Quy trình, phương pháp rà soát, công nhận hộ nghèo, cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều tại dự thảo Thông tư mới

Việc ban hành Thông tư này nhằm hướng dẫn thực hiện các quy định về quy trình, phương pháp rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 và mẫu, biểu báo cáo theo quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Theo ông Nguyễn Lê Bình, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, để có cơ sử xây dựng dự thảo Thông tư, Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo đã phối hợp với Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường tiến hành khảo sát được tổ chức tại 12 tỉnh gồm: Sơn La, Bắc Kạn cũ (nay là tỉnh Thái Nguyên), Bắc Giang cũ (nay là tỉnh Bắc Ninh), Nam Định cũ (nay là tỉnh Ninh Bình), TP. Huế, Nghệ An, Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai), Đắk Lắk, Tây Ninh, tỉnh Bình Phước cũ (nay là tỉnh Đồng Nai), Bến Tre cũ (nay là tỉnh Vĩnh Long) để đánh giá quy trình, bộ công cụ rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2022-2025.

Đồng thời, thu thập ý kiến của cán bộ thực hiện ở các cấp và người dân về tính phù hợp, tính rõ ràng và tính khả thi của bộ công cụ rà soát trong thực tiễn làm cơ sở nghiên cứu, xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn quy trình, phương pháp rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 và mẫu, biểu báo cáo.

Từ kết quả khảo sát, Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo tiến hành lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức hội thảo, đồng thời lấy ý kiến thẩm định của Vụ Pháp chế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), từ đó, xây dựng Dự thảo.

Ông Nguyễn Lê Bình cho hay, nội dung về phương pháp rà soát kế thừa quy định tại Quyết định số 24/2021 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, phương pháp rà soát được thực hiện thông qua việc thu thập thông tin về hệ thống tài sản, điều kiện sống và thông tin các thành viên trong hộ gia đình để chấm điểm, ước lượng mức thu nhập bình quân đầu người và đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản, kết hợp với phương pháp tổ chức họp dân để thống nhất kết quả rà soát, có sự tham gia giám sát của cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam tại cơ sở nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Mức quy đổi kết quả đánh giá tài sản, điều kiện sống, thông tin hộ gia đình qua xác định mức thu nhập, mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản và quy định điểm cắt để phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo được kế thừa quy định tại Thông tư số 07/2021/TT-BLĐTBXH và điều chỉnh phù hợp với quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia 2027-2030, cụ thể:

Khu vực nông thôn: quy đổi 190 điểm từ Phiếu rà soát tương đương 2.200.000 đồng/người/tháng.

Khu vực đô thị: quy đổi 280 điểm từ Phiếu rà soát tương đương 2.800.000 đồng/người/tháng.

Kết quả xác định mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản: mỗi chỉ số thiếu hụt (chỉ số TH) từ Phiếu rà soát tương ứng với 01 chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản của hộ gia đình.

Phân loại hộ gia đình:

Hộ nghèo: (1) Khu vực nông thôn điểm Đ ≤ 190 và thiếu hụt từ 3 chỉ số trở lên; (2) Khu vực đô thị điểm Đ ≤ 280 và thiếu hụt từ 3 chỉ số trở lên.

Hộ cận nghèo: (1) Khu vực nông thôn điểm Đ ≤ 190 và thiếu hụt dưới 3 chỉ số; (2) Khu vực đô thị điểm Đ ≤ 280 và thiếu hụt dưới 3 chỉ số.

Hộ thoát nghèo: (1) Khu vực nông thôn điểm Đ trên 190; (2) Khu vực đô thị điểm Đ trên 280.

Quy trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo hằng năm (định kỳ hằng năm và thường xuyên trong năm) thống nhất gồm 5 bước, cụ thể: (1) Lập danh sách hộ gia đình cần rà soát; (2) Tổ chức rà soát, phân loại hộ gia đình; (3) Tổ chức họp dân để thống nhất kết quả rà soát; (4) Niêm yết và thông báo công khai; (5) Công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ thoát nghèo.

Trong đó, quy trình rà soát định kỳ hằng năm kế thừa 5 bước, điều chỉnh giảm 1 bước so với quy định quy trình rà soát 6 bước giai đoạn 2021-2025 tại Quyết định số 24/2021 để phù hợp quy định tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Cụ thể: bỏ bước lấy ý kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về kết quả rà soát của cấp xã (theo Quyết định số 24/2021/QĐ-TTg là bước lấy ý kiến của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, được quy định sửa đổi thành lấy ý kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại Nghị định số 131/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ);

Quy trình rà soát thường xuyên trong năm kế thừa quy trình 5 bước tại Quyết định số 24/2021/QĐ-TTg do quy trình này giai đoạn 2021-2025 đã giảm bước lấy ý kiến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện (sau thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh).

Chủ tịch UBND cấp xã sẽ quyết định công nhận danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo trên địa bàn.

Tại hội thảo, các đại biểu tỉnh Cao Bằng, Lai Châu, Bắc Ninh, Quảng Trị, TP. HCM đã tham gia đóng góp ý kiến liên quan đến biểu tổng hợp, phương pháp rà soát, chế độ báo cáo định kỳ... vào Dự thảo "Thông tư hướng dẫn quy trình, phương pháp rà soát, công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 và mẫu, biểu báo cáo".

Thay mặt ban chủ tọa, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo Nguyễn Lê Bình cùng chuyên gia đã giải thích, làm rõ thêm một số băn khoăn, ý kiến của các đại biểu. Đồng thời, tiếp thu, bổ sung các ý kiến của đại biểu để từ đó đưa vào Dự thảo cho phù hợp với thực tiễn.

×