Điểm tựa thông tin giúp người dân Huế chủ động trước thiên tai

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, mưa lũ, sạt lở, ngập lụt diễn ra với tần suất dày hơn, “nghèo thông tin” đang trở thành một trong những nguy cơ tiềm ẩn lớn nhất đối với cộng đồng. Khi người dân không kịp tiếp cận cảnh báo, không nắm được tình hình thực tế, mọi phương án ứng phó đều trở nên bị động.

Tại TP. Huế, nền tảng số Hue-S đang từng bước trở thành “điểm tựa thông tin”, góp phần quan trọng thu hẹp khoảng cách tiếp cận dữ liệu, giúp người dân chủ động bảo vệ mình trước thiên tai.

Không chỉ là một ứng dụng, Hue-S được xây dựng như một hạ tầng thông tin thiết yếu cho đời sống người dân. Thông qua nền tảng này, các bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo mưa lớn, thông tin xả lũ hồ chứa, mực nước các sông được cập nhật liên tục theo thời gian thực.

Những thông tin vốn trước đây chỉ xuất hiện rải rác trên nhiều kênh nay được tập trung về một nền tảng duy nhất, giúp người dân dễ tiếp cận, dễ kiểm chứng và giảm thiểu rủi ro do tin đồn, tin sai sự thật.

Bên cạnh cung cấp thông tin, Hue-S còn giúp “phổ cập kỹ năng phòng, chống thiên tai” thông qua hệ thống hướng dẫn trực quan, infographic và video ngắn. Các nội dung như cách gia cố nhà cửa, kỹ năng thoát hiểm khi nước dâng nhanh, cách xử lý sự cố điện, nước… được thiết kế ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng.

Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm “nghèo thông tin kỹ năng” – khía cạnh ít được chú ý nhưng có tác động lớn đến khả năng tự bảo vệ của người dân.

Chia sẻ về trải nghiệm thực tế, chị Nguyễn Thị Hậu (xã Quảng Điền) cho biết: “Trước đây mỗi mùa mưa lũ tôi rất lo vì không biết nước lên nhanh hay chậm. Từ khi có Hue-S, tôi mở ứng dụng là thấy được mực nước, cảnh báo hồ chứa điều tiết nước. Nhờ đó gia đình chủ động kê cao đồ đạc, không còn hoảng loạn như trước. Hue- S giúp người dân không còn bị thiếu thông tin trong những thời điểm nguy hiểm”.

Anh Trần Văn Hải, một người dân sống ở khu vực thấp trũng ở phường Phong Điền, đánh giá: “Thứ tôi sợ nhất là không biết gọi ai khi cần giúp đỡ. Trên Hue-S có nút SOS, có tổng đài hỗ trợ, nên cảm giác yên tâm hơn nhiều. Ít nhất là khi có chuyện, mình biết mình không đơn độc”.

Theo Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh TP. Huế (HueIOC), mục tiêu lớn nhất của Hue-S trong phòng, chống thiên tai là giảm nghèo thông tin cho người dân. Khi thông tin đến sớm hơn, chính xác hơn, người dân sẽ chủ động hơn. Điều này giúp giảm áp lực cho lực lượng cứu hộ và giảm thiểu thiệt hại.

Trung tâm HueIOC đóng vai trò “bộ lọc” và “trạm trung chuyển” dữ liệu. Hệ thống thu thập thông tin từ các trạm đo mưa, cảm biến mực nước, camera giám sát, sau đó phân tích và chuyển hóa thành thông tin đơn giản, dễ hiểu để hiển thị trên Hue-S. Nếu người dân không hiểu được dữ liệu chuyên môn thì cũng như không có thông tin, vì vậy HueIOC xác định phải “dịch” dữ liệu kỹ thuật thành thông tin mà người dân có thể dễ hiểu khi tiếp cận.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Huế, Hue-S không chỉ là giải pháp công nghệ, mà là công cụ thu hẹp khoảng cách thông tin giữa chính quyền và người dân. Khi người dân có thông tin sớm, họ chủ động sơ tán, bảo vệ tài sản. Đó chính là hiệu quả thực chất của chuyển đổi số trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai.

Vai trò của Hue-S còn thể hiện rõ thông qua khả năng tương tác hai chiều. Người dân không còn chỉ “nghe” mà còn “nói”. Các điểm ngập sâu, sạt lở, cây đổ, hư hỏng hạ tầng được phản ánh trực tiếp lên hệ thống kèm hình ảnh và vị trí cụ thể. Những phản ánh này giúp chính quyền có dữ liệu thực tế từ cơ sở, ra quyết định nhanh hơn và sát tình hình hơn.

Trong thực tế, nhiều người dân đã hình thành thói quen chủ động mở Hue-S trước khi ra khỏi nhà vào những ngày mưa lớn để kiểm tra tuyến đường an toàn. “Trước đây tôi cứ đi rồi mới biết đường ngập. Giờ thì xem trước trên ứng dụng, biết đường nào đi được, đường nào nên tránh”, anh Lê Văn Hoàng, một tài xế công nghệ tại TP. Huế chia sẻ.

Các chuyên gia nhận định, khi người dân được trang bị đầy đủ thông tin, họ trở thành “tuyến phòng thủ đầu tiên” trước thiên tai. Hue-S đang góp phần tạo ra sự thay đổi này tại Huế. Từ bị động trước mưa lũ, người dân đang dần chuyển sang trạng thái chủ động, tự bảo vệ và hỗ trợ lẫn nhau.

Trong thời gian tới, TP. Huế tiếp tục định hướng mở rộng, nâng cấp Hue-S, tích hợp thêm dữ liệu dự báo sớm, bản đồ ngập lụt chi tiết theo từng khu vực, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ năng số cho người dân vùng nông thôn, vùng cao. Mục tiêu không chỉ là ứng phó với thiên tai, mà là xóa dần “nghèo thông tin”, để mọi người dân đều có quyền tiếp cận dữ liệu, được bảo vệ và được chủ động trước rủi ro.

×