Bình luận
0
Những ngày tháng Chạp, dù ở ngoài kia thời gian vùn vụt trôi thì khi đến Gia Miêu ngoại trang (nay là thôn Gia Miêu, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa) tôi lại muốn bước chậm hơn, để lẳng lặng nghe âm vang của lịch sử, tiếng thở của đất, của người dội về...
Sáng sớm mùa đông. Trời bàng bạc màu sương, và tôi thì lạnh tê tái, thảng hoặc phà hơi ấm từ cổ họng ra.
Đón chúng tôi, ông Nguyễn Đình Luận - người đang trông coi miếu Triệu Tường, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa trong trang phục “bất chấp thời tiết”, giơ bàn tay nhăn và nhiều vết chai sần, hồ hởi nói: Chỉ lạnh chút đầu sớm, lát là nắng lên rồi.
Có lẽ nhiều người đã biết đến Gia Miêu đất quý hương của nhà Nguyễn. Nơi đây là biết bao dòng tộc, con người ra đi mở cõi phương Nam... một phần vì biến thiên lịch sử, một phần vì trách nhiệm với giang sơn xã tắc.
Nào là miếu Triệu Tường, đình Gia Miêu, lăng Trường Nguyên, đền Quan hoàng Triệu Tường... tất cả đều đã phủ màu bàng bạc của thời gian, nhưng chuyện về những người trong dòng họ Nguyễn Gia Miêu thì vẫn luôn hiện hữu.
Ông Nguyễn Đình Luận chẳng khác gì một thuyết minh viên. Lịch sử vương triều Nguyễn, cuộc đời các chúa Nguyễn, cây gia phả các chi họ Nguyễn Đình, Nguyễn Hữu, Nguyễn Văn ở đây, ông tỏ tường lắm.
“Tôi con cháu vua chúa mà, không thuộc gốc tích của mình khác nào cái cây mà rễ không chắc bám, nghiêng ngả lúc nào không biết”.
Ông tự hào nói và giới thiệu: Chỉ sau một năm vua Gia Long (Nguyễn Ánh) lên ngôi (1802-1820), lấy niên hiệu là Gia Long thì cho xây miếu để thờ tổ tiên nhà Nguyễn.
Sau nhiều lần hội thảo, khu lăng miếu Triệu Tường được công nhận di tích cấp quốc gia năm 2007. Đến năm 2009, các ngành chức năng cho khảo cổ lại nền móng xưa. Từ năm 2011 đến ngày 25/12/2018 miếu Triệu Tường được xây và chính thức khánh thành.
Miếu Triệu Tường gồm hai công trình là nguyên miếu hay miếu chính thờ Triệu Tổ Tĩnh Hoàng đế (tức Nguyễn Kim) ở gian giữa và Thái Tổ Gia Dụ Hoàng đế (tức chúa Nguyễn Hoàng) ở gian bên tả; nằm về phía Đông của miếu chính là nơi thờ Trừng Quốc công Nguyễn Văn Lưu (thân phụ Nguyễn Kim) và Nguyễn Hán (con trai của Nguyễn Hoàng).
Toàn bộ công trình miếu Triệu Tường đều nhìn về phương Nam. Hàng năm, gặp tiết ngũ hưởng và các tiết khác theo quy định của triều đình, quan tỉnh Thanh Hóa vâng mệnh hành lễ theo lệ như các miếu ở Kinh thành Huế.
Đồng thời, nhiều vua nhà Nguyễn như Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị, Thành Thái, Khải Định sau khi lên ngôi đã về dâng hương, bái yết tổ tiên tại miếu Triệu Tường ở Gia Miêu ngoại trang.
Nhiều người vẫn nghĩ Triệu Tường là tên một địa danh. “Triệu là mở, tường là tốt đẹp. Nghĩa đầy đủ là mở ra một vương triều tốt đẹp. Chính vì thế tôi không đồng ý với quan điểm miếu Triệu Tường như “kinh thành Huế thu nhỏ”.
Đúng hơn phải nói kinh thành Huế không khác gì “miếu Triệu Tường mở rộng”. Xét về mặt thời gian, miếu Triệu Tường được xây dựng trước 3 năm. Chẳng riêng gì ông Luận, gặp ai người làng/thôn Gia Miêu, họ cũng tự hào sinh ra ở đất này, là con cháu các cụ, thuộc dòng dõi hoàng tộc nhà Nguyễn.
Men theo con Quốc lộ 217B, chúng tôi vào thăm đình Gia Miêu, nơi thờ Thành hoàng làng Nguyễn Công Duẩn - Bình Ngô khai quốc công thần triều Hậu Lê, được vua Lê Thái Tổ phong làm Thái Bảo Hoành Quốc Công.
Đình làng được vua Gia Long nhà Nguyễn cho xây dựng vào năm 1804, cùng thời với việc xây dựng miếu Triệu Tường. Nhắc đến đình Gia Miêu thì phải nhắc đến một công trình kiến trúc nghệ thuật bề thế với nhiều mảng chạm khắc, trang trí cầu kỳ.
Những mảng chạm khắc này được thể hiện ở vì nóc, đầu các xà đai, kẻ bẩy, đường diềm...
Ngoài ra, các linh vật như rồng, lân, rùa... cũng được trang trí hết sức công phu, tinh tế, những con hươu, chim sẻ, thạch sùng, cũng được điểm xuyết trên các bức cốn mê hay kẻ bẩy.
Song linh hồn, quy ước của làng chính là bản hương ước xuất hiện từ hàng trăm năm trước, khi Gia Miêu còn là trang: Gia Miêu ngoại trang.
Trong bản hương ước của làng Gia Miêu có một khoản quy định, trai đinh của làng, bất kể sang hèn, bất kể giàu nghèo, bất kể làm ăn gần xa nơi đâu, hàng năm vào dịp tết phải về dâng hương tham dự lễ tế Thành hoàng, nếu ai sao nhãng sẽ bị làng căn cứ vào nội dung trong hương ước phạt vạ.
Hương ước làng nghiêm tới nỗi, theo như lời kể của các cụ ở làng, vào năm Thiệu Trị thứ 9 nhà Nguyễn, không hiểu nguyên do vì sao mà nhà vua lại không xa giá về quý hương tế Thành hoàng, tế miếu tổ.
“Chiểu” vào các khoản mục trong hương ước, làng đã cử một “phái bộ” gồm sáu mươi cụ bô lão đi bộ từ Gia Miêu vào kinh thành Huế trình lên đức vua bản hương ước.
Nhà vua phải đích thân đến quán xá (nhà khách) thăm hỏi các cụ và tạ lỗi. Ngài tự nhận rằng, vì bận việc nước mà ngài đã trót sao nhãng trách nhiệm “trai đinh” của làng. Tạ lỗi rồi nhà vua cho thuê một người về Gia Miêu làm mõ cho làng sáu tháng để chuộc cái lỗi do... sơ suất.
Đến nay, đình Gia Miêu vẫn là nơi người dân làng tụ họp vào những ngày quan trọng, vẫn là chốn linh thiêng để con cháu ở xa ngưỡng vọng và nhớ về.
Cách đình Gia Miêu gần 1km, chúng tôi đến lăng Trường Nguyên. Chỉ riêng câu chuyện về việc xây lăng, đưa di hài Nguyễn Kim lên núi Thiên Tôn cũng đã vô cùng kỳ bí.
Ông Nguyễn Đình Luận nói với chúng tôi: Năm Ất Tỵ 1545, cụ Nguyễn Kim khi đó đã 78 tuổi, bị Dương Chấp Nhất là tướng của nhà Mạc đầu độc chết. Vua Lê thương tiếc, truy ban tước Chiêu Huân Tĩnh công.
Thi hài Nguyễn Kim được đưa về táng ở núi Triệu Tường. Tương truyền, khi quân lính vừa đặt quan tài Nguyễn Kim xuống huyệt, bỗng đâu trời nổi cơn sấm sét, mưa gió ầm ầm, miệng huyệt từ từ khép lại, khiến mọi người kinh hãi chạy xuống núi.
Một lát sau trời quang mây tạnh, quân lính trở lại thì chỉ thấy nơi đặt quan tài đá núi lô nhô, trùng điệp, cây cỏ tốt tươi, không biết mộ táng nơi nào.
Các thầy phong thủy cho rằng đó là điềm lành, trời “táng” cụ rồi. Sau này con cháu bảo nhau là cụ đã được thiên táng. Và núi có tên là Thiên Tôn từ đấy. Về sau, mỗi lần tế bái Triệu tổ, các vua nhà Nguyễn chỉ biết trông lên núi Thiên Tôn mà bái vọng.
Nói về khoa học thì do mưa to gió lớn, sụt lở đất đá, nhưng nói về tâm linh thì những điều dự đoán đều đúng sau này. Và con cháu cụ đã duy trì 9 đời chúa, 13 đời vua, một trong những vương triều có niên đại dài nhất trong lịch sử Việt Nam.
Đứng trong không gian lăng Trường Nguyên, ngắm nhìn bức tường khắc bản dịch bài minh bằng chữ Hán của vua Minh Mạng: “Đất lớn chúa thiêng sinh ra Triệu Tổ/ Vun đắp cương thường nêu rạng thánh võ” càng thấu hiểu đất thiêng sinh ra nhân kiệt là lẽ đương nhiên.
Một ngày ở Gia Miêu chắc chắn không thể tìm hiểu hết về mảnh đất quê hương của 9 chúa, 13 vua vương triều Nguyễn: bắt đầu từ 1558, kết thúc năm 1945, kéo dài 387 năm.
Cũng như chúng tôi, đã quên đi cái lạnh lẽo của thời tiết mà lắng nghe bao chuyện hư hư thực thực mà con cháu dòng họ Nguyễn ở Gia Miêu kể lại. Những công trạng của các chúa Nguyễn vẫn còn lại với thời gian và cần được các thế hệ gìn giữ, phát huy với niềm trân quý đối với các bậc tiền nhân đã mở cõi tạo nên dáng hình Tổ quốc hôm nay.
Rời thôn Gia Miêu, tôi cứ miên man nghĩ về miền địa linh nhân kiệt và hy vọng rằng, sẽ không lâu nữa, sau khi Miếu Triệu Tường hoàn thành việc tôn tạo giai đoạn 2, sẽ có một tour du lịch qua miền văn hóa lịch sử về nơi phát tích vương triều Nguyễn.
Bài viết sử dụng tư liệu sách: Gần 400 năm vua chúa triều Nguyễn (Lương Kim Thành, NXB Thuận Hóa, 2011); Chín chúa mười ba đời vua Nguyễn (Nguyễn Đắc Xuân, NXB Thuận Hóa, 2015); Theo dòng triều Nguyễn (Tôn Thất Thọ, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2020) và một số tài liệu khác.
Theo Đông y, loại thịt này tính bình, bổ ngũ tạng, thích hợp cho người mới ốm dậy, phụ nữ sau sinh và trẻ suy dinh dưỡng. Bạn đừng bỏ lỡ!
Chia sẻ
Trên lý thuyết, một đội bất bại trước 2 ông lớn từng vô địch World Cup là Tây Ban Nha và Uruguay, đội bóng đó có thể vô địch thế giới.
Chia sẻ
Đau bụng âm ỉ, phòng khám chẩn đoán, theo dõi viêm ruột thừa đến khi đau đớn gia tăng, nhập viện cấp cứu, ruột đã có dấu hiệu viêm nhiễm nặng, phải cắt bỏ.
Chia sẻ
Cục Đường bộ Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Chia sẻ
Hàng chục hộ dân trên đường Trần Bình Trọng (phường Vườn Lài) chủ động tháo dỡ nhà cửa, bàn giao mặt bằng để mở rộng tuyến đường lên gấp gần 5 lần.
Chia sẻ
Mới đây, Nghệ sĩ Ưu tú Ngọc Huyền chia sẻ loạt hình ảnh về bữa tiệc được tổ chức tại biệt thự trị giá 2 triệu USD ở Mỹ nhằm chúc mừng con gái lớn Hà Tiên tốt nghiệp.
Chia sẻ
Từ ngày 1/7/2026, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi đi ô tô phải được sử dụng thiết bị an toàn (ghế trẻ em trên xe ô tô) phù hợp, tuy nhiên, tuy nhiên, Cục Đăng kiểm cho biết, vẫn chưa có tổ chức thử nghiệm, chứng nhận thiết bị này đủ điều kiện hoạt động.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP.HCM dừng tiếp nhận, giải quyết các thủ tục liên quan đến nghiệm thu, kiểm tra công tác nghiệm thu và phục hồi hoạt động từ ngày 20/6.
Chia sẻ
Sau khi nhận phiếu báo điểm thi vào lớp 10 Hà Nội năm 2026, thí sinh và phụ huynh cần lưu ý một số mốc thời gian quan trọng để đảm bảo quyền lợi xét tuyển.
Chia sẻ
Tại lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Học viện An ninh nhân dân, sáng 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ ba cho nhà trường, ghi nhận những đóng góp nổi bật trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và bảo vệ an ninh quốc gia.
Chia sẻ
Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, các chính sách đãi ngộ nhân lực y tế mà HĐND TP Hà Nội vừa thông qua, cùng với Nghị định số 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ về một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, là những bước đi rất kịp thời, đúng hướng và có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt. Muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế thì phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế gắn bó với địa bàn.
Chia sẻ
Kubi, con trai của Khánh Thi và Phan Hiển, vừa hoàn thành chương trình tiểu học và chuẩn bị bước vào một hành trình học tập mới. Từ nhỏ, cậu bé đã nhận được nhiều kỳ vọng sẽ tiếp nối sự nghiệp dancesport của bố mẹ.
Chia sẻ
Sau trận hòa 0-0 trước Ecuador tại lượt trận thứ 2 bảng E World Cup 2026, thủ môn kỳ cựu Eloy Room đã dành màn trình diễn xuất thần của mình để tưởng nhớ người đồng đội cũ Jairzinho Pieter, người đột ngột qua đời trong màu áo ĐT Curacao vào tháng 9/2019.
Chia sẻ
DJ Koo Jun Yup gây tranh cãi khi liên tục xuất hiện trên truyền thông với những câu chuyện về nữ diễn viên bạc mệnh Từ Hy Viên.
Chia sẻ
Hành khách đi 135 tuyến xe buýt nội tỉnh tại TP.HCM dự kiến được miễn vé hoàn toàn trong 3 tháng đầu không cần định danh, trước khi chuyển sang bắt buộc xác thực điện tử vào cuối năm.
Chia sẻ
Với việc phong tỏa cơ sở hạ tầng và các cuộc tấn công trực tiếp vào các trung tâm hậu cần ở eo biển Kerch, Ukraine đã áp dụng chiến lược tiêu thổ. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào ngày 21 tháng 6 đã làm tê liệt tuyến đường huyết mạch nối Crimea với đất liền. Không chỉ các tàu dân sự mà toàn bộ nguồn cung cấp nhiên liệu của bán đảo cũng bị đe dọa.
Chia sẻ
Sử dụng vốn sai mục đích huy động vốn lô trái phiếu mệnh giá 600 tỷ đồng, Tổng Công ty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng (DIC Corp, mã DIG, sàn HOSE) bị phạt 175 triệu đồng và buộc hoàn trả tiền cho trái chủ.
Chia sẻ
Từng đi vào lịch sử với tư cách đội bóng châu Phi đầu tiên tham dự World Cup, 7 lần vô địch châu Phi nhưng Ai Cập chưa thắng trận nào ở các VCK World Cup... Cho đến sáng 22/6/2026, đội bóng này mới có trận thắng đầu tiên trong lịch sử tham dự các VCK World Cup.
Chia sẻ
Công an xã Bà Điểm, TP.HCM đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương điều tra, truy xét nhóm đối tượng có hành vi đập phá ô tô của doanh nghiệp thực phẩm nông sản khu vực ngã tư Phan Văn Hớn – Nguyễn Ảnh Thủ.
Chia sẻ
CLB CAHN chiêu mộ tuyển thủ ĐT Iraq đang dự World Cup 2026?; Neymar hoàn thành buổi tập đầu tiên với ĐT Brazil; HLV Thomas Tuchel áp dụng kỷ luật sắt đá tại ĐT Anh.
Chia sẻ
Becamex (trực thuộc UBND TP.HCM) dự kiến làm Lễ khởi công cụm dự án nhà ở xã hội với tổng số 6.229 căn vào ngày 26/6, hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 – 2/7/2026).
Chia sẻ
Nhiều người tò mò về nguồn gốc và cấu tạo thực sự của chiếc vòng kim cô của Tôn Ngộ Không.
Chia sẻ
Kể từ lần đầu tham dự năm 1934, trận thắng trước New Zealand hôm nay chính là khoảnh khắc lịch sử, mang về chiến thắng đầu tiên cho Ai Cập tại sân chơi World Cup. Một khoảnh khắc mà họ đã chờ đợi 92 năm.
Chia sẻ
Xã Hùng Hòa, tỉnh Vĩnh Long mới (địa phận huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh cũ) vừa tổ chức hội nghị công bố, trao quyết định giải quyết chế độ nghỉ việc cho 18 người hoạt động không chuyên trách cấp xã, chế độ, chính sachhưởng theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Chia sẻ
Bộ Công Thương vừa khởi động đợt rà soát cuối kỳ đối với biện pháp chống bán phá giá áp dụng cho thép hình chữ H nhập khẩu từ Trung Quốc. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xem xét việc tiếp tục duy trì hay chấm dứt biện pháp phòng vệ thương mại này trong thời gian tới.
Chia sẻ
Theo AP, Đảng Cộng sản Cuba đã thông qua gói cứu trợ kinh tế khẩn cấp với các biện pháp tự do kinh tế chưa từng có tiền lệ, nhằm mở cửa nền kinh tế đang gặp khó khăn của hòn đảo này.
Chia sẻ
Bệnh nhân nam, 37 tuổi (Phú Thọ) bị dị vật lớn, là thanh xà beng dài khoảng 1,5 mét đâm xuyên vùng đùi trong quá trình lao động.
Chia sẻ
Thành phố Hà Nội vừa khởi công 3 dự án nhà ở cho thuê với tổng quy mô hơn 8.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư dự kiến trên 30.000 tỷ đồng; trong đó có 2 dự án sử dụng nguồn lực công để tạo lập quỹ nhà ở cho thuê phục vụ nhu cầu của người dân và 1 dự án do doanh nghiệp chủ động đề xuất đầu tư với quy mô lớn.
Chia sẻ
Với quyết tâm đua vô địch Giải Futsal HDBank 2026 ở giai đoạn lượt về, các tuyển thủ futsal đành "nhịn" xem World Cup 2026 để đảm bảo sức khỏe để tập luyện và thi đấu.
Chia sẻ
Quân đội Nga đã xâm nhập thành phố chiến lược Kostyantynivka ở miền đông Ukraine và hiện đang tìm cách bao vây thành phố này.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Kiều Huyền
