Đại gian thần nào giúp Câu Tiễn thoát chết, khiến Phù Sai mất nước?

Trong lịch sử Xuân Thu, khi nhắc đến bi kịch nước Ngô diệt vong dưới tay nước Việt, người đời thường nhớ đến Phù Sai – vị vua hiếu thắng, tham công danh mà bạc mệnh. Nhưng ít ai quên được một cái tên khác: Bá Bỉ, kẻ gian thần nham hiểm, góp phần không nhỏ vào việc đẩy quốc gia hùng mạnh xuống vực diệt vong.

Xuất thân của Bá Bỉ

Bá Bỉ vốn là con trai của Bá Khích Uyển – một danh thần nước Sở thời Xuân Thu. Gia tộc họ Bá từng có uy vọng lớn trong triều đình Sở, nhưng rồi gặp biến cố, quyền thế tiêu tan, người trong nhà hoặc bị giết, hoặc bị lưu đày. Bá Bỉ may mắn thoát nạn, song từ đó sống kiếp lưu lạc.

Khi nước Ngô tấn công Sở, Bá Bỉ nhân cơ hội chạy về phía đông, tìm đến Ngũ Tử Tư – đại thần đang được Ngô vương Hạp Lư trọng dụng. Ngũ Tử Tư thấy Bá Bỉ thông minh, miệng lưỡi hoạt bát nên tiến cử với Hạp Lư. Từ đây, Bá Bỉ được phong chức Đại phu, cùng bàn quốc sự với Ngũ Tử Tư.

So với các bậc danh tướng cùng thời, Bá Bỉ không có gì nổi trội. Về tài cầm quân, ông ta thua xa Tôn Vũ, người viết ra “Tôn Tử binh pháp” lừng danh. Về tài trị quốc, ông cũng kém xa Ngũ Tử Tư – người từng đưa Ngô lên đỉnh cao bá chủ. Nhưng Bá Bỉ lại có thứ “vũ khí” khác: miệng lưỡi xu nịnh.

Ông ta hiểu rõ tâm lý Hạp Lư: thích nghe lời ngọt ngào, ưa người biết phụ họa. Mỗi khi vào triều, Bá Bỉ luôn khéo léo tâng bốc, nói những điều hợp tai vua, tránh đề cập đến nhược điểm của nước nhà. Chính nhờ tài nịnh bợ mà ông ta chiếm được lòng tin của Hạp Lư, được giao nhiều việc hệ trọng dù năng lực thật sự chẳng mấy nổi bật.

Một bước ngoặt lớn trong đời Bá Bỉ là khi thái tử nước Ngô rơi vào cuộc tranh đoạt quyền lực. Lúc ấy, Phù Sai và anh là Chung Lũy đều có khả năng kế vị. Bá Bỉ đứng hẳn về phe Phù Sai, vận dụng mọi mối quan hệ để giúp Phù Sai loại bỏ anh mình, giành ngôi thái tử.

Khi Hạp Lư qua đời, Phù Sai chính thức lên ngôi, Bá Bỉ càng được trọng dụng hơn nữa. Trong mắt Phù Sai, Bá Bỉ vừa là người cũ từng trung thành với cha, vừa là “ân nhân” giúp mình đoạt vị, lại khéo ăn nói, nên những lời khuyên của ông ta thường được nghe theo vô điều kiện.

Bán đứng nước Ngô ngay từ thời thịnh thế, gián tiếp giúp Câu Tiễn phục quốc

Khi Phù Sai mới trị vì, nước Ngô vẫn đang trong thế mạnh, nhiều lần chinh phạt các chư hầu, kể cả nước Việt của Câu Tiễn. Trong một trận chiến, Ngô đánh bại Việt, bắt sống Câu Tiễn. Đáng lẽ theo kế sách của Ngũ Tử Tư, Phù Sai phải giết hoặc ít nhất giam giữ Câu Tiễn để trừ hậu họa.

Nhưng Văn Chủng, thừa tướng nước Việt, hiểu rõ bản tính tham lam của Bá Bỉ. Ông ta bí mật hối lộ vàng bạc, châu báu để Bá Bỉ nói đỡ cho Câu Tiễn. Bá Bỉ, vì lợi riêng, đã dèm pha rằng giết Câu Tiễn là chuyện nhỏ nhen, giữ hắn làm tôi tớ mới là cách thể hiện lòng rộng lượng của bá chủ.

Kết quả, Phù Sai nghe theo, không giết Câu Tiễn. Thậm chí sau thời gian giam giữ, Phù Sai còn tha cho Câu Tiễn về nước. Đây là bước sai lầm chí tử trong chiến lược của Ngô, bởi Câu Tiễn sau này sẽ dồn toàn lực báo thù, và đúng như dự liệu, Việt cuối cùng đã diệt Ngô.

Không chỉ gây họa từ việc cứu Câu Tiễn, Bá Bỉ còn loại bỏ những người trung liệt. Ngũ Tử Tư vốn là đại thần kiệt xuất, nhìn xa trông rộng, nhiều lần khuyên Phù Sai cảnh giác với Việt. Nhưng những lời khuyên này mâu thuẫn trực tiếp với ý kiến của Bá Bỉ, khiến ông ta coi Ngũ Tử Tư như cái gai trong mắt.

Bá Bỉ bèn bịa đặt rằng Ngũ Tử Tư bất mãn với Phù Sai, có ý định bỏ sang nước Tề. Lời gièm pha này trúng ngay tâm lý nghi kỵ của vua. Phù Sai tức giận, ép Ngũ Tử Tư tự tử. Cái chết của Ngũ Tử Tư chẳng khác nào nước Ngô mất đi bộ não chiến lược, từ đây rơi vào thế bị động trước mọi âm mưu của Việt.

Khi Câu Tiễn dốc sức trả thù, nước Ngô đã mất hết những nhân tài đủ sức đối đầu. Phù Sai lại tiếp tục sa vào các cuộc chinh chiến phương bắc, bỏ mặc hậu phương, tạo điều kiện cho Việt đánh úp.

Năm 473 TCN, Việt quân công phá thành Ngô. Phù Sai tự sát bên bờ sông, chấm dứt triều đại từng oanh liệt. Lúc này, Bá Bỉ cũng không thoát khỏi báo ứng. Câu Tiễn, vốn từng “mang ơn” được ông ta cứu, nhưng kỳ thực căm ghét kẻ bán nước, đã ra lệnh tịch thu toàn bộ gia sản của Bá Bỉ, phế ông ta thành dân thường.

Từ kẻ quyền thế, một lời nói có thể định đoạt vận mệnh quốc gia, Bá Bỉ trở thành người không còn gì trong tay, sống nốt phần đời trong lặng lẽ và ô nhục.

×