Cuba bế tắc vì máy móc "khát" dầu, chuyên gia Việt Nam đề xuất cày bừa bằng ngựa, phơi lúa kiểu "thời ông bà"

Theo ông Lê Duy Nhất, Giám đốc Dự án lúa gạo, Công ty TNHH Agri VMA, đất nước Cuba đang trải qua giai đoạn khủng hoảng cực kỳ nghiêm trọng do thiếu nhiên liệu, thiếu điện, mọi chi phí đều tăng cao. Giá dầu nhập khẩu về đến doanh nghiệp dao động từ 1,8 USD đến 2,4 USD/lít (khoảng 60.000 - 70.000 VNĐ).

Cùng với đó, tình trạng mất điện kéo dài, có nơi "mất trắng", có nơi chỉ có điện khoảng 2 tiếng/ngày vào những khung giờ không cố định để tránh sập lưới - đang khiến người dân tại Quốc đảo này gặp muôn vàn khó khăn.

Chuỗi cung ứng lương thực, từ sản xuất đến phân phối cũng đang bị đứt gãy do hệ thống bảo quản lạnh hư hỏng và vận chuyển đình trệ.

Cũng theo ông Nhất, do bị thiếu nhiên liệu (dầu diesel) khiến các máy bơm nước, máy cày, máy gặt không thể hoạt động, làm chậm tiến độ gieo trồng và thu hoạch. Nhiều loại cây trồng có nguy cơ không được thu hoạch đúng cách hoặc bỏ mặc tại đồng ruộng.

Được biết, năm 2023, Agri VMA là công ty nước ngoài đầu tiên tại Cuba (kể từ năm 1959) được cấp phép sử dụng đất cho mục đích trồng lúa.

Ngoài việc cử các chuyên gia của mình, công ty Agri VMA của Việt Nam còn cung cấp phân bón, thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu và các vật dụng cần thiết khác cho sản xuất.

Đặc biệt, các chuyên gia và doanh nghiệp Việt Nam đã mang các giống lúa lai từ Việt Nam sang Cuba trồng thử nghiệm, giúp giảm lượng giống cần thiết từ 150 kg/ha xuống còn 30 kg/ha.

Ông Nhất cho biết, năm 2026, Công ty TNHH Agri VMA có kế hoạch trồng từ 7.000 - 10.000 ha lúa tại Cuba.

Tuy nhiên, do Cuba đang gặp căng thẳng về thiếu nhiên liệu và vật tư nên đại diện Agri VMA cho biết không chắc chắn có thể triển khai được mục tiêu như dự định.

Trước tình hình cấp bách này, phía chuyên gia Việt Nam đã đưa ra một số giải pháp "thời ông bà" để khắc phục khó khăn, giúp việc sản xuất lúa được triển khai kịp thời vụ.

Theo đó, các chuyên gia hướng dẫn nông dân Cuba tận dụng sức kéo của trâu bò, ngựa để làm đất thay vì đợi máy móc; sạ lúa, rải phân bón bằng tay...

"Trước kia Việt Nam chúng ta cũng chưa có máy sấy lúa, phải phơi sân, bạt; cày bừa phải nhờ trâu bò... Vì vậy với diện tích lúa đã thu hoạch mà chưa có máy sấy thì chúng tôi cùng nông dân Cuba tận dụng ánh nắng mặt trời để trải bạt, phơi lúa, thay vì đợi dùng máy sấy tiêu tốn rất nhiều dầu", ông Nhất chia sẻ thông tin với Dân Việt.

Theo phóng viên tại La Habana, đại diện khu vực của FAO René Orellana đánh giá tình trạng thiếu nhiên liệu, do các hành động của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gây ra, đang hạn chế việc nông dân sử dụng máy móc để thu hoạch và nhiều loại cây trồng có nguy cơ không được thu hoạch đúng cách.

Dù khó khăn và bị tăng chi phí đầu tư, song ông Lê Duy Nhất, đại diện Agri VMA cho biết, doanh nghiệp vẫn quyết tâm bám trụ tại Cuba, cùng bà con nông dân và các HTX, nông trường tại đây trồng lúa.

"Động lực lớn nhất của chúng tôi đến từ sự biết ơn đối với sự giúp đỡ vô tư của Cuba dành cho Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh và tái thiết đất nước.

Một điều khiến chúng tôi vô cùng tự hào khi có mặt ở Cuba, đó là người dân Cuba rất thân thiện với người Việt Nam. Khi thấy xe của chuyên gia Việt Nam chạy trên đường, từ người già đến trẻ nhỏ đều vẫy tay chào "Việt Nam - Hồ Chí Minh", ông Lê Duy Nhất xúc động chia sẻ với PV Dân Việt.

Ngoài ra, theo ông Nhất, một động lực khác khiến ông và Ban lãnh đạo Agri VMA ngày càng có niềm tin với dự án trồng lúa ở Cuba, đó là từ lãnh đạo đến nông dân Cuba đều rất tin tưởng vào mô hình và phương pháp trồng lúa của Việt Nam.

Cho đến gần đây, người dân Cuba vẫn tin rằng lúa không thể trồng được ở vùng núi và vùng đất khô cằn, nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại.

Tại Đơn vị Sản xuất Hợp tác xã Cơ bản El Encanto, 500 ha được dành cho việc trồng lúa, và một nhóm tư vấn đã được thành lập để hỗ trợ sự phát triển của ngành này ở khu vực phía đông nam.

Tại Santiago de Cuba, các kế hoạch đang được triển khai để trồng hàng nghìn hecta lúa nhằm cung cấp một phần trong số 47.500 tấn lúa tiêu thụ hàng năm của người dân tỉnh này.

Tỉnh Santiago de Cuba không phải là tỉnh lớn nhất Cuba, nhưng lại là tỉnh nhiều núi nhất, đông dân thứ hai, trong đó hơn 200.000 người dân sinh sống ở vùng nông thôn và đồng bằng Turquino.

Tuy nhiên, nhằm tăng cường an ninh lương thực, ngành nông nghiệp tỉnh này đang tăng cường triển khai các chương trình nông nghiệp, trong đó có việc trồng lúa.

Trên báo Granma, ông Eliover Zapata Hidalgo, đại diện Bộ Nông nghiệp (Minag) tại đây cho biết, chương trình trồng lúa ở khu vực này đang được tăng cường và mở rộng. Các tổ chức hợp tác xã nông nghiệp đang tham gia chương trình, và đất bỏ hoang đang được phân bổ cho những người canh tác.

Trước đó, tại lễ bàn giao 250 tấn gạo viện trợ không hoàn lại cho phía Cuba theo một thỏa thuận giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Cuba, Thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp Cuba Telce Abdel González khẳng định phía Cuba sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho Dự án sản xuất lúa gạo của doanh nghiệp Agri VMA của Việt Nam tại huyện Los Palacios, tỉnh Pinar del Rio, tiến tới nhân rộng mô hình sản xuất ra các địa phương khác của Cuba.

Thứ trưởng Telce Abdel González đánh giá cao các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp tại Cuba, góp phần thúc đẩy sản xuất nông sản và đảm bảo an ninh lương thực cho Cuba; đồng thời bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam tiếp tục mở rộng đầu tư ở Cuba, không chỉ trong lúa gạo mà còn sản xuất các nông sản khác.

×