Phó Chủ tịch Quốc hội: Trong nhiều năm tới không chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính

Chiều 24/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nhất trí thông qua 2 Nghị quyết về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đô thị.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đơn vị hành chính được tổ chức thành 2 cấp với 5 loại hình (tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu).

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh (6 TP và 28 tỉnh); 3.321 đơn vị hành chính cấp xã (2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu).

Điều chỉnh tiêu chuẩn diện tích thành phố phù hợp với bối cảnh mới

Trình bày tờ trình Nghị quyết về tiêu chuẩn đơn vị hành chính, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết sau sắp xếp, số lượng, quy mô đơn vị cấp tỉnh, cấp xã đã có biến động lớn, dẫn đến các tiêu chuẩn của đơn vị hành chính quy định tại nghị quyết 1211/2016 không còn phù hợp. Do vậy, cần được điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh mới.

Dự thảo gồm 3 chương, 12 điều, trong đó quy định, với đơn vị hành chính nông thôn (tỉnh, xã) tiêu chuẩn về quy mô dân số, diện tích tự nhiên giữ như quy định hiện hành, nhưng bổ sung tiêu chuẩn mới về định hướng phát triển kinh tế - xã hội, để hướng tới nông thôn hiện đại, văn minh và bền vững.

Với thành phố, theo ông Bình, dự thảo nghị quyết quy định theo hướng điều chỉnh tiêu chuẩn quy mô dân số từ 1 triệu lên 2,5 triệu người trở lên, và diện tích tự nhiên từ 1.500 km2 lên 2.500 km2.

Dự thảo nghị quyết bổ sung tiêu chuẩn về vị trí, chức năng của đô thị và trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị đạt tiêu chuẩn của đô thị loại I; đồng thời bổ sung tiêu chuẩn về tỉ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên và tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên.

Tiêu chuẩn với phường dự kiến điều chỉnh quy mô dân số tăng gấp 2-3 lần so với trước sắp xếp. Tiêu chuẩn diện tích tự nhiên tối thiểu 5,5 km² giữ nguyên nhưng dự thảo nghị quyết bổ sung tiêu chuẩn về vị trí, chức năng của đô thị.

Ngoài ra, dự thảo đã bổ sung tiêu chuẩn về tỉ lệ dân số đô thị từ 50% trở lên; quy định thống nhất tiêu chuẩn của phường thuộc tỉnh không quy định tiêu chuẩn về loại đô thị của phường để phù hợp với quan điểm chỉ đạo tại kết luận 212 "không giới hạn đô thị là một đơn vị hành chính".

"Việc thành lập đặc khu thực hiện theo chủ trương, định hướng của cấp có thẩm quyền trong từng giai đoạn", ông Bình nói.

Cùng với đó, dự thảo nghị quyết bổ sung quy định đặc khu được công nhận loại đô thị phải đạt 50% mức tối thiểu của tiêu chuẩn tỉ lệ dân số đô thị, cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của phường.

Về lập, thẩm định và thẩm tra đề án thành lập, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính, theo ông Bình, dự thảo quy định cụ thể thẩm quyền, thời hạn thẩm định hồ sơ đề án.

Dự thảo đồng thời quy định rõ trách nhiệm của cơ quan lập đề án trong việc bảo đảm tính chính xác của thông tin, số liệu tại đề án và việc tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ đề án sau thẩm định.

"Nhiều năm tới không chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính"

Nêu ý kiến về dự thảo, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh việc ban hành nghị quyết này rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu quản lý, hoàn thiện quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội.

Nhấn mạnh về vấn đề đang được dư luận và cử tri đặc biệt quan tâm, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ chủ trương của Đảng và Nhà nước là trong nhiều năm tới sẽ chưa có chủ trương chia tách hay sáp nhập tiếp đối với các đơn vị hành chính.

"Việc ban hành 2 nghị quyết này là để quản lý công tác sắp xếp vừa qua; phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quản lý và phát triển đô thị; hoàn thiện quy hoạch, nâng tầm phát triển của từng địa phương, từng đô thị.

Nghị quyết được ban hành không phải để sắp xếp, sáp nhập hay chia tách. Phải khẳng định rõ, trong nhiều năm tới chưa có chủ trương tiếp tục chia tách, sáp nhập. Đây cũng là tinh thần đúng với chủ trương của Đảng và các kết luận của Trung ương", ông Định nhấn mạnh.

Ông dẫn chứng câu chuyện thực tế về những băn khoăn từ địa phương, đơn cử như tỉnh Hưng Yên, nơi có mật độ dân số đông nhưng diện tích tự nhiên hạn chế. Nếu áp dụng các tiêu chí mới về diện tích và dân số để làm căn cứ sắp xếp ngay, khoảng 50% số xã của tỉnh này sẽ không đạt chuẩn và phải sáp nhập tiếp.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định điều này sẽ không xảy ra, bởi mục tiêu của nghị quyết là để quản lý tốt hơn công tác sắp xếp vừa qua và định hướng phát triển lâu dài, giữ ổn định bộ máy gồm 34 tỉnh, thành phố và các đơn vị cấp xã hiện nay.

Đồng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, nghị quyết này phục vụ cho quản lý và phát triển sắp tới chứ không nhằm tiếp tục hợp nhất hay sáp nhập. Cơ quan chức năng cần có kế hoạch truyền thông để thống nhất thông tin, bởi hiện nay các địa phương cả nước đều đang rất quan tâm và băn khoăn vấn đề này.

"Chúng ta vừa tổ chức sắp xếp xong, nếu bây giờ có sự điều chỉnh tiêu chí nữa thì sẽ cần hai lần giải thích. Thay vào đó, chỉ cần khẳng định rõ nghị quyết này phục vụ quản lý phát triển, không thực hiện sáp nhập trong thời gian trước mắt, như thế cơ bản sẽ giải quyết được vấn đề", theo ông Phan Văn Mãi.

Giải trình thêm về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết, ông rất chia sẻ với ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định và nhấn mạnh, các quy định đã được tính toán kỹ lưỡng dựa trên đặc thù vùng miền.

"Tôi cũng từng công tác tại địa phương giai đoạn đó. Những năm 1989 - 1990, việc chia tách diễn ra rất lớn. Sau đó chúng ta lại nhập, nhập rồi lại tách, và bây giờ chúng ta lại thực hiện sáp nhập", ông Bình nói.

Đối với khu vực Đồng bằng sông Hồng, ông Bình cho biết, khu vực này có đặc điểm diện tích tự nhiên nhỏ nhưng dân số rất đông, do đó các tiêu chuẩn về diện tích đối với đơn vị hành chính nông thôn tại đây được quy định thấp hơn so với mặt bằng chung để phù hợp thực tiễn.

Mục tiêu cốt lõi của bộ tiêu chí mới là giữ vững sự ổn định của các đơn vị hành chính, hạn chế tối đa việc xáo trộn, chia tách, đảm bảo các tỉnh, xã đạt chuẩn để tập trung phát triển.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, các nghị quyết nhằm phục vụ công tác quản lý, phát triển đô thị theo quy hoạch và nâng tầm chất lượng đô thị trong thời gian tới.

"Về nghị quyết phân loại đơn vị hành chính, mục tiêu là để quản lý. Trước mắt, trong một số năm tới, chưa tách hay sáp nhập gì cả", ông Định nhắc lại.

×