Hoàng đế khai quốc Hậu Lương, được ví như “Tào Tháo tái sinh” là ai?

Hành trình xưng hoàng đế của Chu Ôn

Chu Ôn là người huyện Đãng Sơn, Tống Châu thời nhà Đường. Do gia cảnh khó khăn nên Ôn cùng mẹ đến làm thuê cho một gia đình giàu có ở huyện Tiêu.

Cho tới năm 877, Chu Ôn 25 tuổi quyết định tham gia nghĩa quân của Hoàng Sào để kiếm cơm ăn. Do bản tính gian xảo, nên Ôn ngày một leo cao hơn, rồi trở thành đại tướng dưới quyền của Hoàng Sào tham gia cuộc khởi nghĩa chống lại nhà Đường.

Năm 880, quân của Hoàng Sào vượt qua sông Hoài, chiếm được Lạc Dương. Năm 881, tiến vào kinh đô Trường An, vua Đường Hy Tông phải bỏ chạy sang Thành Đô, Tứ Xuyên. Sau khi lên ngôi, Hoàng Sào đã đặt tên nước là Đại Tề, đồng thời cho Chu Ôn làm Đồng Châu Phòng ngự sứ, dẫn quân Hà Trung.

Tuy vậy, do liên tiếp bại trận, Chu Ôn sợ bị Hoàng Sào trách tội nên quay về hàng nhà Đường. Sau đó, cùng vua Đường đánh bại Đại Tề nên được phong làm Ngụy Vương, đổi tên Ôn thành Toàn Trung.

Qua các nguồn sử liệu, Chu Ôn có 7 người con trai là Chu Dụ, con thứ lần lượt là Chu Khuê, Chu Chương, Chu Trinh, Chu Ung, Chu Huy, Chu Tư và Chu Kính và một người con nuôi tên là Chu Hữu Văn.

Khi người con trai cả chết thì theo lý con thứ hai là Chu Khuê được nối ngôi. Tuy vậy, Chu Ôn lại có phần nghiêng về người con nuôi Chu Hữu Văn. Chính vì vậy, có sự cạnh tranh khốc liệt của hai người con.

Năm 912, Chu Ôn ốm nặng, bệnh tình ngày một nguy kịch, ngai vàng buộc phải lựa chọn người kế vị, Chu Ôn mới nói với Vương thị thông báo cho Chu Hữu Văn vào gặp để dặn dò chuyện hậu sự.

Sau đó, Chu Ôn nói với tể tướng Kính Tường rằng: "Chu Hữu Văn kế thừa ngôi báu, các Hoàng tử khác ta không lo, chỉ lo một mình Chu Hữu Khuê". Kính Tường là quân sư của Chu Ôn từ thời còn chinh chiến trên chiến trường, vì vậy, ông rất hiểu Hoàng tử Chu Hữu Khuê chẳng thua kém gì cha mình về sự gian xảo và phản trắc. Giờ đây, cách duy nhất để Chu Hữu Khuê không có cơ hội "giở trò" là phong cho Chu Hữu Khuê làm Thích sử Thái Châu, một vùng đất cách rất xa kinh thành Lạc Dương. Ông nghe nói vậy, cho rằng là phải sai người lập tức thảo chỉ dụ.

Thế nhưng, thông tin đã nhanh chóng đến tai khiến Chu Hữu Khuê quyết định lợi dụng đội quân cấm vệ bảo vệ hoàng cung cùng với quân đội của những tay chân thân tín của mình phát động chính biến. Đêm ngày 18/7/912, Chu Hữu Khuê cùng quân xông vào tận giường của Chu Ôn ra tay giết chết vị hoàng đế khai quốc của triều đại Hậu Lương rồi chôn xác dưới nền của hậu cung.

Vì sao Chu Ôn được ví như “Tào Tháo tái sinh” là ai?

Một số sử gia đời sau thường so sánh Chu Ôn như một Tào Tháo tái sinh. Lý do là vì vị hoàng đế khai quốc nhà Hậu Lương cũng là một kẻ thực dụng, không lý tưởng chủ nghĩa, biết nhẫn nhịn và tàn nhẫn khi cần thiết...

Trong cuốn sử của giai đoạn cuối nhà Đường, Chu Ôn hiện lên như người biết nhìn rõ điểm rạn nứt của quyền lực trung ương: khi Hoàng Sào suy yếu, ông giết giám quân mà Hoàng Sào cử tới và đầu hàng triều Đường, được phong thưởng và giao chức tiết độ sứ tại Biện châu — bước chuyển này không chỉ là hành động phản bội đơn thuần mà là một quyết định chiến lược để bảo toàn lực lượng và mở đường cho sự nghiệp sau này. Hành động ấy thể hiện một tư duy rất “thức thời”: ưu tiên tích lũy thực lực hơn là giữ trọn danh nghĩa.

Từ vị trí tiết độ sứ, Chu Ôn biết củng cố quyền lực địa phương: xây dựng quân đội riêng, bố trí bộ máy hành chính, xử lý nội bộ và khai thác quan hệ với triều đình để hợp pháp hóa quyền hành của mình. Khi nhà Đường kiệt quệ hoàn toàn, ông không chần chừ mà buộc Đường Ai Đế nhường ngôi (năm 907) và lập ra triều Hậu Lương, tự xưng Hoàng đế — một bước thể hiện rõ tham vọng biến quyền lực thực tế thành quyền lực chính danh. Đây là biểu hiện của một con người vừa có tầm nhìn chính trị vừa đủ thực dụng để thực hiện mục tiêu.

So sánh với Tào Tháo là phù hợp ở nhiều điểm: cả hai đều xuất thân trong thời loạn, đều có năng lực quân sự và chính trị, đều thực dụng trong hành động, biết lợi dụng yếu tố thời thế và sẵn sàng dùng thủ đoạn để củng cố quyền lực. Chu Ôn không hành xử theo khuôn mẫu “trung thần” với triều đình; thay vào đó ông đặt mục tiêu làm chủ trung tâm quyền lực — điều Tào Tháo từng làm ở thời Tam Quốc. Đánh giá này không phải tán dương vô điều kiện, mà là công nhận năng lực và bản lĩnh chính trị trong một thời đại hỗn loạn.

Tuy nhiên, bản chất thức thời và thực dụng của Chu Ôn cũng đặt giới hạn cho sự vĩ đại của ông. Dù kiểm soát phần lớn vùng trung nguyên, Hậu Lương vẫn không chiếm được các khu vực trọng yếu ở Sơn Tây, Thiểm Tây và Hà Bắc, nơi các thế lực mạnh như Tấn và Yên do các thủ lĩnh như Lý Khắc Dụng rồi Lý Tồn Úc chiếm giữ; nhiều chiến dịch của ông nhằm bắc phạt thường không đạt mục tiêu cuối cùng. Sự tập trung vào việc củng cố miền Bắc trung tâm khiến ông khó mở rộng ảnh hưởng xuống miền Nam; đồng thời, tính cách độc đoán và các hành xử bạo liệt sau này khiến chính quyền Hậu Lương thiếu bền vững về mặt nội bộ.

×