ĐBQH đề xuất giám sát người cai nghiện ma tuý tại cộng đồng bằng thiết bị điện tử

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 11/11 về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi), các đại biểu đã bày tỏ sự đồng tình cao với sự cần thiết phải sửa đổi luật, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm hoàn thiện dự thảo.

Có tiêu chí cụ thể, tránh việc lạm dụng

Đại biểu Nguyễn Hữu Chính (nguyên Thẩm phán, Chánh án TAND TP.Hà Nội) nêu thực tế, chỉ có khoảng 10% người nghiện được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, trong khi 90% vẫn ở ngoài xã hội, cho thấy sự hạn chế của luật hiện hành.

Ông bày tỏ băn khoăn về căn cứ khoa học của thời hạn thời hạn cai nghiện 24 tháng cho lần đầu và 36 tháng cho các lần sau quy định tại Điều 28 của dự thảo Luật. Bời vì, mỗi người nghiện có một cơ địa khác nhau, mục đích cuối cùng là giúp họ "khỏi hẳn", vì vậy việc áp một khung thời gian cứng có thể không hiệu quả.

Đại biểu đề nghị xem xét lại, có thể quy định thời hạn đến khi người nghiện thực sự hồi phục. Đại biểu cũng chỉ ra mâu thuẫn tiềm tàng với Bộ luật Hình sự vừa được sửa đổi, vốn quy định xử lý hình sự người tái nghiện, trong khi dự thảo luật này lại cho phép gia hạn thời gian cai nghiện lên 36 tháng.

Đối với quy trình cai nghiện tự nguyện tại gia đình, ông cho rằng một số yêu cầu như "lao động trị liệu, học nghề, chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng" là không phù hợp và khó thực hiện trong môi trường gia đình.

Góp ý về Điều 37 liên quan đến hoãn, miễn, tạm đình chỉ thi hành quyết định cai nghiện, đại biểu cho rằng nhiều thuật ngữ còn trừu tượng, dễ dẫn đến tiêu cực. Các khái niệm như "ốm nặng", "gia đình có khó khăn đặc biệt", "mắc bệnh hiểm nghèo" cần được định nghĩa rõ ràng, có tiêu chí cụ thể để tránh việc lạm dụng.

Ông cũng đặt ra các tình huống thực tế như người được miễn cai nghiện vì mắc bệnh hiểm nghèo nhưng sau đó chữa khỏi thì xử lý thế nào? Ai là cơ quan có thẩm quyền xác nhận một người "không còn nghiện"?

Với trường hợp được miễn vì mang thai, nếu người đó bị sẩy thai hoặc sau khi sinh con vẫn tiếp tục nghiện thì có được miễn nữa hay không? Theo đại biểu, đây là những vấn đề cần được luật hóa một cách chặt chẽ.

Đồng quan điểm, đại biểu Bùi Hoài Sơn (đoàn TP.Hà Nội) cho rằng thời hạn cai nghiện 24-36 tháng là quá dài, khó thực hiện và nên linh hoạt hơn.

Đại biểu Quản Minh Cường (đoàn Cao Bằng) nhấn mạnh trong phòng chống ma tuý cần có góc nhìn khoa học, trả lời được câu hỏi tại sao càng làm mạnh, ma tuý càng nhiều.

Dẫn kinh nghiệm từng làm việc trong lực lượng cảnh sát phòng chống tội phạm ma túy từ những năm 1990, khi còn chưa có đội chuyên trách về loại tội phạm này, ông chỉ ra, trong 8 năm làm việc, thống kê hầu hết những người nghiện ma tuý mà ông từng xử lý đa phần đã chết, hoặc vẫn tái phạm, rất ít người cai nghiện thành công.

Do đó, đại biểu đề nghị cần thống kê làm rõ số liệu có bao nhiêu người cai nghiện thành công để có sự điều chỉnh, thay đổi giải pháp cho phù hợp.

Theo ông Cường, ma túy không chỉ là vấn đề pháp luật mà còn là vấn đề y học, xã hội. Người nghiện là bệnh nhân, nên việc cai nghiện tại cộng đồng hay tại cơ sở cần cách tiếp cận khoa học, chứ không chỉ là khẩu hiệu. "Nếu nguồn cung ma túy còn, thì người sử dụng vẫn còn", ông Cường nói.

Công an xã khó quản lý người nghiện

Tham gia góp ý kiến, đại biểu Vũ Huy Khánh (đoàn TP.HCM) chỉ ra, hiện nay công tác xác định tình trạng nghiện và thi hành quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người không có nơi cư trú ổn định đang gặp rất nhiều khó khăn.

Theo ông Khánh, mặc dù quy định rất rõ, rất cụ thể nhưng đối với người có nơi cư trú ổn định thì việc quản lý đó không gặp nhiều khó khăn, nhưng đối với những trường hợp không có nơi cư trú ổn định thì gặp nhiều khó khăn.

Và trong nhiều trường hợp đối tượng này bỏ trốn, đi khỏi địa phương và không khai báo tạm vắng thì công an cơ sở không thể tiến hành được việc xác định tình trạng nghiện và không thi hành được quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Theo ông địa bàn cấp xã hiện nay rất rộng, như vậy lực lượng công an cơ sở sẽ rất khó khăn trong việc này.

Cho rằng hiện nay chúng ta đang đẩy mạnh việc chuyển đổi số, đại biểu đề xuất: “Nên áp dụng một hình thức có thể theo dõi thông qua các thiết bị điện tử. Một thiết bị gắn vào người, có thể như vòng gắn chip”.

Đại biểu tin rằng với trình độ về mặt công nghệ hiện nay thì không khó, để mọi di biến động của đối tượng này ra khỏi địa bàn cần thiết phải ngăn ngừa thì cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng được.

Đại biểu Lê Nhật Thành (đoàn TP.Hà Nội) cũng cho rằng lực lượng công an cấp xã gặp khó khăn khi nhiều người cai nghiện thay đổi nơi cư trú, bỏ trốn trong thời gian chờ lập hồ sơ.

Để giải quyết vấn đề này, ông đề xuất bổ sung biện pháp giám sát điện tử đối với người cai nghiện tại cộng đồng.

Đồng thời, cần có quy định quản lý người đã có kết quả xác định nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc ngay trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục, tránh tình trạng bỏ trốn.

Đại biểu Lê Nhật Thành cũng chỉ ra bất cập khi nhiều đối tượng đang cai nghiện bắt buộc cố tình phạm tội hình sự với mức án nhẹ để được miễn thời gian cai nghiện còn lại.

Ông đề xuất sau khi chấp hành xong án phạt tù, nếu thời gian ở tù ngắn hơn thời gian cai nghiện còn lại, người đó phải tiếp tục thi hành quyết định cai nghiện.

Bên cạnh đó, ông đề nghị luật hóa các quy định về tổ chức lao động trị liệu và bổ sung chế tài xử lý đối với người vi phạm quy trình cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng để tăng tính răn đe.

×