Gánh nặng tiền đất cao, người dân khó tiếp cận cơ hội mua nhà ở

Mức thu tiền đất vẫn quá cao

Tại hội thảo "Giá đất, thuế đất… thế nào cho hợp lý?" do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 22/7, các chuyên gia, doanh nghiệp đã đưa ra ý kiến về mức thu tiền đất bổ sung hiện nay là không hợp lý, tạo ra gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp.

Vừa qua, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ lần 3 dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 103/2024. Trong đó, nội dung đang chú ý là Bộ này đưa ra 2 phương án, thay vì 3 phương án như trước đây. Với phương án mới, Bộ Tài chính bổ sung đề xuất thu 3,6%/năm tiền đất bổ sung thay vì 5,4%/năm như trước.

Tuy nhiên, theo đánh giá của doanh nghiệp, mức thu của 2 phương án mà Bộ Tài chính đưa ra vẫn quá cao, là gánh nặng của doanh nghiệp.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Thắng - Phó tổng giám đốc Hưng Thịnh Land đánh giá với 2 phương án thu tiền đất bổ sung 5,4% hay 3,6% theo dự thảo của Bộ Tài chính là gánh nặng cho doanh nghiệp. Chính người dân sẽ là người chịu thiệt khi doanh nghiệp sẽ đưa chi phí này vào giá thành sản phẩm, khiến giá nhà ở tăng lên, người có nhu cầu ở thực khó tiếp cận được với nhà ở. Hơn nữa, quy định này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến môi trường đầu tư. Chính sách cần phải mang tính khuyến khích, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn hoạt động để đóng góp cho kinh tế đất nước.

Phó tổng giám đốc Hưng Thịnh Land cho hay hiện nay đa số trường hợp chậm nộp tiền sử dụng đất của các dự án phần lớn là do vướng về điều kiện khách quan, cơ chế và chính sách. Ví dụ như chính bản thân Hưng Thịnh Land, nhiều dự án bị "tắc" về định giá đất do được mua lại, dở dang và trong quá trình tái cấu trúc có điều chỉnh quy hoạch.

Qua đó, ông Thắng kiến nghị bỏ luôn mức thu bổ sung 5,4% hay 3,6% vì không hợp lý. Điều này để tạo đồng thuận toàn xã hội, cùng phấn đấu đóng góp cho phát triển kinh tế của đất nước.

Đối với chính sách thu tiền sử dụng đất, ông Thắng cũng cho rằng, thực tế doanh nghiệp và người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất thì tiền thuế phải nộp vẫn còn là ẩn số. Nên chăng tính theo bảng giá đất và hệ số để doanh nghiệp xác định được ngay chi phí đầu vào, xác định được giá thành. Đồng thời cán bộ thực thi, đơn vị thẩm định giá cũng dễ làm và mang tính an toàn. Việc "tắc" tiền sử dụng đất sẽ gây thiệt hại lớn cho cả người dân lẫn nền kinh tế. Cần tạo ra chuẩn mực hợp lý, bởi lúc nào người dân muốn nhận bồi thường cao nhưng doanh nghiệp, nhà nước muốn sự hài hòa.

Ông Thắng cho rằng chính sách thu từ đất đai nên hợp lý, có thể cân nhắc ở mức thuế thu nhập doanh nghiệp thay vì tận thu từ tiền thuế sử dụng đất.

Đề xuất nhiều giải pháp về tiền đất

Cũng tại hội thảo, ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đề nghị thay vì thu 5,4% hay 3,6% thì Bộ Tài chính trình Chính phủ chỉ thu bổ sung 0,5%.

“Quy định này của luật Đất đai không phù hợp với luật Ban hành văn bản quy định pháp luật là chỉ áp dụng hồi tố với nghĩa vụ pháp lý nhẹ hơn, còn quy định nặng hơn không được áp dụng trước đó. Đến khi lấy ý kiến để sửa luật Đất đai thì chúng tôi đề nghị bỏ hoàn toàn khoản thu này. Giá đất tăng, nghĩa vụ tài chính tăng đang dẫn đến rất nhiều bất cập trên thị trường với cả doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế ", ông Lê Hoàng Châu cho hay.

Trong khi đó, Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm đã đề xuất nhóm giải pháp và một số kiến nghị để giảm bớt áp lực tiền đất, chi phí. Cụ thể, ông Tú cho rằng cần minh bạch hóa toàn bộ quy trình và dữ liệu định giá. Định giá đất không thể là một quá trình đóng kín. Cần công bố đầy đủ bản đồ định giá, hệ số điều chỉnh, phương pháp tính toán và cơ sở dữ liệu đầu vào.

Theo ông Tú, cần có cổng thông tin điện tử mở để người dân có thể truy cập, tra cứu để biết mức thu đó dựa trên căn cứ, cơ sở, thông lệ nào. Chỉ khi người dân được thấy tận mắt con số và công thức tính, thì bảng giá mới thực sự có tính thuyết phục và khả năng chấp hành cao.

Giải pháp thứ 2, cần phân loại nghĩa vụ tài chính. Cần phải phân loại, làm rõ vì rất nhiều trường hợp "chuyển mục đích sử dụng đất", người dân không thực sự "mua" đất từ nhà nước mà chỉ đang hoàn thiện pháp lý cho quyền sử dụng đất có thật, hợp lý từ lâu đời. Như vậy, tiền sử dụng đất chỉ nên thu chủ đất và doanh nghiệp khi chúng ta giao cho họ, còn người dân có đất rồi, không nên thu nữa và thu là không hợp lý.

Ngoài ra, với các lô đất liền kề, luật sư Trương Anh Tú kiến nghị miễn toàn bộ tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng, nơi người dân đã sinh sống và canh tác ổn định.

Với loạt đất công ích, nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư cần xác định đây là loại hình phục vụ chính sách, không thể đánh đồng với dự án thương mại, nên trực thu hay gián thu phải bỏ hết.

Giải pháp cuối cùng, cần thiết lập cơ chế giãn, hoãn, chia kỳ nộp tiền sử dụng đất nhằm giúp người dân có thời gian cân đối tài chính, tránh tình trạng phải bán tháo tài sản hoặc "mua lại" chính mảnh đất của mình bằng cái giá không thể gánh nổi. “Với doanh nghiệp, nộp tiền này về bản chất bù trượt giá, lãi suất cơ bản tín dụng là cần thiết, bởi nếu cứ cho nợ thì ai cũng có thể nợ cả và họ có hoạt động kinh doanh. Trường hợp người dân nợ thuế thì không nên tính lãi suất”, ông Tú cho hay.

×