Hiệu quả của nguồn lực đầu tư cho mục tiêu giảm nghèo bền vững: Minh chứng từ những con số

Là một trọng tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 được đầu tư nguồn lực to lớn, với tổng vốn ngân sách trung ương hơn 44.600 tỷ đồng, cùng hàng nghìn tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Dòng vốn này đang len lỏi đến từng huyện nghèo, từng xã đặc biệt khó khăn.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 8/2025, Chương trình mới giải ngân được khoảng 2.270 tỷ đồng, đạt 42% kế hoạch năm. Con số này còn thấp so với kỳ vọng, phản ánh những rào cản hiện hữu trong quá trình triển khai. Tuy nhiên, nếu nhìn lại cả giai đoạn từ năm 2021 đến nay, thành quả đạt được là không thể phủ nhận: đó là sự chuyển mình của nhiều địa phương, là những đổi thay rõ nét ở các huyện nghèo, xã bãi ngang ven biển – những vùng từng bị bỏ lại phía sau trong guồng quay phát triển.

Những "quả ngọt" từ dòng vốn giảm nghèo bền vững

Dẫn chứng, đến thời điểm hiện tại, mục tiêu giảm trên 3%/năm đã được thực hiện một cách xuất sắc, thậm chí tại các huyện nghèo, con số này còn lên tới 4-5%/năm.

Riêng trong 8 tháng đầu năm 2025, 19 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo đã thoát khỏi tình trạng nghèo, đạt 35,18% kế hoạch, vượt chỉ tiêu được Quốc hội và Chính phủ giao.

Về chỉ tiêu giảm một nửa số hộ nghèo, hộ cận nghèo so với đầu kỳ, chương trình cũng đã đạt kết quả vượt trội. Từ 2,39 triệu hộ nghèo và cận nghèo đầu kỳ, đến cuối năm 2025 con số này dự kiến còn khoảng 1,25 triệu hộ, tương ứng 52,49%, vượt 2,49% so với chỉ tiêu Quốc hội, Chính phủ giao.

Nguồn lực từ chương trình đã thực sự trở thành "cần câu" để người dân tự vươn lên. Báo cáo tổng kết thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 của Ban chỉ đạo Trung ương các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 cho thấy, hơn 10.500 mô hình, dự án giảm nghèo đã được triển khai, thu hút trên 205.000 hộ dân tham gia. Từ các dự án nông nghiệp công nghệ cao đến các mô hình dịch vụ phi nông nghiệp, cơ cấu kinh tế và lao động tại các địa phương nghèo đang dần chuyển dịch theo hướng bền vững, gắn sản xuất với chuỗi giá trị.

Cùng với đó, gần 5.000 công trình hạ tầng thiết yếu từ giao thông, thủy lợi đến giáo dục, y tế được xây mới và duy tu, mở ra con đường cho nông sản, tri thức và những cơ hội phát triển, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 được triển khai hiệu quả, không thể không nhắc đến dòng vốn tín dụng chính sách. Thông qua hoạt động cho vay ưu đãi, các địa phương có thêm nguồn lực để triển khai đồng bộ các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng kết cấu hạ tầng, nâng cao năng lực sản xuất cho người dân.

Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến hết quý II/2025, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách đạt trên 310 nghìn tỷ đồng, với hơn 6,4 triệu khách hàng còn dư nợ.

Riêng trong 6 tháng đầu năm, toàn hệ thống đã giải ngân trên 45.000 tỷ đồng cho hơn 950.000 lượt hộ vay, tập trung chủ yếu vào các chương trình cho vay hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số, vay vốn học sinh sinh viên, nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn…

Những con số khô khan ấy, nếu đặt trong bức tranh đời sống, lại mang sức nặng đặc biệt: Mỗi năm, 400.000 hộ thoát nghèo, 200.000 việc làm mới, hàng chục nghìn sinh viên có cơ hội tiếp tục đến giảng đường.

Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước khẳng định, sẽ tiếp tục chỉ đạo hệ thống ngân hàng chủ động tham gia các chương trình mục tiêu quốc gia, đảm bảo nguồn vốn tín dụng phục vụ an sinh xã hội. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù từng địa phương, từng nhóm đối tượng, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để tránh tình trạng lợi dụng chính sách.

Sự thay đổi ấn tượng tại Thanh Hóa là minh chứng sống động cho vai trò then chốt của nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Theo Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2025, với gần 1.250 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển được phân bổ từ ngân sách trung ương, 6 huyện nghèo của tỉnh đã triển khai 59 dự án hạ tầng thiết yếu. Nhờ đó, cơ sở vật chất phục vụ dân sinh và sản xuất đã được cải thiện rõ rệt, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Đặc biệt, tại các xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển, sự đổi thay càng rõ nét. Hai xã Ngư Lộc và Nghi Sơn đã nhận được 45 tỷ đồng để thực hiện 22 dự án, bao gồm cả đầu tư phát triển và duy tu bảo dưỡng. Nhờ đó, xã Ngư Lộc đã chính thức thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn vào cuối năm 2024.

Đối mặt với địa hình chia cắt và nhiều thách thức, tỉnh Cao Bằng xác định Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là động lực chính để phát triển. Với tinh thần quyết tâm cao, tỉnh đã tận dụng hiệu quả nguồn lực để thay đổi diện mạo địa phương.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao và nỗ lực của người dân, trong giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ hộ nghèo của Cao Bằng ước tính giảm bình quân 4,24% mỗi năm, vượt kế hoạch đề ra. Dòng vốn của chương trình đã giúp cải thiện đời sống, tạo điều kiện để người dân vươn lên, từng bước thoát nghèo bền vững.

Trong năm 2025, tỉnh phấn đấu giảm thêm 4,0% tỷ lệ hộ nghèo, đưa tỷ lệ này từ 24,71% xuống còn 20,71%, với mục tiêu giúp trên 5.000 hộ thoát nghèo. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của chương trình mục tiêu quốc gia trong việc biến những khó khăn thành cơ hội phát triển, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân vùng cao.

Hay như tại Quảng Ninh, đầu năm 2021, đại phương này vẫn còn 1.526 hộ nghèo, chiếm 0,41% dân số. Tuy nhiên, chỉ trong vòng hai năm, con số này đã giảm mạnh mẽ, xuống chỉ còn 258 hộ (0,067%) vào năm 2022. Đến cuối năm 2023, toàn tỉnh chính thức không còn hộ nghèo, xã nghèo hay xã đặc biệt khó khăn.

Thành tựu này đã đưa Quảng Ninh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước được Chính phủ công nhận hoàn thành mục tiêu giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025.

Đóng góp vào thành công vượt bậc này là việc tỉnh đã huy động được hơn 120.000 tỷ đồng để thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU và ba chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Chương trình mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Song song với việc hỗ trợ tài chính, Quảng Ninh còn triển khai đồng bộ các chương trình hỗ trợ sản xuất, chuyển giao khoa học kỹ thuật và đào tạo nghề linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư vào các mô hình chăn nuôi, trồng trọt hàng hóa và tham gia các chuỗi giá trị sản phẩm OCOP, từng bước vươn lên thoát nghèo một cách bền vững.

Đây chính là minh chứng sống động nhất cho thấy khi nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả mang lại là vô cùng to lớn.

Tầm nhìn và hành động

Khẳng định giảm nghèo bền vững không chỉ là mục tiêu an sinh, mà còn là động lực phát triển tại Hội nghị toàn quốc tổng kết các Chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, nguồn lực nhà nước phải đóng vai trò "vốn mồi", dẫn dắt và kích hoạt mọi nguồn lực xã hội.

Để làm được điều đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, gỡ bỏ các rào cản để giải phóng nguồn lực, đồng thời phải có công cụ giám sát chặt chẽ, ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực.

Chủ trương đúng, đồng thuận phải cao, tổ chức thực hiện phải hiệu quả và sự hưởng thụ của người dân phải thực chất, để người nông dân cảm nhận thực sự thành quả mang lại chứ không phải những lời sáo rỗng, những lời hứa suông.

Thông điệp của người đứng đầu Chính phủ vừa là sự ghi nhận, vừa là yêu cầu cấp thiết. Dòng vốn từ chương trình giảm nghèo bền vững đã, đang và sẽ tiếp tục là nguồn lực cốt lõi. Nhiệm vụ của chúng ta là làm sao để dòng vốn ấy chảy nhanh hơn, mạnh hơn và hiệu quả hơn, đảm bảo rằng mỗi đồng vốn bỏ ra đều mang lại giá trị thực chất, góp phần xây dựng một Việt Nam phát triển thịnh vượng, và không để ai bị bỏ lại phía sau.

×