Hai tướng mà Lưu Bị "cất kho": Một khiến Hoàng Trung cúi đầu, một đủ sức chặn Đặng Ngải

Vị tướng từng khiến Tôn Sách đau đầu và được Hoàng Trung tin phục

Những năm đầu Kiến An, khi phương Bắc cuồn cuộn chuẩn bị cho trận Quan Độ, thì tại vùng Trường Sa, chiến sự cũng căng như dây đàn. Tôn Sách, người được coi là Tiểu Bá Vương của Giang Đông liên tục mở rộng địa bàn, nhưng lại vấp phải một đối thủ khó lường: Lưu Phàn, cháu của Lưu Biểu. Ông không chỉ giỏi phòng thủ mà còn chủ động vượt sang biên giới Giang Đông tập kích, khiến vùng biên trở thành mảnh đất bất ổn.

Sức mạnh của Lưu Phàn đủ lớn để Tôn Sách phải thiết lập hẳn một đơn vị quân sự riêng, giao cho Thái Sử Từ phụ trách nhằm chuyên đối phó. Điều đáng nói hơn, trong đội ngũ của Lưu Phàn khi ấy còn có Hoàng Trung cũng là người sau này trở thành danh tướng bậc nhất của Thục. Hoàng Trung lúc đó giữ chức trung lang tướng, thực chất là phó tướng của Lưu Phàn. Việc một cao thủ như Hoàng Trung chịu đứng dưới trướng, tự nó đã chứng minh năng lực chỉ huy của Lưu Phàn.

Sau trận Xích Bích, Lưu Bị đã chiếm được bốn quận phía Nam của Kinh Châu, Hoàng Trung và Ngụy Diên được trọng dụng, nhưng Lưu Phàn lại biến mất khỏi sử sách. Tại sao Lưu Bị không sử dụng ông ta?

Lý do không nằm ở tài năng mà ở thân phận. Trong bối cảnh Lưu Bị vừa đặt chân vào vùng đất vốn thuộc Lưu Biểu, việc trao trọng quyền cho người thuộc dòng tộc họ Lưu tại Kinh Châu chẳng khác nào tự đặt một mồi lửa ngay cạnh mình. Lưu Phàn có ảnh hưởng, có danh vọng, có thể trở thành nơi quy tụ lòng trung của những người từng theo Lưu Biểu. Đó là thứ Lưu Bị tuyệt đối không thể mạo hiểm.

Người đủ sức chặn đứng Đặng Ngải

Năm Kiến An thứ 18, khi Lưu Bị và Lưu Chương chính thức trở mặt, đại quân Thục tiến vào Ba Thục như nước lũ. Nhưng ngay trên đường vào Ích Châu, họ gặp phải bức tường thành lớn nhất trong đời: Lạc Thành do Lưu Tuần, con trai cả của Lưu Chương, trấn giữ. Từ thời cha ông, Lưu Tuần đã được giao cai quản nơi này, nhờ vậy hiểu rõ từng vị trí hiểm yếu, từng con đường mòn.

Cuộc công thành kéo dài gần một năm, khiến Lưu Bị chịu tổn thất nặng nề nhất kể từ khi lập nghiệp. Chính tại chân tường thành ấy, Bàng Thống, một mưu sĩ tương tự với Gia Cát Lượng về trí tuệ và vai trò chiến lược, bị tên lạc bắn chết. Sự mất mát này khiến toàn bộ chiến dịch chao đảo. Lưu Bị buộc phải điều viện binh từ Kinh Châu, để Gia Cát Lượng dẫn Trương Phi và Triệu Vân vượt đường xa tiến tới, mới có thể xoay chuyển cục diện.

Lưu Tuần kiên cường đến mức khi Lưu Chương đầu hàng, ông vẫn không lập tức buông vũ khí. Chỉ khi Lưu Bị đích thân vào thành khuyên giải, vị tướng trẻ mới chịu quy thuận. Nhưng kể từ đó, tên ông gần như biến mất. Lưu Bị chỉ phong cho ông chút chức tước hữu danh vô thực, tuyệt đối không giao quân quyền.

Cũng như trường hợp của Lưu Phàn, vấn đề nằm ở thân phận. Lưu Tuần là con của Lưu Chương là người từng cai trị Ích Châu bằng danh nghĩa chính thống. Trong mắt dân Thục, ông mới là người đại diện cho chính chủ. Nếu giữ ông cạnh mình, Lưu Bị chẳng khác nào nuôi một ngọn cờ có thể khiến dân chúng dao động bất cứ lúc nào. Tốt nhất là để Lưu Tuần sống trong yên ổn, nhưng không để ông đứng lên chỉ huy bất kỳ đạo quân nào nữa.

Điều trớ trêu là, bốn mươi năm sau, khi Đặng Ngải mang quân vượt Âm Bình, tiến thẳng vào trung tâm Thục, người trấn thủ Miên Trúc lại là Gia Cát Chiêm trẻ tuổi, nóng vội, thiếu kinh nghiệm. Thay vì cố thủ như cha mình từng khuyên, ông chọn xuất chiến ngoài thành và tử trận, mở toang cánh cửa diệt quốc. Nhiều nhà nghiên cứu đều không khỏi đặt câu hỏi: nếu năm đó người đứng sau cổng thành là Lưu Tuần, bậc thầy thủ thành từng kiên cố suốt một năm trời thì liệu Thục Hán có sụp đổ nhanh đến vậy không?

Lưu Bị nổi tiếng với sức hút nhân tài, nhưng nghịch lý nằm ở chỗ hai vị tướng mang họ Lưu, một người ở Kinh Châu, một người tại Ích Châu lại là những tài năng bị ông buộc phải bỏ qua. Không phải vì họ kém cỏi, mà vì họ quá xuất sắc trong vai trò đại diện cho chính thế lực mà Lưu Bị vừa tiếp nhận. Dùng họ là nguy hiểm, không dùng họ là nuối tiếc. Lịch sử vì thế đã rẽ sang một ngả khác: Lưu Phàn lặng lẽ biến mất, Lưu Tuần sống nốt đời không binh quyền, còn Thục Hán sau này mất vào tay Đặng Ngải như một hệ quả không thể tránh.

×