản dạng ảo, lừa đảo trong phần mềm tài khoản”, ông Quân nói.

Theo ông Quân, các dự án lừa đảo mà Trung tâm An toàn Thông tin của VNPT thực hiện điều tra trong các vụ lừa đảo gần đây nhất của tội phạm bên Campuchia, chúng không sử dụng các tài khoản, mua các tài khoản ảo mà đứng tên người sử dụng, mua căn cước công dân, mua thông tin cá nhân người dùng và dùng các tài khoản đó tạo ra tài khoản. Về bản chất, những tài khoản đó vẫn tài khoản hợp lệ.

Về trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước cũng đã có biện pháp định danh người dùng, định danh giao dịch để đảm bảo an toàn cho khía cạnh là dịch người dùng trên phần tài chính số. Tuy nhiên, về khía cạnh về người dân, đặc biệt ở vùng nông thôn hoặc những người lớn tuổi, có ba vấn đề chúng ta cần hết sức cần phải lưu ý quan tâm.

Thứ nhất, đơn giản hóa thông điệp truyền thông đi. Tức là ở đây, đơn giản hóa thông điệp bằng cách hành động. Ví dụ, khi thực hiện chuyển tiền chẳng hạn, mình làm sao mình dừng lại một chút, mình gọi cho người đó, mình xác thực lại một lần nữa trước khi mình thực hiện chuyển tiền, nó sẽ đảm bảo an toàn hơn rất nhiều.  

Tội phạm mạng hiện nay không chỉ gửi đường link, gọi video mà còn dựa trên chính sách của Nhà nước như đóng thuế, chính sách hỗ trợ an sinh. Tại các vùng nông thôn, thành thị, đối tượng lừa đảo đọc họ tên đầy đủ, thông tin liên quan đến giao dịch tài khoản rất chính xác cho nên khi nghe cảm giác rất rất tin tưởng và bị thao túng tâm lý.

Khi thực hiện một cuộc lừa đảo, các đối tượng người ta điều tra rất kỹ về thông tin, các mối quan hệ trong gia đình này. Dữ liệu cá nhân là một dữ liệu rất quan trọng, khi mình bị lộ những thông tin cá nhân, các tội phạm lừa đảo dùng các thông tin đó để khai thác, dựa thông tin đó để làm lòng tin.

Theo ông Quân, để gọi một cuộc điện thoại video call giả dạng deepfake không đơn giản. Mặt người trên Deepfake không thể quay ngang, quay dọc, quay 360 độ như người bình thường được. Chính vì vậy, cho nên khi người dân nghe các cuộc gọi nghi ngờ giả danh công an gọi qua videocall cần để ý khuôn mặt cứng, chỉ nằm ở một chỗ không thể xoay ngang, xoay dọc để phát hiện ra đó là lừa đảo.

×