Eo biển Hormuz: “Vùng nước nông” ẩn khuất đối với nền kinh tế AI

Eo biển Hormuz là một “vùng nước nông” ẩn khuất đối với nền kinh tế AI

Một thế giới nơi chúng ta có thể tạo ra các video AI chỉ trong vài giây từ các ứng dụng trên điện thoại có vẻ xa vời so với thực tế chiến tranh khốc liệt trên các tuyến đường biển ở vùng Vịnh Ba Tư.

Trên thực tế, chúng lại gắn bó mật thiết với nhau. Đó là bởi vì các thành phần cấu tạo nên ngành công nghệ phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ chảy qua eo biển Hormuz, nơi Chính phủ Mỹ đã tuyên bố sẽ bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hóa bị đe dọa bởi sự trả đũa từ Iran sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào nước này.

Hơn một nửa số chip DRAM và NAND cung cấp bộ nhớ ngắn hạn và dài hạn cho các thiết bị điện tử được sản xuất tại Hàn Quốc. Khoảng 70% chip xử lý tiên tiến được tìm thấy trong điện thoại thông minh, máy tính cá nhân và trung tâm dữ liệu được sản xuất tại Đài Loan. Hai quốc gia này, đến lượt mình, nằm trong số những quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar.

Đây là một điểm yếu nguy hiểm, càng trở nên trầm trọng hơn do sự chậm chạp và miễn cưỡng của hai quốc gia trong việc hướng tới năng lượng tái tạo. Nhà máy khí đốt Ras Laffan của Qatar, nơi cung cấp khoảng một phần năm lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới, đã ngừng sản xuất vào một thời gian ngắn và sau đó tuyên bố tình trạng bất khả kháng, một lý do pháp lý để ngừng cung cấp trong trường hợp khẩn cấp.

Còn QatarEnergy viện dẫn các cuộc tấn công quân sự vào cơ sở này. Khoảng 90% lượng LNG được sản xuất tại Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất được vận chuyển về phía đông đến châu Á.

Điều đó đã gây ra một đợt bán tháo nhanh chóng trên các thị trường chứng khoán châu Á liên quan đến năng lượng. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc, nơi các nhà sản xuất bộ nhớ Samsung Electronics Co. và SK Hynix Inc. chiếm khoảng 40% trọng số, đã giảm 12%, mức giảm mạnh nhất trong một ngày. Chỉ số Taiex của Đài Loan, nơi riêng Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. chiếm 45% trọng số chuẩn, đã giảm 4,4% trong một ngày.

Đó là sự thừa nhận về mức độ phụ thuộc đặc biệt của họ. Trung Quốc và Ấn Độ có thể là những người mua LNG lớn nhất của Qatar, nhưng họ lại không coi trọng nó ở mức độ tương đương quá lớn trong mạng lưới điện của mình, với thị phần sản xuất điện từ khí đốt chỉ khoảng 3%.

Nhật Bản sử dụng năng lượng LNG để sản xuất khoảng một phần ba lượng điện, nhưng Qatar và UAE cộng lại chỉ chiếm khoảng 5% lượng nhập khẩu. Riêng Hàn Quốc và Đài Loan, với sự kết hợp giữa lưới điện phụ thuộc vào khí đốt và chiến lược nhập khẩu năng lượng phụ thuộc vào vùng Vịnh Ba Tư, có vẻ dễ bị tổn thương nhất trong câu chuyện này.

Hiện tại, cả hai quốc gia đang gấp rút đảm bảo nguồn cung. Không giống như Liên minh Châu Âu, với lượng dự trữ có thể đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu tiêu thụ hàng năm, khả năng dự trữ của Đài Loan, Hàn Quốc rất hạn chế: Chỉ đủ để đáp ứng nhu cầu nhập khẩu của Hàn Quốc trong chưa đến hai tháng và của Đài Loan trong chưa đến một tháng.

Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tiếp diễn tại eo biển Hormuz sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến nguồn cung cấp điện. Điều đó sẽ là vấn đề đối với các nhà máy sản xuất chip tiêu thụ nhiều điện năng, đang sản xuất hàng tỷ con chip cung cấp năng lượng cho các thiết bị điện tử của chúng ta.

Có những cách để giảm thiểu tác động. Khí LNG hiện có sẵn trên thị trường giao ngay, nhưng với mức giá cao hơn đáng kể và có thể còn cao hơn nữa nếu cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz tiếp diễn.

Úc và Mỹ, hai quốc gia đang cạnh tranh với Qatar để giành danh hiệu nhà xuất khẩu LNG hàng đầu, thường linh hoạt hơn trong các điều kiện bán hàng của họ, và có thể nhìn thấy cơ hội thực hiện các giao dịch giao ngay và giành thị phần.

Tình hình hiện tại vẫn là một lời cảnh tỉnh. Phần lớn thế giới đã tận dụng những năm kể từ cuộc chiến sự Ukraine để bắt đầu giảm bớt sự phụ thuộc vào nhiên liệu vận chuyển từ những khu vực bất ổn trên toàn cầu: Hãy xem xét nỗ lực của châu Âu trong việc phát triển năng lượng gió và mặt trời, chiến lược năng lượng tái tạo và than đá của Trung Quốc, và thậm chí cả sự tự túc ngày càng tăng của Mỹ về dầu mỏ.

Các nền kinh tế công nghệ cao ở Đông Bắc Á, những mắt xích quan trọng trong xã hội hiện đại công nghệ cao của chúng ta, lại đi theo hướng ngược lại. Việc nhập khẩu năng lượng liên tục trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với họ. Thế nhưng, chính sách vẫn đang đi sai hướng. Đài Loan đã đóng cửa nhà máy điện hạt nhân cuối cùng vào tháng 5 năm ngoái, và vào tháng 11 đã thông qua một đạo luật khiến việc xây dựng các trang trại điện mặt trời quy mô lớn gần như không thể thực hiện được.

Hàn Quốc cũng chỉ đang dần dần nới lỏng các quy định tương tự. Một quy định về vị trí lắp đặt năng lượng mặt trời bị bãi bỏ vào những tháng trước đây đã hạn chế diện tích các cơ sở này chỉ chiếm chưa đến 1% diện tích đất ở nhiều huyện.

Sự chậm trễ kéo dài trong việc cấp phép và các quy định hạn chế sử dụng thiết bị nhập khẩu cũng khiến điện gió ngoài khơi bị trì trệ. Trên một hành tinh nơi năng lượng sạch rẻ hơn năng lượng hóa thạch ở hầu hết mọi nơi, nhưng do một loạt các quy định sai lầm đã khiến nó trở nên đắt đỏ bất thường ở Đông Bắc Á.

Các quốc gia thường bỏ qua những điểm yếu trong chính sách năng lượng của mình cho đến khi các tình huống khẩn cấp về địa chính trị buộc họ phải hành động. Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 đã thúc đẩy các nước phát triển hướng tới năng lượng hạt nhân, than đá và dầu mỏ nội địa. Cuộc chiến sự Ukraine năm 2022 đã thúc đẩy châu Âu chuyển hướng sang năng lượng tái tạo.

Tình hình khẩn cấp hiện nay cho thấy các nền kinh tế công nghệ cao phát triển ở châu Á, và cả thế giới, vẫn phụ thuộc rất nhiều vào một eo biển đầy biến động ở Trung Đông. Đã đến lúc Hàn Quốc và Đài Loan cần tăng cường nỗ lực để khắc phục điểm yếu này.

×