Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam Vũ Hoàng Liên: Xoá vùng "lõm sóng" ở vùng sâu vùng xa cần sự quan tâm lớn

Hiện nay, các dịch vụ viễn thông cơ bản (Internet, truyền hình cáp, điện thoại thông minh...) đã trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.

Trong Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, Tiểu dự án “Giảm nghèo thông tin” (thuộc Dự án 6) xác định việc tăng cường tiếp cận thông tin thiết yếu cho cộng đồng dân cư ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Tiểu dự án đặt mục tiêu bảo đảm 100% xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có điểm cung cấp thông tin công cộng phục vụ người dân sử dụng dịch vụ thông tin thiết yếu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) ở các khu vực này.

Tọa đàm trực tuyến: "Giảm nghèo thông tin tại vùng sâu vùng xa", do Báo Nông thôn Ngày nay/Báo điện tử Dân Việt tổ chức. Ảnh: Khổng Chí.

Tại tọa đàm trực tuyến: "Giảm nghèo thông tin ở vùng sâu vùng xa", do Báo Nông thôn Ngày nay/Báo điện tử Dân Việt tổ chức, ông Vũ Hoàng Liên - Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam đã có những chia sẻ về thực trạng của việc phủ sóng internet tại vùng sâu vùng xa, những mô hình hiệu quả.

Hướng tới xoá vùng "lõm sóng"

Trước hết nói về những khó khăn lớn nhất trong triển khai hạ tầng viễn thông ở các khu vực vùng sâu vùng xa cũng như vấn đề vùng “lõm sóng”, ông Vũ Hoàng Liên cho rằng khó khăn lớn nhất khi triển khai internet hay hạ tầng viễn thông ở vùng sâu, vùng xa chính là việc kéo cáp quang. Bởi lẽ, quá trình này đòi hỏi đường kéo dài, chi phí tốn kém, cùng với nhiều công sức và công nghệ đi kèm.

"Việc thiết lập hạ tầng viễn thông, bao gồm cả mạng cáp quang lẫn hạ tầng di động, còn gặp thách thức trong khâu bố trí các trạm phát sóng. Những yếu tố như hạ tầng cơ sở, nguồn điện, giao thông, cũng như khả năng đáp ứng các điều kiện để xây dựng, duy trì, quản lý và khai thác các trạm đều là những rào cản đáng kể", ông Liên cho biết.

Theo ông Liên, khó khăn lớn nhất khi triển khai hạ tầng viễn thông ở vùng sâu, vùng xa không chỉ nằm ở yếu tố kỹ thuật, mà còn ở bài toán hiệu quả kinh tế. Đây vốn là những khu vực còn hạn chế về điều kiện phát triển, năng lực tiêu dùng thấp, khả năng tiếp cận internet, thiết bị số và các dịch vụ đi kèm cũng rất hạn chế. Chính vì vậy, những “vùng lõm” về viễn thông thường hình thành ở các địa bàn khó khăn nhất.

Một thách thức khác là giới hạn về văn hóa, tri thức và kiến thức tại địa phương. Điều này vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả khiến người dân khó tận dụng được lợi ích của internet. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, ở những nơi chính quyền địa phương quan tâm, có chính sách đồng hành, thì khả năng xóa “vùng lõm” và tạo cơ hội cho người dân tiếp cận công nghệ, phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục, y tế… sẽ cao hơn rất nhiều.

Ông Vũ Hoàng Liên - Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam. Ảnh Khổng Chí

Hiện vẫn còn 238 thôn, bản lõm sóng, nơi đã có điện lưới quốc gia. Bộ KH&CN đã chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông khẩn trương hoàn thành cơ sở hạ tầng trước 31/8/2025 và phát sóng chậm nhất trong tuần thứ 2 tháng 9/2025.

Khi triển khai hạ tầng mạng, phủ sóng di động hay mở rộng internet đến vùng sâu vùng xa, có nhiều khó khăn lớn như địa hình, chi phí đầu tư, khả năng sinh lời.

Khi hạ tầng internet đã có, vấn đề đặt ra là làm sao để người dân có thể khai thác hiệu quả. Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam cho rằng cần nhìn từ hai góc độ.

Trước hết, về phía người dân, cần được nâng cao năng lực tiếp cận internet, hiểu rõ lợi ích thiết thực mà công nghệ mang lại. Khi thấy được thông tin hữu ích cho đời sống và công việc, bà con sẽ gắn bó, có trách nhiệm và chủ động hơn trong việc khai thác. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ về kỹ năng số, bao gồm cả vấn đề an toàn, an ninh mạng để giảm thiểu rủi ro.

Ở chiều ngược lại, các tổ chức cung cấp dịch vụ nội dung, nền tảng thương mại điện tử hay OTT phải thiết kế cách tổ chức thông tin phù hợp với nhu cầu thực sự của nông thôn, miền núi. Thông tin phải được chọn lọc, dễ tiếp cận, giao diện đơn giản, tiết kiệm chi phí. Thực tế cho thấy, khi thiếu thông tin, bà con khó phát triển; nhưng khi thông tin quá nhiều, họ lại lúng túng không biết chọn lọc thế nào.

"Do đó, rất cần một hệ thống hỗ trợ tại chỗ. Chính học sinh, sinh viên, tình nguyện viên hay thậm chí con em trong gia đình có thể trở thành cầu nối giúp người lớn tuổi tiếp cận công nghệ. Đồng thời, hệ thống tư vấn chuyên môn cũng vô cùng quan trọng: không chỉ trong thương mại điện tử hay sản xuất nông nghiệp, mà cả các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục. Chỉ khi đó, thông tin mới thực sự mang lại hiệu quả và giá trị thiết thực cho người dân", ông Liên nhấn mạnh.

Miễn cước hay tặng thiết bị để góp phần hỗ trợ giảm nghèo thông tin

Đánh giá mô hình hiệu quả trong phổ cập internet, thiết bị thông minh cho người dân vùng sâu vùng xa, ông Liên chia sẻ, thay vì để nhiều doanh nghiệp cùng đầu tư dàn trải, gây lãng phí, các nhà mạng có thể phân định khu vực cung cấp dưới sự điều phối của cơ quan quản lý nhà nước và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Cách làm này không chỉ gắn với trách nhiệm quốc gia mà còn đảm bảo hiệu quả về kinh tế – xã hội, đồng thời tránh được những tác động ngược khi cạnh tranh ở các địa bàn khó khăn.

Ông Liên nói: "Không chỉ dừng ở hạ tầng viễn thông, mô hình chia sẻ còn cần mở rộng sang các dịch vụ trực tuyến, đặc biệt là nội dung số, giải trí, thương mại điện tử. Doanh nghiệp có thể chia sẻ lợi ích gián tiếp với người dân vùng sâu, vùng xa, chẳng hạn thông qua hoạt động marketing, hỗ trợ giảm chi phí sử dụng dịch vụ, hoặc thiết kế tiện ích phù hợp với điều kiện địa phương. Những lợi ích này, dù không đo đếm ngay bằng tiền, nhưng có thể tạo ra động lực và chất lượng phát triển bền vững hơn

Quan trọng hơn, mô hình hợp tác cần kéo dài trên cả chuỗi cung ứng – từ hạ tầng viễn thông, nền tảng số, dịch vụ logistics, vận tải đến phân phối hàng hóa, thậm chí xuất nhập khẩu. Khi có sự liên kết đồng bộ, giá trị tạo ra sẽ không chỉ nằm ở khía cạnh công nghệ mà còn đem lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng dân cư vùng nông thôn, miền núi và hải đảo".

Ông Vũ Hoàng Liên cho rằng để giảm nghèo thông tin, miễn cước hay tặng thiết bị trở thành một phần chiến lược hỗ trợ cộng đồng, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Ảnh Khổng Chí.

Để giảm nghèo thông tin, miễn cước hay tặng thiết bị trở thành một phần chiến lược hỗ trợ cộng đồng, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Theo ông Liên, thực tế, ngay từ khi internet bắt đầu phổ cập tại Việt Nam, các nhà cung cấp dịch vụ đã triển khai nhiều chính sách như giảm cước, tặng thiết bị hay hỗ trợ trực tiếp cho người dân. Những biện pháp này vẫn đang được thực hiện và chắc chắn sẽ tiếp tục trong thời gian tới.

Tuy nhiên, quan trọng hơn cả không chỉ là hỗ trợ thiết bị hay hạ tầng, mà là nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ. Người dân cần hiểu rõ lợi ích thiết thực của internet và biết cách khai thác để phục vụ đời sống, sản xuất, kinh doanh. Chỉ khi tạo ra được giá trị từ việc sử dụng internet, sự hỗ trợ mới có ý nghĩa bền vững.

"Ở góc độ này, ngoài vai trò của doanh nghiệp viễn thông, các nhà cung cấp dịch vụ gián tiếp liên quan đến phát triển kinh tế, giao thương, giáo dục, y tế… cũng cần tham gia. Nhưng yếu tố then chốt vẫn là sự quan tâm của chính quyền địa phương. Khi chính quyền đồng hành, kết nối các bên cùng hỗ trợ, người dân mới thực sự được hưởng lợi và biến internet thành động lực cho phát triển kinh tế – xã hội ở vùng khó khăn", ông Vũ Hoàng Liên kì vọng.

×