Sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026: Lộ trình tiếp tục thực hiện ra sao?

Sắp xếp thôn, tổ dân phố sẽ được triển khai từ quý II/2026

Theo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và lực lượng không chuyên trách được xác định thực hiện trong quý II/2026, gắn với yêu cầu tổ chức lại bộ máy ở cơ sở.

Trước đó, tại Quyết định số 759/QĐ-TTg năm 2025, Chính phủ nhấn mạnh nguyên tắc: thôn, tổ dân phố là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải cấp hành chính, trước mắt giữ ổn định, đồng thời nghiên cứu lộ trình sắp xếp theo hướng tinh gọn, phục vụ trực tiếp đời sống người dân.

Còn tại Kết luận số 210-KL/TW năm 2025, việc sắp xếp phải bảo đảm phù hợp với yêu cầu trong tình hình mới, nhất là khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được hoàn thiện.

Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện quy định pháp luật, hướng dẫn và theo dõi việc sắp xếp thôn, tổ dân phố ở xã, phường; đồng thời rà soát, điều chỉnh đội ngũ người hoạt động không chuyên trách phù hợp với yêu cầu mới.

Cụ thể, trong quý II/2026, Bộ Nội vụ phải tham mưu ban hành Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với lực lượng không chuyên trách.

Tiếp đó, trong quý III/2026, sẽ trình đề án xây dựng mô hình tự quản tại cộng đồng dân cư, bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp lại các đơn vị ở cơ sở.

Thực tiễn cho thấy, cả nước hiện có khoảng 90.000 thôn, tổ dân phố. Giai đoạn 2019 - 2021 đã sáp nhập hơn 15.000 đơn vị, nhưng vẫn còn tình trạng quy mô nhỏ, phân tán, gây khó khăn cho quản lý.

Vì vậy, đợt sắp xếp lần này mang tính “kép”, vừa tinh giản đầu mối, vừa tái cấu trúc quản trị cộng đồng theo hướng hiệu quả, gần dân hơn, thay vì chỉ giảm số lượng một cách cơ học.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Điều kiện và lộ trình thực hiện

Theo Điều 7a Thông tư 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi bởi khoản 4, khoản 5 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV, điều kiện sáp nhập thôn, tổ dân phố được quy định rõ:

Thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn thì phải sáp nhập với đơn vị liền kề

Thôn, tổ dân phố đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu đủ điều kiện

Việc sáp nhập phải xem xét yếu tố đặc thù như địa lý, địa hình, phong tục tập quán

Đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành

Còn tại Điều 8 Thông tư 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 6 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV và khoản 1, khoản 2 Điều 1 Thông tư 05/2022/TT-BNV quy định, quy trình sáp nhập được thực hiện tương tự như thành lập thôn, tổ dân phố mới, bao gồm: Xây dựng đề án; Lấy ý kiến cử tri; Trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; Quyết định thành lập sau sáp nhập.

Theo quy định hiện hành, trong trường hợp chuyển đổi đơn vị hành chính (ví dụ từ xã lên phường), Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ quyết định chuyển thôn thành tổ dân phố tương ứng.

Điều 4 Thông tư 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV quy định về tổ chức của thôn, tổ dân phố gồm: Mỗi thôn có Trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có Tổ trưởng; Có thể bố trí 01 Phó Trưởng thôn hoặc 01 Phó Tổ trưởng khi cần thiết; Việc công nhận do UBND cấp xã quyết định

Có thể thấy, lộ trình sáp nhập thôn, tổ dân phố năm 2026 đang được thiết kế theo hướng thận trọng, có bước đi và gắn với hoàn thiện thể chế. Đây không chỉ là bài toán tổ chức bộ máy, mà còn là quá trình tái cấu trúc quản trị ở cấp cơ sở, nơi gần dân nhất, sát thực tiễn nhất.

×