Hiếm thấy ở Sơn La, đung đưa trên vách đá cao 40m lấy lượng mật tổ ong khoái lớn ở lưng chừng đỉnh núi Sa Mu

Đỉnh Sa Mu cao 2.756m so với mực nước biển, thuộc xã Xím Vàng (huyện Bắc Yên cũ), từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn với những người mê khám phá.

Không chỉ vậy, quanh khu vực đỉnh Sa Mu còn là nơi loài ong khoái, một trong những loài ong rừng dữ dằn nhất chọn làm nơi sinh sống, tạo nên những tổ mật quý giá trên các vách đá cao hay thân cây cổ thụ giữa đại ngàn.

Trong căn nhà gỗ đơn sơ ở bản Háng Chơ, chúng tôi gặp Mùa A Chua, chàng trai 27 tuổi đã có gần 10 năm gắn bó với nghề săn ong khoái.

Sinh ra và lớn lên dưới chân núi Sa Mu, A Chua thuộc từng lối mòn, từng cánh rừng. Với anh, rừng không chỉ là nơi sinh tồn mà còn là nguồn thu nhập chính nuôi sống gia đình.

A Chua kể, mùa ong khoái thường bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 7, khi rừng bước vào mùa hoa nở rộ. Đây cũng là thời điểm người dân trong bản rủ nhau vào rừng tổ săn ong khoái lấy mật.

Năm nay, riêng A Chua cùng một số hộ dân trong bản Háng Chơ đã khai thác được khoảng 10 tổ ong khoái, mỗi tổ ong đều nằm ở những vị trí cao trên vách đá, cây cổ thụ.

Gần đây nhất, ngày 5/5/2026, A Chua cùng một nhóm thanh niên trong bản phát hiện một tổ ong lớn trên vách đá cao khoảng 40m.

Để tiếp cận tổ ong, cả nhóm phải mất gần một ngày dựng thang gỗ, buộc dây an toàn và chuẩn bị đầy đủ dụng cụ.

Khi đã leo lên tới nơi, họ vẫn phải chờ thời điểm thích hợp, dùng khói đuốc xua ong rồi mới dám cắt tổ. Thành quả nhóm A Chua thu được hơn 30kg mật ong khoái.

Chàng thanh niên trẻ Mùa A Chua cho biết, khác với ong nuôi, ong khoái thường làm tổ ở độ cao lớn, trên những cây cổ thụ to vài người ôm không xuể hoặc trên vách đá dựng đứng. Vì vậy, việc săn ong khoái được ví như leo lên lưng trời.

Người đi săn không chỉ cần sức khỏe mà còn phải có kinh nghiệm, sự gan dạ và kỹ năng phối hợp tốt.

Trước mỗi chuyến đi, khi gặp tổ ong khoái, bà con thường tự chế thang gỗ chắc chắn, sử dụng dây đeo an toàn và trang bị đầy đủ quần áo bảo hộ, mũ, mặt nạ để tránh bị ong đốt.

Theo A Chua, điều quan trọng nhất khi săn ong khoái là phải giữ được sự bình tĩnh. Loài ong này rất hung dữ, có thể tấn công nếu bị kích động. Chỉ cần một phút hoảng loạn, người săn ong có thể gặp nguy hiểm.

Để duy trì đàn ong khoái phát triển bền vững cho mùa sau, khi lấy mật, chỉ cắt phần tổ chứa mật, không bắt ong chúa, ong thợ, không phá hủy hoàn toàn tổ ong.

Ong được xua đi bằng khói, tuyệt đối không dùng lửa hay hóa chất. Cách làm này giúp bảo vệ đàn ong và duy trì nguồn mật cho những mùa tiếp theo.

Sau khi khai thác, tổ ong được bán với giá từ 150.000–160.000 đồng/kg, mỗi tổ có thể mang lại gần 5 triệu đồng, tuỳ thuộc vào từng tổ to nhỏ.

Nếu tách mật riêng, giá bán có thể lên hơn 200.000 đồng/lít, mức giá khá cao trên thị trường.

Với đồng bào Mông, mật ong khoái không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là đặc sản quý của núi rừng, biểu tượng cho sự tinh túy và ngọt ngào của thiên nhiên.

Cô giáo Lò Thị Ké, Trường Mầm non Làng Chếu, xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La chia sẻ: Năm nay là tròn 10 năm tôi công tác ở vùng cao.

Trong quá trình gắn bó với bà con nơi đây, tôi thấy người dân trong bản thường xuyên vào rừng tìm và khai thác mật ong khoái để bán có thêm ít tiền mua mắm, muối.

Đây là loại mật ong rừng rất quý, chất lượng cao nhưng trước đây bà con lấy được lại khó tìm đầu ra, chủ yếu dùng trong gia đình hoặc bán nhỏ lẻ với giá thấp.

Biết mọi người tin tưởng nên tôi đứng ra mua giúp bà con, rồi chia sẻ lại cho anh em, bạn bè gần xa có nhu cầu sử dụng.

Mật ong khoái rừng chuẩn có vị ngọt thanh, thơm dịu mùi hoa rừng, uống không gắt cổ.

Đặc biệt, mật ong khoái sịn để lâu cũng không bị đóng đường hay đông cứng như nhiều loại mật pha tạp. Càng để lâu mật càng sánh đẹp, giữ nguyên hương vị nên được nhiều người ưa chuộng.

“Thương người dân trong bản lắm, nhiều khi người dân phải đi rừng, lội suối mấy ngày trời mới tìm được một tổ ong khoái.

Thường phải có người hỏi mua trước thì bà con mới dám đi lấy, chứ nếu khai thác mang về mà không có ai mua giúp thì cũng khó bán được”. cô giáo Lò Thị Ké tâm sự.

×