Đại tướng Nguyễn Tân Cương nói về đề xuất thẩm quyền của Thủ tướng trong tình trạng khẩn cấp

Thay mặt cơ quan soạn thảo giải trình, tiếp thu về dự án Luật, Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, cơ quan soạn thảo đã phối hợp với Ủy ban Quốc phòng và An ninh khảo sát thực tế tại một số đơn vị, địa phương, đồng thời nghiêm túc tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ 9.

"Quan điểm của chúng tôi là hết sức cầu thị để bảo đảm luật khi được áp dụng sẽ dễ thực hiện và không chồng chéo với các luật khác", Đại tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết trong trường hợp khẩn cấp

Theo Đại tướng Nguyễn Tân Cương, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu một số nội dung quan trọng. Cụ thể, sẽ bổ sung cụm từ "đe dọa nghiêm trọng" vào Điều 2 để làm rõ hơn các tình huống áp dụng luật.

Đồng thời, tiếp thu ý kiến về việc quy định cụ thể hơn về "biện pháp cấp bách" (Khoản 7, Điều 2) và giao các cấp quy định chi tiết để tăng tính khả thi.

Tuy nhiên, đối với đề nghị quy định chi tiết về trưng mua, trưng dụng tài sản, Đại tướng Nguyễn Tân Cương cho rằng việc này đã được quy định rõ tại Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản.

"Nếu chúng ta quy định cụ thể nữa vào đây thì sẽ gây chồng chéo. Vì vậy, dự thảo luật này chỉ nên quy định những nguyên tắc chung, còn khi áp dụng phải tuân thủ các luật chuyên ngành", ông lý giải.

Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ (Khoản 3, Điều 12): Trong trường hợp cần thiết, Thủ tướng có thể áp dụng các biện pháp mà pháp luật hiện hành chưa quy định và báo cáo cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Quốc hội trong thời gian gần nhất. Thứ trưởng Nguyễn Tân Cương đề nghị giữ lại quy định này để tạo sự linh hoạt trong điều hành. Ông dẫn chứng từ kinh nghiệm chống dịch Covid-19, có những thời điểm cấp bách cần Thủ tướng ra quyết định ngay cả khi chưa kịp ban bố tình trạng khẩn cấp.

"Chúng ta cần quy định để trong tình huống cấp bách đe dọa an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, Thủ tướng có thể quyết định các biện pháp cần thiết, sau đó báo cáo cấp có thẩm quyền trong thời gian ngắn nhất. Điều này vừa đảm bảo tính cơ động, chủ động, vừa gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu", ông phân tích.

Về tổ chức thực hiện, Thứ trưởng Nguyễn Tân Cương đề nghị không thành lập Ban chỉ đạo và quỹ riêng cho tình trạng khẩn cấp. Thay vào đó, cần vận hành các cơ chế sẵn có. Ví dụ, khi xảy ra thảm họa, Ban chỉ đạo phòng thủ dân sự và Quỹ phòng thủ dân sự đã hoạt động. Các cơ chế này cần được tiếp tục vận hành trong suốt quá trình xử lý tình trạng khẩn cấp để đảm bảo tính liên tục, thống nhất và tránh lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cũng nhất trí với việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho các địa phương, giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong việc thực hiện các biện pháp cần thiết khi có tình huống xảy ra.

"Có những thời điểm cấp bách cần hành động ngay"

Làm rõ thêm nội dung này, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cho rằng cần cân nhắc kỹ lưỡng các tiêu chí xác định "tình trạng khẩn cấp", bao gồm cả khái niệm "đe dọa", để tránh sự tùy tiện.

Ông đồng tình rằng các biện pháp hạn chế quyền công dân trong tình trạng khẩn cấp là những quy định đặc biệt, chưa có tiền lệ hoặc trái với luật hiện hành. Vì vậy, thẩm quyền quyết định phải thuộc về cấp cao nhất là Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ.

"Đây là trường hợp rất đặc biệt, liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân và phải tuân thủ các quy định pháp luật quốc tế", ông Hà nhấn mạnh.

Đối với quy định về thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ tại Điều 12, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng nên đưa vào luật. Ông lý giải, kinh nghiệm từ đại dịch Covid-19 cho thấy có những thời điểm cấp bách cần hành động ngay, dù chưa thể ban bố tình trạng khẩn cấp. Nếu không có quy định này, việc Thủ tướng ra quyết định sẽ thiếu cơ sở pháp lý. Do đó, việc luật hóa sẽ cho phép Thủ tướng quyết định các biện pháp cần thiết, tạo điều kiện để các cấp, các ngành triển khai các giải pháp tương tự như trong tình trạng khẩn cấp một cách nhanh chóng và thống nhất.

Về cơ cấu tổ chức, Phó Thủ tướng hoàn toàn nhất trí với phương án không thành lập Ban chỉ đạo và quỹ riêng. Thay vào đó, cần phát huy vai trò của Ban chỉ đạo quốc gia về phòng thủ dân sự và cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh mẽ.

Theo đó, khi tình trạng khẩn cấp xảy ra, trách nhiệm quản lý nhà nước phải được giao cho các bộ, ngành chuyên môn như Bộ Y tế đối với dịch bệnh, Bộ Công thương đối với sự cố hóa chất... để đảm bảo sự chủ động, chuyên nghiệp. Tương tự, trong tình huống khẩn cấp, cần huy động tổng thể mọi nguồn lực của đất nước thay vì trông chờ vào một quỹ định sẵn.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà khẳng định, Chính phủ sẽ nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật.

×