Công ước Hà Nội: Dấu ấn hợp tác toàn cầu về đảm bảo an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, giải quyết tội phạm công nghệ cao

Công ước Liên Hợp Quốc về Chống tội phạm mạng đã được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua vào ngày 24/12/2024, theo Nghị quyết 79/243. Công ước đã được hoàn thiện sau 4 năm đàm phán và được tất cả 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc nhất trí thông qua.

Công ước Liên Hợp Quốc về Phòng chống Tội phạm mạng được xây dựng nhằm ứng phó với sự gia tăng đáng báo động của tội phạm mạng về quy mô, tốc độ và phạm vi của các hành vi phạm tội. Đây là văn kiện pháp lý quốc tế đầu tiên về tội phạm xuyên quốc gia được thông qua trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc trong 20 năm qua, cung cấp cho các quốc gia một khuôn khổ pháp lý đa phương toàn diện và một loạt các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm mạng.

Ngoài ra, Công ước còn đánh dấu một chương mới trong hợp tác toàn cầu giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và xã hội dân sự trong việc đảm bảo an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và giải quyết tội phạm công nghệ cao.

Công ước sẽ được mở để ký kết tại Hà Nội vào năm 2025, do đó, tên chính thức của nó là "Công ước Liên Hợp Quốc". Lần đầu tiên, một hiệp ước của Liên Hợp Quốc sẽ mang tên một địa điểm của Việt Nam. Đây là một dấu mốc quan trọng trong ngoại giao đa phương của Việt Nam và 47 năm quan hệ đối tác Việt Nam - Liên Hợp Quốc, như Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã phát biểu.

Sau lễ ký kết tại Hà Nội, Công ước Liên Hợp Quốc sẽ được mở để ký kết tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, Mỹ, cho đến ngày 31/12/2026. Công ước sẽ có hiệu lực sau 90 ngày kể từ ngày nộp lưu chiểu văn bản phê chuẩn, chấp thuận, phê duyệt hoặc gia nhập thứ bốn mươi.

Nội dung của Công ước

Công ước bao gồm Lời nói đầu và chín chương: Quy định chung, Hình sự hóa, Thẩm quyền tài phán, Biện pháp thủ tục, Hợp tác quốc tế, Biện pháp phòng ngừa, Hỗ trợ kỹ thuật, Trao đổi thông tin, Cơ chế thực hiện và Điều khoản cuối cùng.

Công ước đặt nền tảng và thiết lập các quy định chung cho một giải pháp ứng phó toàn diện đối với tội phạm mạng, bao gồm phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm, thu hồi tài sản thu được từ các tội phạm này, và tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt là trong việc chia sẻ chứng cứ điện tử xuyên biên giới.

Công ước đảm bảo rằng các quốc gia thành viên, khi thực hiện Công ước, phải tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm tôn trọng nhân quyền và các quyền tự do cơ bản như tự do ngôn luận, tư tưởng, tín ngưỡng, hội họp hòa bình, cũng như tôn trọng chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ.

Ý nghĩa của Công ước

Thứ nhất, Công ước thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn cầu đầu tiên về tội phạm mạng, đánh dấu một bước tiến đáng kể trong hợp tác quốc tế nhằm chống lại tội phạm mạng toàn cầu. Công cụ này đòi hỏi sự tham gia của các quốc gia trong việc phòng ngừa và trấn áp tội phạm mạng, tạo ra một khuôn khổ pháp lý chung để thu hẹp sự khác biệt giữa luật pháp quốc gia và thiết lập một cơ chế hợp tác chuyên biệt 24/7 nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ứng phó tội phạm xuyên biên giới.

Thứ hai, với một quá trình đàm phán dân chủ và toàn diện, Công ước đảm bảo quan điểm và lợi ích của tất cả các quốc gia được xem xét, duy trì sự cân bằng giữa quyền và nghĩa vụ của các quốc gia. Công ước cũng thúc đẩy hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực chuyển đổi số vì lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Thứ ba, Công ước tái khẳng định vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc trong việc điều phối các nỗ lực toàn cầu nhằm giải quyết tội phạm mạng. Trong một thế giới đang đối mặt với những biến động địa chính trị phức tạp, cạnh tranh chiến lược gia tăng và các cách tiếp cận khác nhau về an ninh mạng, việc thông qua Công ước trên cơ sở đồng thuận không chỉ củng cố niềm tin vào vai trò của Liên Hợp Quốc và chủ nghĩa đa phương mà còn phản ánh thiện chí của các quốc gia trong việc thúc đẩy hợp tác và đối thoại về các vấn đề quốc tế.

Thứ tư, việc thông qua Công ước có tiềm năng trở thành mô hình tham chiếu cho các khuôn khổ quốc tế trong tương lai liên quan đến công nghệ số, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI).

Tác động toàn cầu của Công ước với cá nhân

Theo UN News, trước hết, Công ước Liên Hợp Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các mối đe dọa ngày càng gia tăng của tội phạm mạng, đảm bảo an toàn trong cả không gian số và đời thực. Năm 2023, 67,4% dân số toàn cầu sử dụng Internet, nghĩa là hơn hai phần ba dân số thế giới có nguy cơ trở thành mục tiêu của tội phạm mạng, bao gồm tống tiền, trộm cắp tài sản, dữ liệu và các thông tin giá trị khác.

Thứ hai, Công ước tăng cường hợp tác điều tra xuyên biên giới, nâng cao hiệu quả điều tra và truy tố bằng cách thiết lập các cơ chế tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận và trao đổi bằng chứng điện tử giữa các quốc gia. Các quốc gia thành viên sẽ được hưởng lợi từ mạng lưới hợp tác 24/7, hỗ trợ các nỗ lực quốc tế trong điều tra, truy tố, thu hồi tài sản hình sự, cũng như hợp tác pháp lý song phương và dẫn độ.

Thứ ba, Công ước trang bị cho các chính phủ những công cụ pháp lý mạnh mẽ hơn để bảo vệ trẻ em trong môi trường trực tuyến. Đây là hiệp ước toàn cầu đầu tiên tập trung cụ thể vào vấn đề bạo lực tình dục trẻ em trực tuyến.

Thứ tư, Công ước góp phần hỗ trợ các nạn nhân của tội phạm mạng. Công ước khuyến khích các quốc gia thực hiện các biện pháp hỗ trợ nạn nhân, bao gồm các dịch vụ phục hồi, bồi thường thiệt hại, hoàn trả và xóa bỏ nội dung bất hợp pháp.

Cuối cùng, Công ước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa tội phạm mạng. Công ước kêu gọi các quốc gia xây dựng các chiến lược phòng ngừa toàn diện, bao gồm đào tạo cho cả khu vực công và tư, các chương trình phục hồi chức năng và tái hòa nhập cho người phạm tội, và các biện pháp hỗ trợ mở rộng cho nạn nhân.

×