Gà lôi trắng thuộc nhóm IIB, không cấm nuôi thương mại nhưng có điều kiện ràng buộc

Trước đó, ngày 2/4/2025, Công an tỉnh Thái Bình (cũ) kiểm tra tại đường DH07, xã Song An, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình (cũ) và phát hiện xe ô tô biển số 37K-258.41 đang vận chuyển 10 cá thể gà lôi trắng. Lái xe khai nhận đang được đối tượng Thành thuê để vận chuyển số gà này cho khách. Khám xét khẩn cấp nơi ở của Thành, cơ quan điều tra thu giữ thêm 3 cá thể gà lôi trắng.

Gà lôi trắng (Lophura nycthemera) là loài động vật hoang dã (ĐVHD) thuộc Nhóm IB Danh mục động vật rừng, thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP) - văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đối tượng Thái Khắc Thành bị phát hiện có hành vi nuôi nhốt, buôn bán trái phép 13 cá thể gà lôi trắng.

Tại thời điểm đó, hành vi nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép gà lôi trắng (không đảm bảo nguồn gốc hợp pháp) tùy theo số lượng cá thể, tính chất, mức độ nghiêm trọng, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 400 triệu đồng đối với cá nhân theo quy định tại Điều 21, 22, 23 Nghị định 35/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP) hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt lên tới 15 năm tù đối với cá nhân theo quy định tại Điều 244 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025 - BLHS) – có hiệu lực tại thời điểm hành vi phạm tội bị phát hiện.

Với hành vi vi phạm liên quan đến 13 cá thể gà lôi trắng, đối tượng Thái Khắc Thành có thể bị xử phạt từ 5-10 năm tù theo quy định tại Khoản 2 Điều 244 BLHS.

Bà Bùi Thị Hà – Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) cho biết, từ ngày 1/7/2025, gà lôi trắng được liệt kê trong Nhóm IIB Danh mục động vật rừng, thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm ban hành kèm theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT.

Theo đó, hành vi vi phạm liên quan đến loài này (trong trường hợp vi phạm lần đầu) có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 300 triệu đồng đối với cá nhân theo quy định tại Điều 21, 22, 23 Nghị định 35/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP) hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt lên tới 12 năm tù đối với cá nhân theo quy định tại Điều 234 BLHS tùy theo giá trị bằng tiền của tang vật gà lôi trắng.

Trong khi đó, theo quy định tại điểm a Khoản 1 Điều 29 BLHS, người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa.

Do đó, theo ENV, trong trường hợp này, Thái Khắc Thành có thể được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 244 BLHS. Tuy nhiên, hành vi vi phạm vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 234 BLHS hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 35/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP) như đã nêu trên.

Theo quy định hiện hành của pháp luật và quy định có hiệu lực tại thời điểm hành vi phạm tội của đối tượng bị phát hiện, Nhà nước không nghiêm cấm hoạt động nuôi thương mại hay kinh doanh đối với gà lôi trắng có nguồn gốc gây nuôi nhưng yêu cầu người nuôi/kinh doanh phải đảm bảo các điều kiện theo quy định.

Trong các điều kiện này, quan trọng nhất là người nuôi/kinh doanh phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của cá thể ĐVHD được nuôi nhốt/kinh doanh. Từ quy định này và từ đánh giá về đặc tính sinh thái, giá trị kinh tế của loài gà lôi trắng, nhiều cơ sở đáp ứng điều kiện đã được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp phép nuôi thương mại đối với gà lôi trắng tại một số địa phương trên cả nước.

Bà Bùi Thị Hà – Phó Giám đốc ENV chia sẻ thêm: “Tất cả các loài ĐVHD đều được bảo vệ ở những cấp độ khác nhau và việc nuôi nhốt phải đảm bảo điều kiện theo quy định của pháp luật. Không phải ai cũng may mắn khi chính sách bảo vệ của gà lôi trắng có sự thay đổi tại thời điểm xét xử như trường hợp của đối tượng Thành. ENV hi vọng qua vụ việc này, mỗi người dân sẽ đều có ý thức chấp hành đầy đủ quy định pháp luật về bảo vệ ĐVHD để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc".

Pháp luật có những quy định chặt chẽ với hoạt động nuôi nhốt, buôn bán với các loài ĐVHD nguy cấp, quý, hiếm bởi các hoạt động này nếu không được kiểm soát hiệu quả sẽ là vỏ bọc cho những hoạt động bất hợp pháp. Đồng thời, hoạt động này cũng kích thích nhu cầu tiêu thụ, sử dụng các loài ĐVHD và từ đó thúc đẩy các hoạt động buôn bán trái phép cũng như đẩy các quần thể tự nhiên của những loài quý hiếm vốn đã còn rất ít ỏi đến gần hơn với nguy cơ tuyệt chủng.

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) được thành lập vào năm 2000, là một trong những tổ chức xã hội đầu tiên về bảo tồn động vật hoang dã (ĐVHD) tại Việt Nam. ENV đi đầu trong nỗ lực chấm dứt nạn buôn bán ĐVHD trái phép ở Việt Nam bằng cách áp dụng các chiến lược sáng tạo nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ ĐVHD, thúc đẩy công tác thực thi, trực tiếp hỗ trợ các cơ quan chức năng trong công tác xử lý vi phạm và huy động sự tham gia của cộng đồng nhằm giảm thiểu nhu cầu và ngăn chặn vi phạm về ĐVHD. ENV cam kết luôn nhất quán với sứ mệnh của mình là đảm bảo một tương lai tốt đẹp hơn cho các loài động vật hoang dã, cả ở Việt Nam và trên toàn cầu.

Kể từ năm 2007, ENV tập trung hoạt động vào BA lĩnh vực trọng tâm mang tính chiến lược nhằm chấm dứt hoạt động buôn bán ĐVHD trái phép tại Việt Nam.

Phối hợp với các nhà hoạch định chính sách nhằm tăng cường thể chế, khắc phục lỗ hổng pháp luật và khuyến khích thực thi hiệu quả các chính sách, pháp luật về bảo vệ ĐVHD;

Tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật thông qua việc trực tiếp hỗ trợ các cơ quan chức năng trong công tác ngăn chặn và đẩy lùi các vi phạm về ĐVHD;

Giảm thiểu nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm từ ĐVHD thông qua các chiến dịch dài hạn, bền vững nhằm thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng. Đồng thời, khuyến khích cộng đồng tích cực tham gia bảo vệ ĐVHD bằng cách thông báo các dấu hiệu vi phạm đến cơ quan chức năng địa phương hoặc đường dây nóng miễn phí về bảo vệ ĐVHD 1800-1522.

×