Thành công sáp nhập Bà Rịa-Vũng Tàu, TPHCM đang có một "hòn đảo khổng lồ", nơi con vật khổng lồ trú ẩn, đẻ trứng bự

Trong cấu trúc hành chính mới, Đặc khu Côn Đảo trở thành một phần quan trọng của TPHCM.

Đặc khu Côn Đảo là quần đảo gồm 16 hòn đảo nằm cách Vũng Tàu khoảng 185km, cách TPHCM 230km và cách cửa sông Hậu 83km.

Không chỉ có vị trí chiến lược trong bảo vệ chủ quyền biển đảo phía Đông Nam Tổ quốc, Côn Đảo còn mang lại nguồn lực lớn cho phát triển kinh tế biển, đặc biệt trong các lĩnh vực du lịch, thủy sản và dịch vụ.

Đặc khu Côn Đảo, "báu vật" giữa biển Đông: Giá trị đặc biệt của Vườn quốc gia Côn Đảo

Điểm nhấn nổi bật nhất của quần đảo này chính là Vườn quốc gia Côn Đảo, một trong những vườn quốc gia hiếm hoi tại Việt Nam sở hữu đồng thời cả hệ sinh thái rừng và biển. Được công nhận là khu Ramsar quốc tế, nơi đây còn là thành viên mạng lưới các khu bảo tồn rùa biển khu vực Ấn Độ Dương – Đông Nam Á, đồng thời được xem là “thủ đô rùa biển” của Việt Nam.

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Vườn quốc gia Côn Đảo có tổng diện tích gần 20.000ha.

Trong đó, khoảng 5.890ha là diện tích rừng với các hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, rừng nửa rụng lá, rừng tre nứa và rừng ngập mặn. Khu vực này ghi nhận 1.077 loài thực vật và 155 loài động vật rừng, nhiều loài đặc hữu và quý hiếm.

Phần diện tích biển rộng khoảng 14.000ha là nơi hội tụ hệ sinh thái đa dạng với hơn 1.700 loài sinh vật biển.

Những rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn không chỉ tạo nên cảnh quan đặc sắc mà còn là “ngôi nhà” của nhiều loài nguy cấp toàn cầu như bò biển (Dugong), rùa biển, cá voi, cá heo và hàng chục loài chim biển quý hiếm.

Không chỉ giàu tài nguyên sinh học, Côn Đảo còn là “bảo tàng sống” của lịch sử cách mạng với hệ thống di tích đặc biệt như Nhà tù Côn Đảo, nghĩa trang Hàng Dương, Cầu Ma Thiên Lãnh…

Chính sự giao thoa giữa giá trị thiên nhiên và lịch sử đã tạo nên sức hút độc đáo, đưa Côn Đảo trở thành điểm đến du lịch sinh thái – tâm linh hiếm có ở Việt Nam.

Sau sáp nhập, việc quản lý và phát huy giá trị Vườn quốc gia Côn Đảo được TP.HCM xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững. Theo quy hoạch không gian biển quốc gia, TP.HCM – trên cơ sở hợp nhất với Bà Rịa - Vũng Tàu – sẽ trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của Đông Nam Á, với các lĩnh vực mũi nhọn như cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị biển và du lịch.

TPHCM thúc đẩy bảo tồn động vật, thực vật hoang dã, phát triển bền vững “lá phổi xanh”

Trong bức tranh đó, Vườn quốc gia Côn Đảo đóng vai trò như một “lá phổi xanh”, tạo nền tảng sinh thái cho phát triển dài hạn. Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo Nguyễn Khắc Pho cho biết, đơn vị đã triển khai nhiều chương trình bảo tồn quy mô lớn, trong đó nổi bật là chương trình bảo tồn rùa biển – mô hình được đánh giá thành công nhất cả nước.

Mỗi năm, vào mùa sinh sản từ tháng 4 đến tháng 10, lực lượng kiểm lâm túc trực 24/24 tại các bãi đẻ để thu gom, di dời trứng về khu ấp an toàn. Hàng chục nghìn rùa con sau đó được thả về biển, góp phần duy trì quần thể rùa biển lớn nhất Việt Nam. Hoạt động này không chỉ có ý nghĩa bảo tồn mà còn trở thành sản phẩm du lịch sinh thái – giáo dục môi trường hấp dẫn du khách.

Bên cạnh đó, các dự án phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ thảm cỏ biển – nơi sinh sống của bò biển (Dugong) cũng được triển khai đồng bộ. Công tác kiểm soát khai thác hải sản trái phép được tăng cường, kết hợp với nâng cao nhận thức cộng đồng địa phương về bảo vệ môi trường và khai thác tài nguyên bền vững.

Trong lần làm việc gần nhất với Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, Côn Đảo phải giữ vững hai giá trị cốt lõi là di tích lịch sử và thiên nhiên.

“Đây là nền tảng để phát triển bền vững. Nếu đánh mất những giá trị này, Côn Đảo sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh đặc biệt của mình”, ông nói.

Theo định hướng của thành phố, phát triển Côn Đảo sẽ gắn chặt với chuyển đổi xanh, cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn sinh thái. Du lịch sinh thái được quản lý theo hướng kiểm soát số lượng, nâng cao chất lượng, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên.

Một điểm nhấn đáng chú ý là sáng kiến “Hộ chiếu các Vườn quốc gia Việt Nam”, được trao tặng như một biểu tượng khuyến khích mỗi cá nhân trở thành “đại sứ môi trường”. Không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên – văn hóa Việt Nam, sáng kiến này còn mở ra hướng đi mới trong việc tạo nguồn tài chính bền vững cho công tác bảo tồn.

Với những nỗ lực đồng bộ từ quản lý, bảo tồn đến phát triển du lịch sinh thái, Vườn quốc gia Côn Đảo đang từng bước khẳng định vai trò là điểm sáng về bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để TP.HCM xây dựng hình ảnh một đô thị biển hiện đại, phát triển nhưng không đánh đổi môi trường, nơi thiên nhiên và lịch sử cùng song hành tạo nên giá trị lâu dài.

Đa dạng sinh học nổi bật tại Vườn quốc gia Côn Đảo

Vườn quốc gia Côn Đảo là một trong những khu bảo tồn có mức độ đa dạng sinh học hàng đầu Việt Nam, với cả hệ sinh thái rừng và biển phong phú.
Ở hợp phần rừng, đã ghi nhận 1.077 loài thực vật bậc cao và 155 loài động vật rừng. Đáng chú ý, có 76 loài động, thực vật quý hiếm, bao gồm nhiều loài nằm trong Sách Đỏ. Hệ động vật ghi nhận sự hiện diện của các loài đặc hữu như: Khỉ đuôi dài Côn Đảo, sóc đen Côn Đảo, cùng nhiều loài chim, bò sát và lưỡng cư hiếm gặp.
Ở hợp phần biển, khu vực này sở hữu khoảng 1.725 loài sinh vật biển, với các hệ sinh thái điển hình như rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn. Đây cũng là nơi cư trú của nhiều loài nguy cấp toàn cầu, trong đó có bò biển (Dugong), rùa xanh, đồi mồi và rùa da. Đặc biệt, có 7 loài rất nguy cấp và 67 loài nguy cấp, cùng hơn 300 loài san hô thuộc danh mục bảo vệ quốc tế (CITES).

×